Nghị quyết số 10, ngày 08/06/2026 của Bộ Chính trị, về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đã đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tư duy thu hút đầu tư nước ngoài, từ ưu tiên quy mô vốn sang coi trọng công nghệ, quản trị, đổi mới sáng tạo và sự lan tỏa đối với nền kinh tế. Đây là Nghị quyết thể hiện sự thay đổi trong tư duy phát triển, không còn thuần túy mở cửa đón nhận dòng vốn mà đã chủ động lựa chọn và sử dụng nguồn lực quốc tế để tạo dựng năng lực cạnh tranh quốc gia.
Nghị quyết 10 được Bộ Chính trị ban hành trên cơ sở tổng kết 40 năm thực hiện chủ trương mở cửa và thu hút đầu tư nước ngoài của Đảng Cộng sản Việt Nam.
Đổi mới mạnh mẽ tư duy về đầu tư nước ngoài
Sau gần 40 năm thực hiện đường lối đổi mới, Việt Nam đã trở thành một trong những điểm đến đầu tư hấp dẫn của khu vực. Khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài không chỉ bổ sung nguồn lực cho phát triển mà còn góp phần thúc đẩy xuất khẩu, tạo việc làm, chuyển dịch cơ cấu kinh tế và đưa Việt Nam hội nhập ngày càng sâu rộng với nền kinh tế thế giới.
Tại Hội nghị quán triệt và triển khai Nghị quyết 10 diễn ra hôm nay (30/06), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm cho biết đến nay, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu của Việt Nam hiện tương đương hơn 180% GDP, trong đó khu vực FDI chiếm khoảng 75% kim ngạch xuất khẩu. Những con số này phản ánh vai trò ngày càng quan trọng của khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đối với tăng trưởng của nền kinh tế.
Tuy nhiên, cũng chính từ thực tiễn thu hút FDI những năm qua, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước cho rằng đã đến lúc Việt Nam phải có sự thay đổi: "Ngày nay, Việt Nam đã có một vị thế khác. Chúng ta không còn đặt câu hỏi làm thế nào để có thêm vốn nước ngoài nữa. Thay vào đó, chúng ta phải trả lời câu hỏi hóc búa hơn: Làm thế nào để sử dụng hiệu quả nguồn lực nước ngoài để nâng cao nội lực, nâng cao công nghệ, năng lực công nghệ, sức cạnh tranh và sự tự chủ của nền kinh tế."
Đây là điểm khác biệt của Nghị quyết 10 so với các chủ trương trước đây. Nếu trước kia trọng tâm là mở cửa để thu hút vốn thì nay, mục tiêu cao hơn là sử dụng hiệu quả nguồn lực quốc tế nhằm nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Tinh thần đó còn được thể hiện ngay trong cách tiếp cận mới đối với khu vực FDI trong Nghị quyết 10.
"Mục tiêu của thu hút đầu tư nước ngoài trong giai đoạn hiện nay là phải biến các nguồn lực đó thành năng lực của nền kinh tế Việt Nam. Muốn vậy, doanh nghiệp tư nhân trong nước phải có điều kiện tham gia, học hỏi và từng bước vươn lên trong chuỗi giá trị. Kinh tế nhà nước phải đầu tư và dẫn dắt ở những lĩnh vực nền tảng, chiến lược, tạo hạ tầng và dư địa phát triển cho các khu vực khác. Cả 3 khu vực kinh tế trên không phát triển rời rạc mà phải hợp tác và cùng cộng hưởng trong một chiến lược chung."
Từ thu hút vốn đến kiến tạo năng lực phát triển
Nghị quyết 10 xác định các lĩnh vực cốt lõi cần tập trung ưu tiên thu hút đầu tư nước ngoài, như: Công nghiệp điện tử, chip bán dẫn và thiết bị số; trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, điện toán đám mây, Internet vạn vật và chuỗi khối; công nghệ sinh học và y sinh tiên tiến; công nghệ năng lượng và vật liệu tiên tiến, công nghiệp xanh; logistics hiện đại, dịch vụ chuỗi cung ứng …
Những định hướng của Nghị quyết 10 đã nhận được sự đồng thuận từ cộng đồng doanh nghiệp quốc tế.
Ông Dominic Scriven, Nhà sáng lập kiêm Chủ tịch Dragon Capital, cho rằng: "Theo chúng tôi, Nghị quyết này rất quan trọng đối với nhà đầu tư nước ngoài vì nó xác định rằng vốn của các doanh nghiệp đầu tư nước ngoài là một phần không tách ra từ nền kinh tế quốc gia Việt Nam. Và như vậy, các nhà đầu tư được đối xử một cách bình đẳng. Điều này rất quan trọng đối với nhà đầu tư nước ngoài. Nghị quyết 10 nhấn mạnh rằng điều quan trọng không chỉ là vốn thuần túy mà còn là vốn đi kèm với chất lượng, đi kèm với công nghệ, chuyển giao công nghệ và các biện pháp quản trị tiên tiến. Chúng tôi rất phấn khởi khi thấy rằng Nghị quyết 10 xác định thị trường vốn là một phần, và nhà đầu tư trên thị trường vốn là một phần rất quan trọng đối với nền kinh tế."
Để hiện thực hóa những mục tiêu đã đề ra, cùng với hoàn thiện thể chế ở cấp Trung ương, các địa phương cũng đang chủ động xây dựng những động lực tăng trưởng mới. Là địa phương dẫn đầu cả nước về thu hút FDI, Thành phố Hồ Chí Minh xác định phát triển Trung tâm Tài chính quốc tế sẽ là một trong những giải pháp chiến lược nhằm thu hút dòng vốn chất lượng cao trong giai đoạn tới.
Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hồ Chí Minh, ông Nguyễn Văn Được cho rằng: "Thứ nhất, Trung tâm Tài chính quốc tế sẽ là nơi đặt đại bản doanh của các quỹ đầu tư toàn cầu, các ngân hàng đầu tư, các công ty quản lý tài sản và các trung tâm công nghệ tài chính. Đây là những chủ thể có khả năng dẫn dắt dòng vốn dài hạn vào các hạ tầng chiến lược của Việt Nam cũng như của Thành phố Hồ Chí Minh. Thứ hai, chúng ta sẽ tiếp nhận được phần giá trị vô hình của FDI. Nếu như dòng vốn là hữu hình thì giá trị vô hình chính là công nghệ tài chính, năng lực quản trị tiên tiến, chuẩn mực minh bạch quốc tế, hệ thống dữ liệu, mạng lưới chuyên gia và khả năng kết nối các chuỗi giá trị toàn cầu. Thứ ba, Trung tâm Tài chính quốc tế sẽ mở ra cơ hội cho doanh nghiệp Việt Nam tiếp cận các nguồn vốn toàn cầu với chi phí hợp lý và giúp doanh nghiệp Việt Nam tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị."
Điểm mới lớn nhất của Nghị quyết 10 không nằm ở việc mở rộng ưu đãi đầu tư mà ở sự thay đổi căn bản trong tư duy phát triển. Tinh thần của Nghị quyết số 10 là rất rõ. Thu hút đầu tư nước ngoài không phải để thay thế nội lực mà để làm mạnh nội lực, nâng cao tự chủ; không chỉ để tăng trưởng nhanh mà phải để phát triển bền vững, bao trùm và có chất lượng cao. Đây vừa là thông điệp, vừa là định hướng xuyên suốt để khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài tiếp tục đồng hành cùng Việt Nam trong chặng đường phát triển mới.
