ចលនាទាំងនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីការផ្លាស់ប្តូរដ៏សំខាន់មួយនៅក្នុងគោលនយោបាយរបស់សហរដ្ឋ
អាមេរិកចំពោះរុស្ស៊ី ដែលដាក់សម្ពាធដ៏ធំធេងលើអ៊ុយក្រែន និងបណ្តាប្រទេសនៅអឺរ៉ុប។
យោងតាមបទបញ្ជាប្រតិបត្តិដែលបានបង្ហោះនៅលើគេហទំព័រសេតវិមាន នៅថ្ងៃទី១៦ ខែតុលា លោកប្រធានាធិបតី ត្រាំ បានសម្រេចលើកលែងការអនុវត្តទណ្ឌកម្ម ការរឹតត្បិត និងពន្ធដារជាច្រើន ដែលមានចែងក្នុងច្បាប់ Lindsey Graham ឆ្នាំ២០២៦ ស្តីពីការដាក់ទណ្ឌកម្មប្រឆាំងនឹងរុស្ស៊ី និងអ៊ីរ៉ង់។ ការសម្រេចនេះបានធ្វើឡើងត្រឹមតែមួយសប្តាហ៍បន្ទាប់ពីសហរដ្ឋអាមេរិក និងរុស្ស៊ីបានឈានដល់កិច្ចព្រមព្រៀងលើប្រេងម៉ាស៊ូត។
រក្សាការចរចា
ដើម្បីការពារការសម្រេចចិត្តនេះ ប្រធានាធិបតីអាមេរិកលោក ដូណាល់ ត្រាំ បានចាត់ទុកថា ការផ្អាកទណ្ឌកម្មជាបណ្តោះអាសន្នប្រឆាំងនឹងរុស្ស៊ី គឺដើម្បីឆ្ពោះទៅរកគោលដៅចំនួនពីរ៖ ទីមួយ ដើម្បីរក្សារុស្ស៊ីនៅតុចរចាដើម្បីបញ្ចប់ជម្លោះជាមួយអ៊ុយក្រែន និងទីពីរ ដើម្បីទប់ស្កាត់រុស្ស៊ីពីការជួយគាំទ្រអ៊ីរ៉ង់បន្ថែមទៀត។ នេះជាប្រការដែលលោក ដូណាល់ ត្រាំ ជឿថា ទីក្រុងមូស្គូមានសមត្ថភាពធ្វើទៅរួច ប្រសិនបើត្រូវរុញឲ្យផ្ទប់ជញ្ជាំងដោយទណ្ឌកម្ម។ រដ្ឋមន្ត្រីក្រសួងថាមពលអាមេរិកលោក គ្រីស រ៉ាយត៍ ក៏បានសង្កត់ធ្ងន់លើចំណុចនេះនៅក្នុងប្រព័ន្ធផ្សព្វផ្សាយអាមេរិកផងដែរ។
«នេះគឺជាការលើកទឹកចិត្តមួយសម្រាប់ប្រទេសរុស្ស៊ី។ ប្រសិនបើពួកគេអាចបន្ថយជម្លោះជាមួយអ៊ុយក្រែន ឧទាហរណ៍តាមរយៈកិច្ចព្រមព្រៀងឈប់បាញ់ក្នុងវិស័យថាមពល ឬកាត់បន្ថយភាពខ្លាំងនៃជម្លោះ ដើម្បីឱ្យពួកគេអាចនាំចេញប្រេងម៉ាស៊ូតទៅកាន់ទីផ្សារពិភពលោក នោះវានឹងជាអត្ថប្រយោជន៍ជាក់ស្តែង។ នេះគឺជា «ការ៉ុត» មួយដើមដើម្បីជំរុញការបញ្ចប់ជម្លោះ មិនមែនជាអាវសង្គ្រោះជីវិតសេដ្ឋកិច្ចសម្រាប់ប្រទេសរុស្ស៊ីនោះទេ»។
