Trong chuyên đề "VN trong dòng chảy số" của Ban Đối ngoại, Đài Tiếng nói Việt Nam, Lan Phương sẽ cùng quý vị đến với câu chuyện về người Việt đang lặng lẽ cống hiến ở khắp nơi trên thế giới, những chuyên gia đang trực tiếp phát triển công nghệ nền tảng, tạo nên giải pháp kết nối cho hàng triệu người trên toàn cầu.
Nghe âm thanh tại đây:
Tháng 2 năm 2026 vừa qua, giới công nghệ vô cùng tự hào khi một nhà khoa học gốc Việt được vinh danh ở vị trí thứ 16 trong Top 50 Nhà phát minh có nhiều bằng sáng chế nhất tại Singapore. Đó là Tiến sĩ Trần Xuân Tường, Quản lý Kỹ thuật cấp cao tại Tập đoàn bán dẫn MediaTek. Hôm nay, chúng tôi rất vinh dự được kết nối trực tiếp với anh từ Singapore. Trước hết, xin mời quý vị cùng nghe lời chào từ vị khách mời đặc biệt này.
TS. Trần Xuân Tường: Kính chào quý khán, thính giả Đài Tiếng nói Việt Nam. Tôi là Trần Xuân Tường, hiện đang đảm nhiệm vị trí Quản lý Kỹ thuật cấp cao tại MediaTek Singapore. Tôi là chuyên gia viễn thông với hơn 15 năm kinh nghiệm trong nghiên cứu phát triển, sở hữu trí tuệ và tiêu chuẩn hóa quốc tế. Từ năm 2019, tôi tham gia 3GPP với vai trò đại diện của Panasonic và hiện nay là MediaTek, trực tiếp đóng góp vào việc xây dựng các tiêu chuẩn 5G, 5G-Advanced và 6G toàn cầu.
Cảm ơn anh. Con số 278 bằng sáng chế toàn cầu là một thành quả đáng tự hào cho năng lực và sự nỗ lực bền bỉ của trí tuệ Việt nơi đất khách. Chúng tôi rất tò mò về cảm xúc của anh khi nhìn thấy trí tuệ Việt được khẳng định ở một trong những trung tâm đổi mới sáng tạo hàng đầu Châu Á như Singapore?
TS. Trần Xuân Tường: Tôi rất vinh dự và biết ơn. Nhưng trên hết, tôi xem đó là niềm tự hào của một người Việt Nam được trưởng thành từ nền giáo dục Việt Nam và có cơ hội đóng góp tại một trong những trung tâm đổi mới sáng tạo hàng đầu thế giới. Điều khiến tôi vui nhất không phải là con số bằng phát minh, mà là việc những ý tưởng kỹ thuật do người Việt đóng góp có thể được ứng dụng trong các công nghệ phục vụ hàng tỷ người trên toàn cầu. Điều này cũng củng cố niềm tin của tôi rằng nếu được đầu tư và tạo điều kiện phù hợp, nguồn nhân lực Việt Nam hoàn toàn có thể cạnh tranh ở những lĩnh vực công nghệ tiên tiến nhất.
Dấu ấn Việt trên bản đồ công nghệ 6G
Niềm vui lớn nhất của một nhà phát minh là nhìn thấy công nghệ của mình phục vụ hàng tỷ người trên toàn cầu. Nhưng để có được quả ngọt đó, chặng đường đi tới đỉnh cao công nghệ của anh là cả một quá trình vượt sóng ra khơi.
Hành trình ấy bắt đầu từ những năm tháng tuổi trẻ tràn đầy hoài bão, khi anh nhận học bổng của Chính phủ Việt Nam để sang học tập tại xứ sở Bạch Dương. Tại đây, anh đã sớm bộc lộ tài năng khi liên tiếp giành nhiều giải thưởng nghiên cứu khoa học và các giải đấu lập trình quốc tế từ năm 2006 đến 2011.
Rời nước Nga tuyết trắng, anh chọn Singapore làm bến đỗ tiếp theo. Với học bổng tiến sĩ SINGA danh giá từ cơ quan nghiên cứu A*STAR, anh đã hoàn thành xuất sắc luận án Tiến sĩ tại Đại học Công nghệ Nanyang (NTU). Đó là cánh cửa mở ra hành trình đưa anh bước chân vào giới tinh hoa công nghệ tại đảo quốc sư tử.
