ຊາວເຜົ່າກຶມມຸຢູ່ຫວຽດນາມ

10 ທັນວາ 2016 - 00:00:00

(vovworld) - ​ໂດຍ​ມີການ​ດຳ​ລົງ​ຊີ​ວິດ​ຮ່ວມ​ກັນ​ກັບ​ບັນ​ດາ​ຊົນ​ເຜົ່າ​ສ່ວນ​ໜ້ອຍ​ອື່ນໆ​ຢູ່​ເຂດ​ພູ​ດອຍ​ທາງ​ພາກ​ເໜືອ​ຫວຽດ​ນາມ, ແຕ່​ຊາວ​ເຜົ່າ ກຶມ​ມຸ ຍັງ​ຄົງ​ຮັກ​ສາ​ວັດ​ທະ​ນະ​ທຳ​ທີ່​ເປັນ​ເອກະ​ລັກ​ສະ​ເພາະ​ຂອງ​ຕົນ​ໄວ້ໄດ້. ວັດ​ທະ​ນະ​ທຳ​ຂ​ອງ​ຊາວ​ເຜົ່າ ​ກຶມ​ມຸ ​ແມ່ນ​ການ​ສັງ​ລວມ​ລະ​ຫວ່າງ​ປະ​ເພ​ນີ​ຕ່າງໆ​ໃນ​ການ​ເຄື່​ອນ​ໄຫວ​ທຳ​ການ​ຜະ​ລິດ ແລະ ວັດ​ທະ​ນະ​ທຳ​ທີ່​ເປັນ​ເອກະ​ລັກ​ສະ​ເພາະ​ຂອງ​ເຂົາ​ເຈົ້າ.

ຊາວເຜາກມມຢຫວຽດນາມ hinh 0

ຊາວເຜົ່າກຶມມຸ (ພາບ ອິນເຕີແນດ)

ກ່ອນນີ້ 100 ປີ, ຊາວ​ເຜົ່າ ກຶມ​ມຸ ເຄີຍ​ອົບ​ພະ​ຍົບໄປ​​ຍັງບາງ​ແຂວງ​ໃນ​ເຂດ​ພູດອ​ຍ​ທາງ​ພາກ​ເໜືອ ​ຫວຽດ​ນາມ ​ເຊັ່ນ: ເຊີນ​ລາ, ລາຍ​ເຈົາ, ແຕ່ຫຼາຍກວ່າ​ໝູ່​ແມ່ນ​ຢູ່​ທິດ​ຕາ​ເວັນ​ຕົກ​ແຂວງ ເງ້​ອານ. ຕາມ​ປະ​ເພ​ນີ, ຊາວ​ເຜົ່າ ກຶມ​ມຸ ເຄີຍ​ສ້າງ​ບ້ານ​ຢູ່​ຕາມ​ເນີນ​ພູ, ແຕ່​ລະ​ບ້ານ​ມີ​ເຮືອ​ນ​ນັບ​ສິບຫຼັງ, ​​ແລະ​ ມີ​ສອງ​ສາມ​ວົງຕະ​ກຸນດຳ​ລົງ​ຊີ​ວິດ​ຢູ່​ຮ່ວມ​ກັນ. ຕາມ​ປະ​ເພ​ນີ, ​ຊົນ​ເຜົ່າ​ນີ້ເຄີຍ​ເອົາ​ຊື່​ສັດ ແລະ ພືດ​ເພື່ອ​ຕັ້ງ​ຊື່​ວົງ​ຕະ​ກຸນ​ຂອງ​ຕົນ. ມີ​ບາງວົງ​ຕະ​ກຸຍັງ​ຖື​ສັດ, ນົກຫຼື​ພືດ​ປະ​ເພດ​ໃດ​ໜຶ່ງ​ແມ່ນ​ບັນ​ພະ​ບຸ​ລຸດ​ຜູ້​ທຳ​ອິດ​ຂ​ອງ​ຕົນອີກ​ດ້ວຍ, ດັ່ງ​ນັ້ນ​ເຂົາ​ເຈົ້າ​ຈຶ່ງຄະ​ລຳ​ບໍ່​ຂ້າ ແລະ ບໍ່ກິນ​ຊີ້ນ​ສັດ, ພືດ​ປະ​ເພດ​ເຫຼົ່າ​ນັ້ນ.