រួមជាមួយនឹងការផ្អាកទណ្ឌកម្មជាបណ្តោះអាសន្នរបស់ទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោនប្រឆាំងនឹងប្រទេសរុស្ស៊ី ការវិវឌ្ឍមួយទៀតក្នុងរយៈពេលប៉ុន្មានថ្ងៃថ្មីៗនេះ ដែលបង្កឱ្យមានការព្រួយបារម្ភសម្រាប់អ៊ុយក្រែន និងអឺរ៉ុប គឺព័ត៌មានដែលថា សហរដ្ឋអាមេរិកប្រហែលជាបានបន្ថយល្បឿនបញ្ជូននៃប្រព័ន្ធអ៊ីនធឺណិតផ្កាយរណប Starlink (ជាមួយនឹងកំណែយោធាហៅថា Star Shield) ដែលប៉ះពាល់អវិជ្ជមានដល់ផែនការប្រតិបត្តិការរបស់កងទ័ពអ៊ុយក្រែន។ ទោះបីជាមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់អាមេរិកបដិសេធការរឹតបន្តឹងណាមួយលើ Star Shield ក៏ដោយ លោក Douglas Barrie អ្នកជំនាញជាន់ខ្ពស់ផ្នែកអាកាសចរណ៍យោធានៅវិទ្យាស្ថានអន្តរជាតិសម្រាប់ការសិក្សាយុទ្ធសាស្ត្រ (IISS អង់គ្លេស) បានចាត់ទុកថា ភាពចម្រូងចម្រាសទាំងនេះឆ្លុះបញ្ចាំងពីភាពតានតឹងដែលកំពុងកើនឡើងរវាងទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោននិងទីក្រុងគៀវ។
«ទំនងជាមិនអាចដឹងច្បាស់ពីអ្វីដែលបានកើតឡើងពិតប្រាកដទេ។ ច្បាស់ណាស់ថា ថ្មីៗនេះភាពតានតឹងខ្លះបានកើតឡើងរវាងទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន និងទីក្រុងគៀវ។ តាមគំនិតរបស់ខ្ញុំថាតើស្ថានភាពដែលពាក់ព័ន្ធនឹង Starlink ឬ Star Shield ឆ្លុះបញ្ចាំងពីរឿងនោះឬអត់ គឺជាបញ្ហាគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍មួយ។ វាហាក់ដូចជាយ៉ាងហោចណាស់សម្រាប់ពេលនេះ បញ្ហានេះអាចត្រូវបានដោះស្រាយ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ ខ្ញុំជឿថាទីក្រុងគៀវនឹងផ្តោតការយកចិត្តទុកដាក់យ៉ាងខ្លាំងទៅលើការរក្សាបណ្តាញទំនាក់ទំនងនោះ ឬនិយាយម្យ៉ាងទៀតថា ហេដ្ឋារចនាសម្ព័ន្ធទំនាក់ទំនងទាំងមូល»។
សម្ពាធកើនឡើង
ការឆ្ងល់របស់អ៊ុយក្រែន និងសម្ព័ន្ធមិត្តអឺរ៉ុបគឺថា តើការផ្លាស់ប្តូរគោលនយោបាយថ្មីៗរបស់ទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោនទាក់ទងនឹងជម្លោះរុស្ស៊ី-អ៊ុយក្រែនគឺ «មិនអាចបញ្ច្រាសបាន» ឬគ្រាន់តែជាយុទ្ធសាស្ត្របណ្តោះអាសន្នមុនការបោះឆ្នោតពាក់កណ្តាលអាណត្តិ នៅថ្ងៃទី ៣ ខែវិច្ឆិកា នៅសហរដ្ឋអាមេរិក ហើយតើអ៊ុយក្រែន និងអឺរ៉ុបគួរឆ្លើយតបយ៉ាងដូចម្តេច?
