Sau 1 năm 6 tháng triển khai thực hiện, Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia đã tạo được sự chuyển biến mang tính hệ thống trong toàn bộ nền quản trị quốc gia. Lần đầu tiên, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số không còn là lĩnh vực chuyên ngành, mà trở thành nhiệm vụ của toàn bộ hệ thống chính trị; từ Trung ương đến địa phương, từ khu vực công đến doanh nghiệp, từ xây dựng thể chế đến tổ chức thực thi.
Nghị quyết số 57-NQ/TW đã mở ra một giai đoạn phát triển mới của đất nước. Ý nghĩa lớn nhất không chỉ nằm ở các kết quả cụ thể, mà ở việc xác lập một mô hình phát triển mới. Trong đó, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực chủ yếu, từng bước thay thế mô hình phát triển dựa vào vốn, tài nguyên và lao động chi phí thấp.
Sự thay đổi trong cách xây dựng chính sách
Một trong những thay đổi rõ nét nhất sau hơn một năm triển khai Nghị quyết 57 là việc hoàn thiện thể chế. Trong đó, hơn 400 văn bản liên quan đến khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã được các cơ quan xây dựng và trình cấp có thẩm quyền ban hành.
Đi cùng số lượng văn bản là sự thay đổi trong cách xây dựng chính sách. Tư duy quản lý khoa học chuyển từ quản lý hoạt động sang kiến tạo hệ sinh thái đổi mới sáng tạo. Nhiều cơ chế đột phá, như: thử nghiệm có kiểm soát, khoán chi, chấp nhận rủi ro trong nghiên cứu khoa học, chính sách về sở hữu trí tuệ, thương mại hóa kết quả nghiên cứu hay thu hút nhân tài đã được ban hành.
Cổng Dịch vụ công quốc gia hiện tích hợp 3.475 thủ tục hành chính. Phong trào "Bình dân học vụ số" năm 2026 đã tổ chức 105 lớp học trực tuyến với hơn 880.000 lượt học. Việt Nam hiện có 16 phòng thí nghiệm trọng điểm quốc gia. Chánh Văn phòng Trung ương Đảng cộng sản Việt Nam, ông Nguyễn Hải Ninh đánh giá: "Nghị quyết 57 - NQ/TW đang đóng vai trò là một "động cơ cải cách" có sức lan tỏa lớn, vượt ra ngoài phạm vi khoa học và công nghệ. Việt Nam không chỉ tiếp cận mà đang chủ động tham gia vào các lĩnh vực công nghệ chiến lược như trí tuệ nhân tạo, bán dẫn, dữ liệu, công nghệ số và đổi mới sáng tạo".
Nhiều địa phương tiếp cận khoa học công nghệ xuất phát từ lợi thế và nhu cầu phát triển
Một điểm nổi bật trong triển khai Nghị quyết 57 là nhiều địa phương tiếp cận khoa học công nghệ theo hướng xuất phát từ lợi thế và nhu cầu phát triển thực tế. Trong nông nghiệp, công nghệ đang được đưa trực tiếp vào sản xuất. Tỉnh Cà Mau nhân rộng mô hình nuôi tôm thẻ chân trắng siêu thâm canh tuần hoàn ít thay nước lên quy mô 1.500 ha. Vĩnh Long ứng dụng máy bay không người lái (UAV), phân bón nano và công nghệ nuôi cấy phôi sạch bệnh để nâng cao hiệu quả sản xuất.
Một số địa phương tập trung khai thác giá trị bản địa bằng công nghệ. Lào Cai ứng dụng công nghệ gen trong bảo tồn giống bản địa. Quảng Trị làm chủ nhiều quy trình công nghệ sinh học để phát triển các sản phẩm nông nghiệp công nghệ cao gắn với OCOP.
Trong lĩnh vực dịch vụ, du lịch, công nghệ được sử dụng để nâng cao giá trị di sản. Ninh Bình phát triển hệ thống dữ liệu số và trí tuệ nhân tạo (AI) phục vụ quản lý, bảo tồn di sản. Tuyên Quang phát triển bản đồ số và hướng dẫn viên AI. Thái Nguyên phát triển nền tảng “Tea Trace Thái Nguyên” với hệ thống truy xuất nguồn gốc, bản đồ số vùng nguyên liệu ứng dụng IoT, hồ sơ chất lượng số và kết nối thương mại điện tử.
Trong khi đó, Hà Nội bố trí ngân sách vượt mức 3% cho khoa học công nghệ. Thành phố Hồ Chí Minh thành lập Quỹ đầu tư mạo hiểm với vốn ban đầu 500 tỷ đồng, hướng tới quy mô 5.000 tỷ đồng. Phó Bí thư Thành uỷ Hà Nội Nguyễn Văn Phong cho biết: "Hà Nội đã triển khai thành lập Trung tâm đổi mới sáng tạo theo mô hình công ty cổ phần, vận dụng linh hoạt theo cơ chế thị trường có định hướng của nhà nước. Chính quyền hai cấp gần dân, sát việc hơn, trực tiếp hơn cũng chính là nơi các bài toán thực tiễn về các lĩnh vực như đất đai, giao thông, an ninh trật tự, môi trường, y tế, giáo dục, văn hóa hiện ra ngày càng rõ hơn. Đây chính là đầu vào rất quan trọng cho khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo".
Thời gian tới, Việt Nam thúc đẩy mạnh mẽ chuyển đổi số trong doanh nghiệp và toàn xã hội. Phát triển khoa học công nghệ phải hướng đến việc biến tri thức thành công cụ và tạo ra giá trị mới cho xã hội. Đề cập tới vấn đề này, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm khẳng định: "Cốt lõi của khoa học là tạo ra tri thức mới. Cốt lõi của công nghệ là biến tri thức thành công cụ. Cốt lõi của đổi mới sáng tạo là biến công cụ thành giá trị mới cho xã hội. Ba yếu tố đó phải được gặp nhau trong thực tiễn phát triển của đất nước. Vì vậy các công nghệ chiến lược quốc gia phải được tập trung nguồn lực để làm chủ và phát triển thành sản phẩm cụ thể, nhất là trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, robot và tự động hóa, sinh học và y sinh, vật liệu và năng lượng, chip bán dẫn, an ninh mạng và lượng tử, thiết bị bay không người lái, công nghệ biển, đại dương và lòng đất...."
Những nền tảng quan trọng đã được tạo lập sau một năm sáu tháng triển khai Nghị quyết 57 – NQ/TW. Tinh thần của Nghị quyết đang dần được cụ thể hóa. Khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số trở thành động lực chủ yếu, từng bước thay thế mô hình phát triển dựa vào vốn, tài nguyên và lao động chi phí thấp.
