Hội Gióng đền Phù Đổng: Tiêu chuẩn khắt khe tuyển chọn Ông Hiệu, cả đời lưu danh

Hội Gióng đền Phù Đổng (xã Phù Đổng, Hà Nội), gắn với truyền thuyết cậu bé được mẹ sinh ra một cách kỳ lạ ở làng Phù Đổng. Khôi ngô, tuấn tú nhưng lên 3 tuổi mà vẫn chưa biết nói, biết cười, suốt ngày cậu chỉ nằm trong thúng treo trên gióng tre, tên là Gióng.

Thế nhưng khi nghe thấy lời kêu gọi của nhà Vua tìm người tài giỏi đánh giặc ngoại xâm, Gióng bỗng lớn nhanh như thổi, rồi xung phong ra trận cứu nước, cứu dân.

Sau khi dẹp tan quân giặc, ngài về núi Sóc rồi cưỡi ngựa bay lên trời. Ngài Gióng được nhân dân phong thánh và trở thành một trong Tứ Bất Tử của người Việt với danh hiệu Phù Đổng Thiên Vương, vị Thánh chuyên bảo vệ hòa bình cho đất nước, thịnh vượng cho muôn dân.

Để tưởng nhớ công ơn của ngài, người dân lập đền, thờ phụng và mở hội hằng năm tại đền Phù Đổng và đền Sóc.

Hội Gióng ở đền Phù Đổng là một trong những lễ hội lớn nhất vùng châu thổ Bắc Bộ, tổ chức theo một nghi thức được quy định chặt chẽ, chuẩn bị hết sức công phu, với sự tham gia đông đảo của dân làng quanh khu vực đền.

Trong đó, những nhân vật sắm vai Ông Hiệu (Hiệu cờ, Hiệu trống, Hiệu chiêng, Hiệu Trung quân, Hiệu Tiểu cổ), linh hồn của Hội Gióng đền Phù Đổng, luôn là tâm điểm chú ý với những tiêu chuẩn tuyển chọn khắt khe về nhân thân, kinh tế cùng chế độ nghiêm ngặt trước ngày hội.

Việc tuyển chọn tùy theo vai vế trong cộng đồng và khả năng kinh tế mà chọn lựa. Người được chọn phải sinh hoạt kiêng cữ từ hàng tháng trước ngày Lễ hội.

Người được chọn làm ông Hiệu phải có tuổi từ 18 - 26, có sức khỏe, ngoại hình đẹp, kinh tế khá giả, không vướng tang sự; đặc biệt phải là người có phẩm hạnh, vợ chồng song toàn, con cái có đủ nếp tẻ và ngoan ngoãn.

Người được giao trọng trách này phải tự chi tiền để mua sắm trang phục cho gia nhân, phải nuôi từ 24 - 30 gia nhân trong suốt 10 ngày từ trước khi diễn ra lễ hội cho đến khi kết thúc.

Những bé trai từ 10 - 15 tuổi được chọn làm người hầu cận cho ông Hiệu là người duy nhất được ông hiệu giao tiếp trong suốt thời gian chuẩn bị và trong lễ hội.

Ông Hiệu cờ tượng trưng cho sức mạnh của Phù Đổng Thiên Vương, là nhân vật trung tâm, là linh hồn của hội Gióng.

Ông Hiệu Cờ được chọn năm tại lễ hội năm 2026 là Bùi Tiến Thắng sinh năm 2004 tại thôn Phù Dực 2, xã Phù Đổng, Hà Nội.

Người được chọn làm Ông Hiệu thì suốt đời sẽ được người dân gọi là Ông Hiệu kèm tên, được mọi người kính trọng. Bản thân các Ông Hiệu cũng phải suốt đời tu thân, rèn luyện để xứng danh.

Gia nhân chuẩn bị trang phục cho Ông Hiệu trống trong nghi lễ Ngoại Đàn (Khám Đường). Nghi lễ có ý nghĩa tái hiện cảnh các vị tướng quân đi kiểm tra chiến trường, chuẩn bị cho Hội Trận (Tái hiện trận chiến của Thánh Gióng)

Gia nhân chuẩn bị trang phục cho Ông Hiệu chiêng.

Sau khi chỉnh đốn trang phục, đội mão, đeo đai, Ông Hiệu trống, Ông Hiệu chiêng sẽ ra cổng đền, nổi lên ba hồi trống chiêng.

Ông Hiệu chiêng nổi chiêng ở cổng đền.

Gia nhân quạt mát cho các Ông Hiệu cũng đều phải luyện tập rất kỹ từng động tác múa vung quạt, quạt mát cho Ông Hiệu.

Sau 3 hồi trống chiêng, Ông Hiệu Trung quân ra trước đền.

Đội quân Phù giá đón ở trước đền, chuẩn bị hành giá Khám đường.

Ông Hiệu Cờ Bùi Tiến Thắng xuất phát Khám đường.

Với những giá trị đặc biệt, Hội Gióng đền Phù Đổng cùng với Hội Gióng đền Sóc đã được UNESCO chính thức ghi danh là Di sản văn hóa phi vật thể đại diện của nhân loại vào ngày 16/11/2010. Đồng thời, đền Phù Đổng và đền Sóc cũng được xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt.

Media