Media

Thứ năm, 18:07, 02/07/2026

Lăng Khải Định – Dấu ấn giao thoa văn hóa Đông Tây trong quần thể di sản Cố đô Huế

[VOVWORLD] - Lăng Khải Định không chỉ là nơi an nghỉ của vị vua thứ 12 triều Nguyễn mà còn là minh chứng cho quá trình tiếp biến văn hóa đầu thế kỷ XX, phản ánh sự gặp gỡ giữa mỹ thuật truyền thống Việt Nam với các trường phái kiến trúc châu Âu và châu Á.

Ẩn mình trên triền núi Châu Chữ, cách trung tâm thành phố Huế khoảng 10km, Lăng Khải Định (Ứng Lăng) là công trình lăng tẩm độc đáo bậc nhất của triều Nguyễn. Được xây dựng từ năm 1920 đến 1931, đây là công trình duy nhất của hoàng gia Việt Nam sử dụng hoàn toàn vật liệu ngoại nhập như xi măng, sắt thép, kính màu và ngói ác-đoa (ardoise).
Không dùng gỗ hay đá tảng nguyên khối như các lăng tẩm tiền nhiệm, toàn bộ hệ thống bậc cấp và lan can rồng uốn lượn được đúc hoàn toàn bằng bê tông cốt thép – một kỹ thuật xây dựng tiên tiến nhất thời bấy giờ vừa du nhập từ châu Âu.
Để chạm đến nơi an nghỉ của nhà vua, du khách phải bước qua 127 bậc thang dốc ngược. Không dùng gỗ hay đá tảng nguyên khối như các lăng tẩm tiền nhiệm, toàn bộ hệ thống bậc cấp và lan can rồng uốn lượn được đúc hoàn toàn bằng bê tông cốt thép – một kỹ thuật xây dựng tiên tiến nhất thời bấy giờ vừa du nhập từ châu Âu.
Nhìn tổng thể, Ứng Lăng tọa lạc ở vị thế có phong cảnh núi non hữu tình lại vừa mang vẻ bề thế, uy nghi đúng như sở nguyện của vua Khải Định.
Tại sân chầu Bái Đình, hai hàng tượng đá trầm mặc đứng gác cõi vĩnh hằng.
Hai hàng tượng quan văn, quan võ, voi và ngựa bằng đá được tạc với tỷ lệ gần như người thật, thể hiện nghệ thuật điêu khắc tinh xảo và quan niệm về nghi lễ cung đình dưới triều Nguyễn.
So với các công trình lăng tẩm ở Huế thì lăng Khải Định có diện tích khá nhỏ nhưng thời gian để hoàn thành công trình này lại lâu nhất, lên tới 11 năm và tốn nhiều công sức tiền của nhất.
Thiên Định Cung nằm ở tầng 5, cao nhất trong quần thể lăng. Đây là nơi nghệ thuật khảm sành sứ (mosaic) của Việt Nam đạt đến đỉnh cao huy hoàng nhất.
Không gian nội thất Thiên Định Cung được phủ kín bởi những tác phẩm khảm nổi công phu.
Những chi tiết khảm sành sứ và thủy tinh được ghép hoàn toàn thủ công, tạo nên các mảng trang trí sống động, phản ánh trình độ mỹ thuật cung đình Việt Nam đầu thế kỷ XX.
Vua Khải Định (1916-1925) là vị vua thứ 12 của triều Nguyễn và là người cuối cùng xây dựng lăng tẩm, chuẩn bị cho sự “ra đi” của một ông vua. (Trong ảnh: Tượng vua Khải Định bằng đồng mạ vàng, ngồi trên ngai vàng được đúc theo tỷ lệ 1:1 tại Pháp năm 1922.)
Khác với phần lớn lăng tẩm các vua triều Nguyễn, nơi vị trí huyền cung được giữ kín nhằm bảo đảm sự yên nghỉ của nhà vua, Ứng Lăng của vua Khải Định là trường hợp đặc biệt khi huyệt mộ được đặt ngay bên dưới pho tượng đồng trong Thiên Định Cung.
Đến nay, không gian này vẫn mở cửa đón khách tham quan, giúp công chúng có cơ hội tiếp cận một trong những điểm độc đáo nhất của kiến trúc và nghi lễ an táng dưới triều Nguyễn.
Ngự trị trên trần nhà là bức “Cửu long ẩn vân” (Chín con rồng ẩn trong mây) do nghệ nhân tài hoa Phan Văn Tánh thực hiện. Tương truyền, ông đã vẽ tuyệt tác này bằng cả hai chân và hai tay cùng lúc. Trải qua gần một thế kỷ, màu mực vẫn tươi sáng mà không hề bị ẩm mốc hay phai mờ bởi thời gian.
Nhiều du khách dành thời gian ghi lại những khoảnh khắc tại Lăng Khải Định, nơi hội tụ các giá trị lịch sử, nghệ thuật và kiến trúc đặc sắc của Việt Nam.
Giữa dòng chảy của thời gian, Lăng Khải Định tiếp tục gìn giữ những giá trị lịch sử, nghệ thuật và văn hóa, góp phần lan tỏa hình ảnh Việt Nam giàu bản sắc tới bạn bè quốc tế thông qua hành trình khám phá di sản Cố đô Huế.
Lệ Chi/VOV5