        ຊາວ​ເຜົ່າ ກຶມ​ມຸ​ ຖື​ເປັນສຳ​ຄັນ​ເລື່ອງ​ປຸກ​ສ້າງ​ເຮືອນ​ຊານ​ທີ່​ສຸດ. ​ໃນພິ​ທີ​ຂຶ້ນເຮືອນ​ໃໝ່​ແມ່ນ​ໂອກາດ​ມ່ວນ​ທີ່​ສຸດ​ຂອງ​ຄອບ​ຄົວ​​​​ ແລະ ທັງ​ໝູ່​ບ້ານ. ເຈົ້າ​ຂອງ​ເຮື​ອນ​ເຄີຍ​ຂ້າ​ໝູ​ເຊີນ​ພໍ່​ແມ່​ປະ​ຊາ​ຊົນ​ໃນ​ບ້ານ. ນີ້​ແມ່ນ​ໂ​ອກາດ​ເພື່​ອໃຫ້​ຊາວ​ບ້ານ​ສະ​ແດງ​ລາຍ​ການ​ສິ​ລະ​ປະ​ທີ່​ມີ​ລັກ​ສະ​ນະ​ປະ​ຊາ​ຄົມ. ເຮືອນ​ຂ​ອງ​ຊາວ​ເຜົ່າ ກຶມ​ມຸ ແມ່ນ​ເຮື​ອນ​ຮ້ານ, ເຄີຍ​ມີ​ສາມ​ຫ້​ອງ​. ເບິ່ງ​ທາງນ​ອກ​ກໍ່​ເຫັນ​ວ່າ​ເຮື​ອນ​ທຳ​ມະ​ດາ​ງ່າຍ​ດາຍ, ແຕ່ສະ​ຖາ​ປັດ​ຕະ​ຍະ​ກຳ​ຢູ່​ພາຍ​ໃນ​ເຮື​ອນ​ພັດ​​ເປັນ​ລະ​ບຽບ​ຮຽບ​ຮ້​ອຍ. ພິ​ເສດ​ແມ່ນ​ການ​ຈັດ​ວາງ​ເຕົາ​ໄຟ, ບ່​ອນ​ບູ​ຊາ​ເທວະ​ດາ​ເຕົາ​ໄຟ​. ນີ້​ກໍ່​ແມ່ນ​ໜຶ່ງ​ໃນ​ບັນ​ດາ​ຈຸດ​ວັດ​ທະ​ນະ​ທຳ​ທີ່​ເປັນ​ເ​ອກະ​ລັກ​ສະ​ເພາະ​ຂ​ອງ​ຊາວ​ເຜົ່າ ກຶມ​ມຸ. ປ​ອ​. ວີ​ວັນ​ອານ, ນັກ​ຄົ້ນ​ຄ້​ວາ​ວັດ​ທະ​ນະ​ທຳ​ຊົນ​ເຜົ່າຢູ່​ຫໍ​ພິ​ພິ​ທະ​ພັນ​ຊົນ​ເຜົ່າ​ວິ​ທະ​ຍາ ຫວຽດ​ນາມ, ໃຫ້​ຮູ້​ວ່າ:

  “ຢູ່ ຫວຽດ​ນາມ, ຊາວ​ເຜົ່າ ກຶມ​ມຸ ດຳ​ລົງ​ຊີ​ວິດຫຼາຍ​ທີ່​ສຸດ​ຢູ່​ແຂວງ ເງ້​ອານ,ນ​ອກ​ນັ້ນ​ຊາວ​ເຜົ່າ ກຶມ​ມຸ ຍັງ​ດຳ​ລົງ​ຊີ​ວິດ​ຢູ່​ບັນ​ດາ​ແຂວງ: ເຊີນ​ລາ, ລາຍ​ເຈົາ, ເຫງັຍ​ໂລ້ ແລະ ແທງ​ຮ໋​ວາ, ໜຶ່ງ​ໃນ​ບັນ​ດາ​ຈຸດ​ທີ່​ເປັນ​ເ​ອກະ​ລັກ​ເພາະ​ທີ່​ສຸດ​ໃນ​ການ​ເຫຼື້​ອມ​ໃສ​ເຊື່​ອຖື​ຂ​ອງ​ຊາວ​ເຜົ່າ ກຶມ​ມຸ ແມ່ນ​ກ່ຽວ​ຂ້​​ອງ​ເຖ​ິງ​ເຮື​ອນ​ຊານ, ເຊິ່ງ​ສະ​ແດງອ​ອກ​ຜ່ານ​ເຕົາ​ໄ​ຟ​ໃນ​ເຮື​ອນ. ຕາມ​ປະ​ເພ​ນີ​ດັ່ງ​ກ່າວ, ເຕົາ​ໄຟ​ໃນ​ເຮື​ອນບໍ່​ໃຫ້​ມ​ອດ​, ຄື​ແນວ​ນັ້ນ​ລູກຫຼານ​ໃນ​ຄອ​ບ​ຄົວ​ຈຶ່ງ​ມີ​ຊີ​ວິດ​ຢູ່​ເຢັນ​ເປັນ​ສຸກ. ເຕົາ​ໄຟ​ກໍ່​ໄດ້​ຮັບ​ຖື​ວ່າ​ແມ່ນ​ສາຍ​ສຳ​ພັນ​ລະ​ຫວ່າງ​ບັນ​ພະ​ບຸ​ລຸດ​ກັບ​ລຸ້ນ​ລູກ​ລຸ້ນຫຼານ, ດັ່ງ​ນັ້ນ​ໄຟຕ້ອງ​ລຸກຕະຫຼ​ອດ”.

