Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm sẽ thăm cấp Nhà nước tới Canada từ ngày 24-25/9/2026. Đây là chuyến thăm đầu tiên của một Tổng Bí thư Đảng Cộng sản Việt Nam tới Canada sau hơn 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao. Chuyến thăm được kỳ vọng sẽ mở ra chương mới trong quan hệ đối tác giữa hai nước. Trả lời phỏng vấn phóng viên Đài Tiếng nói Việt Nam (VOV), Đại sứ Canada tại Việt Nam Jim Nickel khẳng định chuyến thăm sẽ nâng tầm quan hệ song phương, đồng thời khơi mở các động lực tăng trưởng mới trong các lĩnh vực năng lượng sạch, đổi mới sáng tạo công nghệ cao, chuỗi cung ứng và đầu tư chiến lược.
Phóng viên: Trân trọng cảm ơn Đại sứ đã dành thời gian cho chúng tôi. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm sắp có chuyến thăm mang tính lịch sử tới Canada. Xin Đại sứ cho biết ý nghĩa chiến lược của chuyến thăm này?
Đại sứ Jim Nickel: Cảm ơn bạn. Tôi rất vinh hạnh được có mặt ở đây. Canada đang rất trông đợi chuyến thăm lịch sử của người đứng đầu Đảng và Nhà nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam. Đây là chuyến thăm đầu tiên ở cấp Tổng Bí thư sau hơn 50 năm thiết lập quan hệ ngoại giao song phương. Bản thân điều này đã là một dấu mốc rất quan trọng.
Hai nước thiết lập quan hệ ngoại giao từ năm 1973, và đến năm 2017, chúng ta đã xác lập khuôn khổ Đối tác Toàn diện, đưa mối quan hệ bước sang một nấc thang mới. Đó là một chặng đường hợp tác rất hiệu quả và thực chất. Chúng tôi tin tưởng rằng chuyến thăm lần này sẽ tạo nên xung lực mạnh mẽ, đưa quan hệ song phương phát triển lên một tầm cao mới.
Phóng viên: Thương mại song phương Việt Nam – Canada đạt đà tăng trưởng rất ấn tượng trong những năm gần đây. Đâu là động lực thúc đẩy sự tăng trưởng này, thưa Đại sứ, và hai nước đã đặt ra những mục tiêu gì cho chặng đường phía trước?
Đại sứ Jim Nickel: Quan hệ kinh tế giữa Việt Nam và Canada đã phát triển vượt bậc trong vài năm qua. Kim ngạch thương mại và hợp tác kinh tế song phương đã tăng gấp đôi trong vòng 5 năm gần đây. Riêng năm qua, kim ngạch thương mại và đầu tư hai chiều tăng thêm 30%, từ 15,7 tỷ đô la Canada lên 20,6 tỷ đô la Canada. Tỷ trọng lớn nhất trong số này là hàng hóa xuất khẩu từ Việt Nam sang Canada.
Trong đó, đóng góp đáng kể thuộc về ngành nông nghiệp và nông sản thực phẩm, không chỉ đáp ứng nhu cầu an ninh lương thực của cả hai bên mà còn cung cấp nguồn nguyên liệu quan trọng cho ngành chế biến thực phẩm của Canada. Các lĩnh vực khác như hàng không cũng đang tăng trưởng nhanh chóng, và Canada có rất nhiều tiềm lực và thế mạnh trong ngành hàng không.
Mục tiêu của chúng tôi trong 5 năm tới hoặc xa hơn là tiếp tục nhân đôi kim ngạch thương mại song phương, đặc biệt nếu hai bên thúc đẩy hợp tác sâu rộng trong các lĩnh vực: năng lượng, nông nghiệp – nông sản thực phẩm, đổi mới sáng tạo khoa học – công nghệ và hàng không. Nếu có thể phát huy tối đa hợp tác ở các lĩnh vực này, tôi tin rằng hai nước hoàn toàn có thể nhân đôi quy mô thương mại và đầu tư song phương trong 5 năm tới.
Phóng viên: So với thương mại, đầu tư vẫn là lĩnh vực chưa tương xứng với tiềm năng. Những lĩnh vực nào mở ra cơ hội hợp tác đầu tư lớn nhất, và Việt Nam có thể tham khảo những kinh nghiệm gì từ Canada trong việc xây dựng các Trung tâm tài chính quốc tế?
Đại sứ Jim Nickel: Nhận định của bạn hoàn toàn chính xác: đầu tư vẫn là lĩnh vực chưa phát triển tương xứng với tiềm năng quan hệ, và chúng tôi rất mong muốn chứng kiến các dòng vốn đầu tư hai chiều mạnh mẽ hơn.
Canada đặc biệt quan tâm đến định hướng xây dựng các trung tâm tài chính quốc tế tại Thành phố Hồ Chí Minh và Đà Nẵng. Chúng tôi sẽ theo dõi rất sát sao tiến trình này để tìm kiếm cơ hội cho các nhà đầu tư Canada tham gia, bởi đây sẽ là cửa ngõ tiếp cận rất nhiều hoạt động kinh tế đa dạng tại Việt Nam. Bên cạnh đó, chúng tôi nhận thấy tiềm năng to lớn từ các dự án phát triển cơ sở hạ tầng nói chung, hạ tầng năng lượng và quá trình chuyển đổi ngành nông nghiệp tại Việt Nam — tất cả đều là những lĩnh vực có thể tạo đột phá nhờ nguồn vốn đầu tư.
