Hành trình theo đuổi nghệ thuật điêu khắc Khmer của anh Sơn Thanh Tuấn là câu chuyện đầy cảm hứng về tình yêu văn hóa dân tộc. Bắt đầu từ những năm tháng tu học Phật giáo Nam Tông Khmer, anh đã bén duyên và gắn bó với nghề.
Nghe âm thanh bài viết tại đây:
Anh Sơn Thanh Tuấn ở phường Mỹ Xuyên, thành phố Cần Thơ có niềm đam mê cháy bỏng với nghệ thuật điêu khắc truyền thống. Hơn 20 năm tu học tại chùa Phật giáo Nam Tông Khmer quen với những hoa văn, họa tiết có trong chùa, từ đó cơ bản hình dung được nghề mà mình định theo đuổi. Anh cũng xin sư cả cho ra học ở các chùa khác ở địa phương để mày mò, học hỏi thêm nghề. Chỉ cần nghe nói nơi nào có xây dựng các công trình Phật giáo Nam Tông Khmer, hay nơi nào có thầy giỏi về nghề là anh đến ngay để xin học, xin làm. Sau khi thành thạo, anh xin xuất tu và bắt đầu khởi nghiệp với nghề đã lựa chọn.
Anh Sơn Thanh Tuấn bộc bạch: “Tôi đam mê với nghề từ nhỏ, thấy những hoa văn họa tiết trong chùa đẹp nên mình rất thích nên mới theo học từ nhỏ và mãi đến tu mới theo học nghề. Từ nhỏ cũng được ba chỉ bảo đôi chút, sau này mới học từ chùa. Học nghề điêu khắc Khmer khó hơn học chữ Khmer vì muốn nhớ, muốn làm được mình phải học vẽ, tập vẽ mỗi ngày mới nhớ được hoa văn. Từ lúc học đến ra nghề cũng mất từ 3 đến 4 năm, sau đó mới ra nghề lần đầu phụ làm chùa Pothisatharam, lúc đó điêu khắc ở chính điện của chùa. Từ đó đến nay, tôi theo nghề mãi cho đến khi xuất tu vẫn đi làm cho các chùa.”
Nghệ thuật điêu khắc Khmer đòi hỏi sự công phu cao độ. Anh Sơn Thanh Tuấn chuyên chế tác các họa tiết hoa văn truyền thống, hình tượng chim thần Krud, chằn Yeak, hay tượng thần Apsara trên đa dạng các chất liệu, như: gỗ, đá và xi măng. Bằng tình yêu sâu sắc với hoa văn, họa tiết truyền thống của dân tộc, anh miệt mài học hỏi, tìm kiếm những cách làm mới và rèn giũa kỹ năng điêu khắc mỗi ngày. Chính sự kiên trì, cố gắng đó giúp anh nâng cao tay nghề, có thể tự tin sáng tạo trên nhiều các vật liệu, từ điêu khắc gỗ, xi măng, đúc khuôn hoa văn cho đến vẽ hoa văn.
Anh Sơn Thanh Tuấn cho biết: “Tôi có thể làm các thể loại như tạo khuôn hoa văn, điêu khắc, tạc tượng và vẽ cũng có nhận làm, nhưng làm nhiều nhất vẫn là điêu khắc hoa văn. Lúc trước không có điện thoại, mình đi các chùa để coi các thợ họ làm như thế nào. Sau này có điện thoại cũng theo dõi các trang về hoa văn Khmer trên mạng để học hỏi thêm những cái mới, để cho tác phẩm của mình sinh động hơn trước. Thời gian tới, tôi sẽ cố gắng làm cho nó tốt hơn, đẹp hơn và phát triển hơn nữa.”
Không chỉ giỏi nghề, anh Sơn Thanh Tuấn còn là một trong những người thợ trẻ tâm huyết với nghệ thuật truyền thống của dân tộc Khmer. Với anh, được học nghề và làm nghề là niềm may mắn của riêng mình. Nhưng được dạy nghề cho người khác, anh lại càng vui hơn vì bên cạnh mình sẽ có thêm những người thợ cùng chung sức gìn giữ văn hóa dân tộc.
Anh Sơn Bình Dân, ở xã Tài Văn, thành phố Cần Thơ, người học nghề cùng với anh Sơn Thanh Tuấn, cho biết: “Tôi thấy tay nghề anh Tuấn khá tốt nên tôi cũng đến làm chung để học hỏi thêm kinh nghiệm từ ảnh, để làm sao giữ được nét hoa văn mềm mại theo đúng truyền thống của dân tộc mình. Chúng tôi làm nghề cùng nhau, chia sẻ kinh nghiệm với nhau. Thấy anh Tuấn chịu khó chia sẻ nên mình cũng rất vui.”
Vượt qua khó khăn của những ngày đầu khởi nghiệp, giờ đây anh Sơn Thanh Tuấn là có tay nghề điêu khắc điêu luyện, không chỉ làm đẹp cho các công trình kiến trúc của đồng bào mình mà còn trở thành người truyền lửa, sẻ chia kinh nghiệm cho những người bạn đồng hành. Những người như anh đã góp phần bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa đặc sắc của đồng bào dân tộc Khmer.