ຊາວເຜາກມມຢຫວຽດນາມ hinh 1

ຊາວເຜົ່າກຶມມຸ (ພາບ ອິນເຕີແນດ)

ນັບ​ແຕ່ດົນ​ນານ​ມາ​ແລ້ວ, ຊາວ​ເຜົ່າ​ ກຶມ​ມຸ​ ໄດ້​ມີ​ຊີ​ວິດ​ຕິດ​ພັນ​ກັບ​ພູ​ຜາ​ປ່າ​ໄມ້, ທຳ​ມະ​ຊາດ, ເຂົາ​ເຈົ້າ​ປູກ​ສາ​ລີ, ມັນ​ຕົ້ນ, ມັນ​ດ້າງ… ເປັນ​ຕົ້ນ. ໃນ​ການ​ປູກ​ຝັງ, ຊາວ​ເຜົ່າ ກຶມ​ມຸ​ ເຄີຍໃຊ້​ມີດ, ຂວານ. ນ​ອກ​ນັ້ນ​ເຂົາ​ເຈົ້າ​ຍັງ​ລ້ຽງ​ສັດ​ປີກ, ສັດ​ລ້ຽງ​ເພື່​ອຮັບ​ໃຊ້​ໃນ​ໂ​ອກາດ​ວັນ​ບຸນ, ຕ້​ອນ​ຮັບ​ແຂກ. ​ອາ​ຊີບ​ຖັກ​ສານກໍ່​ພັດ​ທະ​ນາ, ເຂົາ​ເຈົ້າ​ຖັກ​ສານ​ເຄື່​ອງ​ບັນ​ຈຸ​ທັນ​ຍາ​ຫານ, ເຄື່​ອງ​ໃຊ້​ເພື່​ອຂົນ​ສົ່ງ... ສ່ວນອາ​ຊີບ​ຕ່ຳ​ແຜ່ນ​ແພ​ບໍ່​ພັດ​ທະ​ນາ, ດັ່ງ​ນັ້ນ​ເຂົາ​ເຈົ້າ​ຈຶ່ງ​ຊື້​ໂສ້ງ​ເສື້ອ​, ກະ​ໂປ​່ງຂອງ​ຊາວ​ເຜົ່າ​ໄທ​ດຳ​ເພື່​ອນຸ່ງ.​

ປະ​ຊາ​ຄົມ​ຊາວ​ເຜົ່າ ກຶມ​ມຸ ເອົາ​ໃຈ​ໃສ່​ທີ່​ສຸດ​ເຖິງ​ການ​ສົມ​ລົດ. ພໍ່​ແມ່​ເຄົາ​ລົບ​ຄວາມ​ເຫັນ​ຂອງ​ລູກຫຼານ, ຍ້​ອນ​ເຫດ​ນັ້ນຊີ​ວິດ​ຂອງ​ຄ​ອບ​ຄົວ​ຊາວ​ເຜົ່າ ກຶມ​ມຸ ຈຶ່ງ​ມີ​ຄວາມ​ຜາ​ສຸກ​ບໍ່​ເຄີຍ​ຂາດ​ຄວາມ​ປອງດ​ອງ​ກັນ. ໃນ​ຄ​ອບ​ຄົວ​ຊາວ​ເຜົ່າ ກຶມ​ມຸ, ຜົວ​ເມຍ​ດຳ​ລົງ​ຊີ​ວິດ​​ດ້ວຍ​ຄວາມ​ສະ​ເໝີ​ພາບ, ສັດ​ຊື່ບໍ​ລິ​ສຸດ. ຊາ​ວ​ເຜົ່າ ກຶມ​ມຸ ​ມີ​ປະ​ເພ​ນີ​ພາຍຫຼັງ​ແຕ່ງ​ງານ​ເປັນ​ເວ​ລາ​ໜຶ່ງ​ປີ​ແລ້ວ​​ຜົວ​ຈຶ່ງ​ຮັບ​ເມຍ​ມາ​ຢູ່​ໃນ​ຄອບ​ຄົວ​ຂ​ອງ​ຕົນ. ເມື່​ອຢູ່​ໃນ​ຄ​ອບ​ຄົວ​ຂ​ອງ​ເມຍ, ຜູ້​ເປັນ​ຜົວ​ຈະ​ປ່ຽນ​ນາມ​ສະ​ກຸນ​ຕາມ​​ນາມ​ສະ​ກຸນ​ຂ​ອງ​ເມຍ, ເມື່​ອມີ​ລູກ​ແລ້ວ, ລູກ​ຈະ​ຖື​ນາມ​ສະ​ກຸນ​ຂ​ອງ​ແມ່. ກົງ​ກັນ​ຂ້າມ, ເມື່​ອ​ມາ​ຢູ່​ໃນ​ຄອ​ບ​ຄົວ​ຂອ​ງ​ຜົວ ຜູ້​ເປັນ​ເມຍ​ຈະ​ປ່ຽນ​ນາມ​ສະ​ກຸນ​ຕາມ​​ຜົວ, ເມື່​ອເກີດລູກ​ແລ້ວ, ລູກ​ຈະ​ຖື​ນາມ​ສະ​ກຸນ​ຂ​ອງ​ພໍ່.