Canada sở hữu hệ thống các định chế tài chính rất vững mạnh, các ngân hàng lớn và các quỹ hưu trí được thế giới công nhận với những chuẩn mực khắt khe hàng đầu — một trong những yếu tố then chốt tạo nên sức hút đầu tư của Canada. Nhưng nếu bạn hỏi tôi, các yếu tố mang tính quyết định luôn là: sự ổn định chính trị (điều mà Việt Nam đang có), tính minh bạch và khả năng dự báo. Tính minh bạch và tính dự báo có thể đạt được thông qua hệ thống quy định pháp luật chuẩn mực, hệ thống tư pháp vận hành hiệu quả và tiến trình cải cách thể chế liên tục. Khuôn khổ pháp lý hoàn thiện bao quanh các định chế tài chính chính là chiếc chìa khóa đối với đông đảo các nhà đầu tư.
Phóng viên: Cả Việt Nam và Canada đều đã cam kết đạt mục tiêu phát thải ròng bằng 0 (Net Zero). Hai nước có thể làm sâu sắc hơn nữa hợp tác trong quá trình chuyển dịch năng lượng và công nghệ sạch bằng cách nào, thưa Đại sứ?
Đại sứ Jim Nickel: Canada và Việt Nam đều chia sẻ chung mục tiêu Net Zero và cùng có nghĩa vụ hoàn thành các cam kết này. Canada khá thuận lợi khi 82% sản lượng năng lượng hiện nay là năng lượng sạch và xanh. Tại một số tỉnh bang, tỷ lệ này tiệm cận 100% nhờ vào thủy điện và các nguồn năng lực khác.
Khi Việt Nam đẩy mạnh phát triển sản xuất công nghệ cao, trung tâm dữ liệu, trung tâm tài chính quốc tế và công nghiệp bán dẫn, nhu cầu tiêu thụ năng lượng sẽ tăng vọt. Canada có nguồn năng lượng truyền thống dồi dào, sở hữu các công nghệ năng lượng tái tạo, cùng năng lực vượt trội về mạng lưới truyền tải điện, hệ thống nhà máy điện và nhiều công nghệ tiên tiến, bao gồm cả điện hạt nhân — lĩnh vực Canada có thế mạnh hàng đầu. Sự bổ trợ này mở ra cơ hội lớn để các doanh nghiệp và Chính phủ hai nước hợp tác chặt chẽ, xây dựng mối quan hệ đối tác năng lượng mang lại lợi ích thiết thực và lâu dài.
Chúng tôi cũng rất khuyến khích các đối tác Việt Nam đầu tư vào lĩnh vực năng lượng của Canada nhằm củng cố an ninh năng lượng cho chính mình. Việc tham gia góp vốn cổ phần vào các dự án năng lượng tại Canada hoặc ký kết các hợp đồng bao tiêu dài hạn (offtake agreements) sẽ là phương thức hữu hiệu để bảo đảm tương lai năng lượng của Việt Nam.
Phóng viên: Trong bối cảnh Việt Nam đang chuyển dịch sang mô hình phát triển dựa trên công nghệ cao và đổi mới sáng tạo, Canada có thể hỗ trợ thế nào cho các ngành công nghệ tiên tiến và công tác phát triển nguồn nhân lực?
Đại sứ Jim Nickel: Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo chính là động lực căn bản để chuyển đổi nền kinh tế, đảm bảo duy trì tăng trưởng và thịnh vượng lâu dài. Canada sở hữu thế mạnh rất lớn về công nghệ thông tin và truyền thông (ICT), công nghệ vệ tinh, các công nghệ ứng dụng cho chuyển dịch năng lượng và chuyển đổi số — từ trí tuệ nhân tạo (AI), điện toán lượng tử cho đến công nghệ bán dẫn. Đây đều là những lĩnh vực đang trên đà phát triển rất mạnh mẽ tại Việt Nam.
Phát triển nguồn nhân lực là bài toán then chốt của mọi quốc gia để bảo đảm đà tăng trưởng tương lai. Nếu không có đội ngũ nhân tài chất lượng, các ngành công nghiệp không thể tiếp tục bứt phá. Thông qua các chương trình hợp tác giáo dục, hai nước có thể cùng nhau đào tạo lực lượng lao động cho tương lai.
Trong 5 năm qua, đã có 233 sinh viên Việt Nam nhận học bổng của Canada để theo học các ngành STEM (Khoa học, Công nghệ, Kỹ thuật và Toán học) tại Canada. Riêng năm nay, có thêm 66 sinh viên Việt Nam được trao học bổng du học và nghiên cứu tại Canada. Đồng thời, chúng tôi cũng sẽ cấp 40 suất học bổng cho các nhà nghiên cứu Canada sang làm việc tại các cơ sở học thuật của Việt Nam nhằm chung tay phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo.
Phóng viên: Xin trân trọng cảm ơn Đại sứ Jim Nickel về những chia sẻ sâu sắc. Chúc mối quan hệ đối tác giữa Việt Nam và Canada ngày càng phát triển mạnh mẽ và bền chặt.