Khi đối mặt với hàng trăm trang tài liệu kỹ thuật phức tạp cùng vô vàn giả thuyết, Tiến sĩ Trần Xuân Tường đã tự đúc kết cho mình một triết lý vô cùng tinh gọn: "Clear thinking produces definite results" tức là “Tư duy mạch lạc tạo ra những kết quả xác đáng”. Triết lý ấy chỉ ra rằng: những bài toán khó nhất sẽ không được giải quyết bằng những ý tưởng phức tạp, mà bằng việc nhìn thấu bản chất vấn đề, dựa vào dữ liệu và đặt đúng câu hỏi trước khi đi tìm lời giải.
Chính tư duy mạch lạc ấy đã giúp anh tạo nên những đóng góp mang tính lịch sử cho mạng viễn thông toàn cầu. Tổ chức 3GPP chính là nơi các "ông lớn" công nghệ ngồi lại để viết nên "luật chơi" cho toàn bộ mạng di động toàn cầu. Những công nghệ được thông qua tại đây sẽ quyết định cách hàng tỷ thiết bị trên thế giới kết nối với nhau. Anh Trần Xuân Tường cho rằng: “Điều khiến tôi hào hứng nhất là những công nghệ đang được nghiên cứu hôm nay có thể trở thành một phần trong cuộc sống của hàng tỷ người trong tương lai. Đó cũng là động lực để chúng tôi tiếp tục theo đuổi những bài toán rất khó nhưng có ý nghĩa lâu dài cho xã hội”.
Đại diện cho Panasonic từ năm 2019 và hiện tại là MediaTek tại nhóm kỹ thuật cốt lõi 3GPP RAN1, Tiến sĩ Trần Xuân Tường đã sở hữu hơn 23 Bằng sáng chế thiết yếu tiêu chuẩn (SEP), trực tiếp tham gia xây dựng và đóng góp vào những tiêu chuẩn kỹ thuật cốt lõi của ngành viễn thông thế giới.
Những thuật ngữ kỹ thuật như Massive MIMO, quản lý chùm tia sóng dựa trên AI (AI/ML-based beam management) nghe thì có vẻ xa xôi. Nhưng hãy nghe cách giải thích rất giản dị sau đây: “Hãy tưởng tượng trạm phát sóng giống như một vòi nước. Công nghệ "Massive MIMO" giống như việc chúng ta mở nhiều vòi nước cùng lúc, giúp nhiều người dùng mạng mà không lo nghẽn sóng. Còn công nghệ "quản lý chùm tia sóng" giống như việc thay vì thắp sáng cả căn phòng, trạm phát sóng sẽ dùng một chiếc đèn pin chiếu thẳng vào chiếc điện thoại của bạn, giúp sóng khỏe hơn, kết nối ổn định hơn mà lại cực kỳ tiết kiệm năng lượng”.
Nhờ những phát minh thầm lặng ấy, chiếc điện thoại trên tay chúng ta lướt mạng nhanh hơn, gọi video nét hơn và pin dùng được lâu hơn. Và giờ đây, khi 5G đang phủ sóng, anh Tường lại đang trực tiếp đặt những viên gạch nền móng đầu tiên cho kỷ nguyên 6G tiếp theo.
Kỷ nguyên 6G và hệ thần kinh số
Trở lại cuộc trò chuyện trực tuyến với anh Trần Xuân Tường. Thưa anh, nhiều người vẫn nghĩ mạng 6G là một khái niệm khá xa xôi. Anh có thể giúp thính giả hình dung một ngày làm việc của anh để tạo ra mạng 6G diễn ra như thế nào? Và 6G sẽ thay đổi thế giới ra sao?