នៅឯកិច្ចប្រជុំកំពូលសហភាពអឺរ៉ុប (EU) ដែលបានធ្វើឡើងកាលពីសប្តាហ៍មុន (ថ្ងៃទី ១៥-១៦ ខែតុលា) នៅទីក្រុងព្រុចសែល ការពិភាក្សាអំពីការរក្សាជំនួយសេដ្ឋកិច្ច និងយោធាដល់អ៊ុយក្រែនក្នុងអំឡុងពេលដ៏លំបាកនាបច្ចុប្បន្ន គឺជាអាទិភាពចម្បងមួយរបស់អឺរ៉ុប។ ទោះបីជាមានបញ្ហាផ្ទៃក្នុងដូចជាកំណើនសេដ្ឋកិច្ច និងការមិនចុះសម្រុងគ្នាខាងថវិកាក៏ដោយ ប្រទេសភាគច្រើននៃសហភាពអឺរ៉ុបបានបញ្ជាក់ពីការប្តេជ្ញាចិត្តបន្តផ្ដល់ជំនួយដល់អ៊ុយក្រែន ដោយចាត់ទុកវាជាអាទិភាពភូមិសាស្ត្រនយោបាយដែលមានលក្ខណៈស្លាប់រស់ចំពោះសន្តិសុខរយៈពេលវែងរបស់អឺរ៉ុប។ អធិការបតីអាល្លឺម៉ង់ លោក Friedrich Merz បានប្រកាសថា៖
«យើងចង់បញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ពីជំហររបស់ខ្លួនចំពោះអ៊ុយក្រែន។ ក្នុងពេលជាមួយគ្នានេះ យើងយល់ថា សហរដ្ឋអាមេរិកមានផលប្រយោជន៍ផ្សេងទៀត។ ខ្ញុំទទួលស្គាល់រឿងនោះ។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ យើងកំពុងគាំទ្រអ៊ុយក្រែន ហើយយើងធ្វើដូច្នេះដើម្បីផលប្រយោជន៍របស់អឺរ៉ុប»។
សម្រាប់អ៊ុយក្រែន ជម្រើសកាន់តែពិបាក។ បន្ទាប់ពីកិច្ចព្រមព្រៀងរវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងរុស្ស៊ីលើប្រេងម៉ាស៊ូត និងការផ្អាកទណ្ឌកម្មប្រឆាំងនឹងរុស្ស៊ី ប្រធានាធិបតីអ៊ុយក្រែន លោក Volodymyr Zelensky បាននិយាយម្តងហើយម្តងទៀតថា ការផ្លាស់ប្តូរគោលនយោបាយរបស់រដ្ឋបាលលោក Trump ចំពោះរុស្ស៊ីគឺជា «កំហុស»។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ អ្នកសង្កេតការណ៍ព្រមានថា សេចក្តីថ្លែងរបស់ប្រធានាធិបតីអ៊ុយក្រែនអាចបង្កផលវិបាក។ រដ្ឋមន្ត្រីការបរទេសអាមេរិក លោក Marco Rubio បានបញ្ជាក់នៅថ្ងៃទី ១៨ ខែតុលាថា គោលដៅរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកតែងតែជាការបញ្ចប់ជម្លោះរុស្ស៊ី-អ៊ុយក្រែនឱ្យបានឆាប់បំផុតតាមដែលអាចធ្វើទៅបាន។ ដូច្នេះ អ៊ុយក្រែន (និងរុស្ស៊ី) គួរតែផ្តោតលើកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងដើម្បីបញ្ចប់ជម្លោះជំនួសឱ្យការរិះគន់ការសម្រេចចិត្តរបស់រដ្ឋបាលអាមេរិក។
នៅក្នុងការវិវឌ្ឍគួរឱ្យកត់សម្គាល់មួយទៀត ប្រធានាធិបតីអាមេរិក លោក ដូណាល់ ត្រាំ បាននិយាយនៅថ្ងៃទី១៩ ខែតុលាថា លោកត្រៀមខ្លួនជាស្រេចចូលរួមកិច្ចប្រជុំកំពូលត្រីភាគីរវាងសហរដ្ឋអាមេរិក រុស្ស៊ី និងចិន នៅខាងក្រៅកិច្ចប្រជុំកំពូលវេទិកាសហប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ចអាស៊ីប៉ាស៊ីហ្វិក (APEC) នៅទីក្រុង សិនជិន ប្រទេសចិន ក្នុងខែវិច្ឆិកា ដើម្បីពិភាក្សាអំពីជម្លោះរុស្ស៊ី-អ៊ុយក្រែន។ ប្រការនេះមានន័យថា ការរៀបចំសម្រាប់កិច្ចព្រមព្រៀងដើម្បីបញ្ចប់ជម្លោះអាចដំណើរការទៅបាន ដោយគ្មានការចូលរួមពីអ៊ុយក្រែន ជាអ្វីដែលទីក្រុងគៀវមិនដែលចង់បាននោះទេ៕