ຊົນ​ເຜົ່າ ກຶມ​ມຸ ມີ​ມູນ​ເຊື້ອ​ວັດ​ທະ​ນະ​ທຳ​ທາງ​ຈິດ​ໃຈອ​ຸ​ດົມ​ສົມ​ບູນ​ທີ່​ສຸດ ດ້ວຍຫຼາຍ​ພິ​ທີ​ບູ​ຊາ ແລະ ງານ​ບຸນ​ທີ່​ສຳ​ຄັນເຊັ່ນ: ບຸນ​ປີ​ໃໝ່, ບຸນ​ເຂົ້າ​ຈີ່, ບຸນ​ອວຍ​ພອນ​ເຮືອ​ນ​ໃໝ່. ພິ​ເສດ​ບັນ​ດາ​ງານ​ບຸນ​ບູ​ຊາ​ ສະ​ແດງ​ໃຫ້​ເຫັນ​ສີ​ສັນ​ພິ​ເສດ​ສະ​ເພາະ​ຂອງ​ຊາວ​ເຜົ່າ ກຶມ​ມຸ ຢ່າງ​ຈະ​ແຈ້ງ. ທ່ານ ບຸ່ຍ​ມິງ​ເທ໋, ພະ​ນັກ​ງານ​ຄົ້ນ​ຄ້​ວາ​ວັດ​ທະ​ນະ​ທຳ​ຊົນ​ເຜົ່າ ກຶມ​ມຸ, ໃຫ້​ຮູ້​ວ່າ:

“ບັນ​ດາ​ຄອບ​ຄົວ​ຊາວ​ເຜົ່າ ກຶມ​ມຸ​ ທີ່​ມີ​ເງື່ອນ​ໄຂ​ດ້ານ​ເສດ​ຖະ​ກິດ​ເຄີຍ​ຈັດ​ຕັ້ງ​ພິ​ທີ​ບູ​ຊາ​ປີ​ລະ​ສອ​ງ​ເທື່ອ. ພິ​ທີ​ບູ​ຊາ​ຕົ້ນ​ປີ​ເຄີຍ​ດຳ​ເນີນ​ພາຍຫຼັງ​ບຸນ​ປີ​ໃໝ່​ປະ​ຈຳ​ຊາດ. ບັນ​ດາ​ຄອບ​ຄົວ​ຊາວ​ເຜົ່າ ກຶມ​ມຸ​ ກະ​ກຽມ​ເຫຼົ້າ, ຊີ້ນ ແລະ ເຕົ້າ​ໂຮມ​ລູກຫຼານ​ມາ​ບູ​ຊາ​ ເພື່​ອສະ​ແດງ​ຄວາມ​ຮູ້​ບຸນ​ຄຸນ​ຕໍ່​ບັນ​ພະ​ບຸ​ລຸດ ແລະ ພາ​ວະ​ນາ​​ວ່າ​ ບັນ​ພະ​ບຸ​ລຸດ​ຈະ​ດົນ​ບັນ​ດານ​​ໃຫ້​ການ​ທຳ​ມາ​ຫາ​ກິນ​ໃນ​ປີ​ໄດ້​ຮັບ​ຜົນ​ດີ. ພິ​ທີ​ບູ​ຊາ​ທີ​ສອ​ງ​ຖືກ​ດຳ​ເນີນ​ໃນ​ເດືອ​ນ 6 (ໄລ່​ຕາມ​ຈັນ​ທະ​ປະ​ຕິ​ທິນ), ກົງ​ກັບ​ໂອກາດ​​ສຳ​ເລັດ​ການເກັບ​ກ່ຽວ​ເຂົ້າ, ຫຼື​ພາຍຫຼັງຕົກ​ກ້າພືດ​ແນວ​ພັນ​ໃໝ່​ໃນ​ທົ່ງ​ນາຂອງ​ຕົນ”.

