Đôi điều về nghề báo, người làm báo hiện nay

(VOV5) - Quyền lực của nhà báo phải được thể hiện ở chính thông tin nhanh nhậy, công bằng, khách quan, chính xác chứ không đơn thuần là tấm thẻ nhà báo hay cơ quan, đơn vị báo chí mà họ làm việc.

Báo chí là lĩnh vực có sự phát triển vượt bậc trong điều kiện công nghệ số hiện nay. Nhưng nghề làm báo, viết báo dễ hay khó là câu hỏi được nhiều người đặt ra.

Số liệu chính thống từ Bộ thông tin và Truyền thông cho biết Việt Nam hiện có khoảng 17.000 nhà báo được cấp thẻ với hơn 830 cơ quan báo chí và hơn 1100 trang thông tin điện tử.

Những năm qua, nhiều người dự đoán rằng báo viết sẽ mai một và thay vào đó là các tờ báo điện tử và hệ thống mạng xã hội. Rồi mạng xã hội sẽ tạo ra một loại hình báo chí mới, tạm gọi là báo chí công dân.

Đôi điều về nghề báo, người làm báo hiện nay - ảnh 1

Tất cả những nhận định ấy đều có cơ sở, tuy nhiên mới chỉ đúng một phần. Chúng ta phải thừa nhận về tính tiện ích, nhanh nhậy của báo điện tử, mạng xã hội, tuy nhiên, báo viết truyền thống tuy có giảm số lượng phát hành nhưng vẫn có không gian riêng để tồn tại. Mạng xã hội nhanh, nhưng ảo, khó kiểm chứng và thất thường nên những tờ báo điện tử có nguồn gốc từ báo viết hoặc những tờ báo điện tử mới hình thành được thực hiện quy mô vẫn được nhiều người đón đọc.

Nét mới ở Việt Nam đó là sự ra đời ngày càng nhiều các trang thông tin điện tử. Các trang thông tin này ra đời trên cơ sở sự hình thành của các hội, đoàn thể, cơ quan, tổ chức…. Theo tiêu chí chung thì trang thông tin điện tử thường đăng tải những nội dung liên quan đến lĩnh vực, hội đoàn ấy. Nói chung là thông tin nội bộ trên cơ sở kỹ thuật số. Nhưng ở Việt Nam hiện nay, thông tin ở các trang điện tử ngày một mở rộng hơn, nhiều trang, đôi khi hoạt động như mô hình một tờ báo điện tử. Khi các trang tin điện tử phát triển rất nhanh là tạo ra nhiều không gian cho người tham gia vào nghề viết.

 Còn về thực tiễn đời sống xã hội trong nước và quốc tế, đồng nghiệp Vĩnh Trà, nguyên Trưởng ban Thư ký biên tập, một cây bút sắc sảo của Đài Tiếng nói Việt Nam chia sẻ đại ý rằng xã hội ngày nay với đầy những cung bậc với hiện thực cuộc sống đa dạng, phong phú là mảnh đất đất sống màu mỡ cho người cầm bút. Ông nhận định rằng: “Chừng nào xã hội, con người cần tháo gỡ khó khăn, cần giải bài toán hóc búa của cuộc sống, cần dự báo và định hướng, cần minh bạch, rõ ràng, cần bảo đảm công bằng và bình đẳng, cần bảo vệ quyền con người thì bài báo, cây bút, nhà báo còn đất vẫy vùng và nguyên giá trị”.

Tôi thì cho rằng, chưa bao giờ người làm báo, viết báo lại có nhiều điều kiện thuận lợi như thế khi tác nghiệp. Thuận lợi ở đây không chỉ về điều kiện kỹ thuật mà cả về nguồn tin, tư liệu để hình thành ý tưởng cũng như cách thức để ra đời một tác phẩm báo chí. Điều còn lại là tùy thuộc vào người làm nghề có dụng công và thật sự tâm huyết với nghề hay không mà thôi.

Nhân có nhắc đến tác động của mạng xã hội đối với người và nghề làm báo. Theo cá nhân tôi, mạng xã hội có tác động tích cực tới báo chí. Mạng xã hội không chỉ cung cấp một lượng tin, nguồn tin vô cũng phong phú cho báo chí mà còn góp phần tích cực quảng bá thương hiệu của các cơ quan báo chí đến với công chúng. Nhưng từ mạng xã hội cũng như sự tiện lợi của công nghệ số cũng đặt ra vấn đề lớn về bản quyền tác phẩm. Đây còn là vấn đề liên quan đến đạo đức nghề nghiệp của người làm báo. Những người thật sự vì nghề, làm việc đúng với tiêu chí nghề nghiệp có thể chưa được như mong muốn, nhất là khi nhà báo, cơ quan báo chí đứng trước sức ép cạnh tranh về lượng bạn đọc, và thu nhập để duy trì hoạt động. Điều đó đặt ra cho người làm báo không chỉ có sự mẫn cảm nghề nghiệp, tinh thông nghiệp vụ mà còn cần hơn ý thức công dân, trách nhiệm xã hội trước những vấn đề mà tác phẩm báo chí đặt ra.

Trên thế giới, báo chí thường được gọi được vi là cơ quan quyền lực thứ 4 sau quyền lập pháp, hành pháp và tư pháp. Tuy nhiên, làm báo, viết báo cũng là một nghề nghiệp. Người làm báo ngoài việc chấp hành luật pháp, còn có những quy chuẩn về đạo đức rất rõ ràng. Ở Việt Nam cũng có 9 điều quy định về đạo đức nghề nghiệp của người làm báo. Tôi chia sẻ về quan niệm của một đồng nghiệp lớn tuổi rằng trên tất cả các quy chuẩn và điều luật liên quan đến nghề nghiệp, người làm báo phải đặt mình vào vị trí của những người mà mình đang hướng tới trong xã hội, và quyền lực của nhà báo phải được thể hiện ở chính thông tin nhanh nhậy, công bằng, khách quan, chính xác chứ không đơn thuần là tấm thẻ nhà báo hay cơ quan, đơn vị báo chí mà họ làm việc. Và dù báo chí có phát triển, đổi thay đến thế nào thì những yếu tố ấy vẫn là cơ sở để nghề báo tồn tại và được vinh danh.

Phản hồi

Tin liên quan
Các tin/bài khác