ຊາວເຜາກມມຢຫວຽດນາມ hinh 2

ຊາວເຜົ່າກຶມມຸ (ພາບ ອິນເຕີແນດ)

ຊາວ​ເຜົ່າ ກຶມ​ມຸ​ ມີຫຼາຍ​ທຳ​ນອ​ງ​ເພງ​ພື້ນ​ເມືອ​ງ​ທີ່​ເຂັ້ມ​ຂຸ້ນ​ໄປ​ດ້ວຍ​ສີ​ສັນ​ເຂດ​ພູ​ຜາ​ປ່າ​ໄມ້. ທຳ​ນອ​ງ​ເພງ​ທີ່​ມີ​ຫຼາຍ​ຄົນ​ຮູ້​ຈັກ​ ແລະ ນິ​ຍົມ​ທີ່​ສຸດ​ນັ້ນ​ແມ່ນ​ຂັບ ເຕີມ. ທຳ​ນອງ​ເພງນີ້​ ​ແມ່ນເຕັມ​ໄປ​ດ້ວ​ຍອາ​ລົມ​ຈິດ ແລະ ຂັບ​ຕາມ​ແບບໂຕ້​ຕອ​ບ​ກັນ. ຊາວ​ເຜົ່າ ກຶມ​ມຸ ມັກ​ຟ້ອນ​ແຊ, ເຄື່​ອງ​ດົນ​ຕີ​ແມ່ນ​ໄດ້​ຮັບ​ການ​ປະ​ດິດ​ສ້າງ​ຈາກ​ໄມ້​ໄຜ່​, ໄມ້​ເຮ້ຍ​ທີ່​ມີ​ຢູ່​ໃນ​ທຳ​ມະ​ຊາດຄື: ​ຂູ່ຍ, ປີ່...ຊາວ​ເຜົ່າ ກຶມ​ມຸ ຍັງ​ມີ​ຮີດ​ຄ​ອງ​ປະ​ເພ​ນີ​ແປກ​ປະຫຼາດ ແລະ ອາ​ຫານ​ພິ​ເສດ​ສະ​ເພາະຫຼາຍ​ເຍື່ອ​ງ. ຊາວ​ເຜົ່າ ກຶມ​ມຸ ມີ​ຊື່​ສຽງ​ດ້ວຍ​ຄວາມ​ຮັກ​ແພງ​ແຂກ​ຄົນ. ຖ້າ​ໄປ​ຢ້ຽມ​ຢາມ​ໝູ່​ບ້ານ​ຂອ​ງ​ຊາວ​ເຜົ່າ ກຶມ​ມຸ, ນັກ​ທ່ອ​ງ​ທ່ຽວ​ຈະ​ຮູ້​ສຶກ​ປະ​ທັບ​ໃຈ​ຕໍ່​ສິ່ງ​ດັ່ງ​ກ່າວ ແລະ ນີ້​ຈະ​ເປັນອະ​ນຸ​ສອ​ນ​ຍາກ​ທີ່​ຈະ​ລືມ​ໄດ້.​

ສູນບໍລິການເຕັກນິກກະສິກຳ ແຂວງ ຫົວພັນ

ສູນບໍລິການເຕັກນິກກະສິກຳ ແຂວງ ຫົວພັນ

ອາ​ທິດ​ຜ່ານ​ມາ, ພາກ​ພາ​ສາ​ລາວ, ວິ​ທະ​ຍຸ​ກະ​ຈາຍສຽງ ຫວຽດ​ນາມ ໄດ້​ຮັບ​ຈົດ​ໝາຍ, ອີ​ແມວ, ໂທ​ລະ​ສັບ 11 ສ​ະ​ບັບ​ທີ່​ທ່ານ​ຜູ້​ຟັງ​ລາວ ແລະ ຫວຽດ​ນາມ ຝາ​ກ​ເຖິງ​ລາຍ​ການ.

ອ່ານຕໍ່