TS. Trần Xuân Tường: Công việc hằng ngày của tôi chủ yếu xoay quanh việc nghiên cứu các ý tưởng kỹ thuật mới, phân tích dữ liệu, trao đổi với các đồng nghiệp ở nhiều quốc gia, và có thể tham gia các cuộc họp 3GPP để cùng nhau xây dựng công nghệ 6G. Nó có thể xuất hiện trên thị trường vào những năm 2030. Điều chúng tôi quan tâm không chỉ là làm cho mạng nhanh hơn, mà là tạo ra nền tảng kết nối cho một thế giới thông minh hơn. Tôi tin rằng 6G sẽ giúp trí tuệ nhân tạo hiện diện trong điện thoại, robot, xe tự hành, và nhiều thiết bị thông minh khác, trong đó mạng viễn thông đóng vai trò như một "hệ thần kinh số" giúp chúng phối hợp với nhau theo thời gian thực. Nếu 4G giúp chúng ta kết nối Internet mọi lúc mọi nơi, 5G giúp kết nối mọi thiết bị, thì 6G sẽ giúp kết nối trí tuệ. Người dùng có thể không nhìn thấy 6G trực tiếp, nhưng sẽ cảm nhận được qua những trải nghiệm thông minh hơn, tự động hơn và thuận tiện hơn trong cuộc sống hằng ngày.
Sứ mệnh của một nhà phát minh vừa nằm ở việc cống hiến cho cộng đồng, song song với đó, đối với những người con xa xứ như anh Trần Xuân Tường, đó là khát khao đưa Việt Nam bước ra thế giới. Anh đau đáu tầm nhìn đưa Việt Nam chuyển mình từ một "quốc gia ứng dụng công nghệ" sang "quốc gia sáng tạo công nghệ".
Vậy thưa anh Trần Xuân Tường, theo góc nhìn của một chuyên gia toàn cầu, Việt Nam chúng ta đang có những lợi thế và cần thêm những động lực đột phá nào để hiện thực hóa tầm nhìn chuyển mình này?
TS. Trần Xuân Tường: Tôi cho rằng lợi thế lớn nhất của Việt Nam là con người. Chúng ta có lực lượng kỹ sư trẻ, nền tảng khoa học tốt, khả năng học hỏi nhanh và khát vọng vươn lên mạnh mẽ. Đây là nền tảng rất quan trọng để phát triển các ngành công nghệ cao trong tương lai. Tuy nhiên, nếu muốn đi xa hơn và trở thành quốc gia sáng tạo công nghệ, chúng ta cần đầu tư nhiều hơn cho nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và phát triển nhân tài. Chúng ta có thể tiếp cận công nghệ rất nhanh, nhưng để làm chủ công nghệ và tạo ra những công nghệ của riêng mình thì cần một đội ngũ chuyên gia mạnh, được đào tạo và tích lũy kinh nghiệm trong nhiều năm. Bên cạnh đó, cần tạo điều kiện để doanh nghiệp đầu tư mạnh hơn cho nghiên cứu và phát triển, đồng thời giúp các kỹ sư Việt Nam có cơ hội làm việc và học hỏi từ những chuyên gia hàng đầu thế giới. Khi có con người giỏi, môi trường tốt và sự kết nối với tri thức toàn cầu, tôi tin rằng Việt Nam hoàn toàn có thể tạo ra những công nghệ và sáng chế mang dấu ấn của riêng mình.
Một thế hệ chuyên gia công nghệ Việt Nam đủ đông đảo, đủ mạnh để cùng nhau ghi dấu ấn trên bản đồ sáng chế thế giới, đó là đích đến cuối cùng mà Tiến sĩ Trần Xuân Tường hằng mong muốn.
"Đừng tự giới hạn mình bởi nơi mình bắt đầu". Lời nhắn nhủ giản dị của một người từng là một học sinh bình thường tại Việt Nam, giờ đây đang là người đặt những viên gạch nền móng cho tương lai kết nối của nhân loại, chắc chắn sẽ tiếp thêm ngọn lửa đam mê cho hàng triệu kỹ sư, trí thức trẻ Việt Nam hôm nay. Chỉ cần có ước mơ đủ lớn và nỗ lực bền bỉ, "dòng chảy số" của Việt Nam chắc chắn sẽ hòa cùng đại dương công nghệ của thế giới.
Cảm ơn Tiến sĩ Trần Xuân Tường về một cuộc phỏng vấn vô cùng ý nghĩa. Chúc anh gặt hái thêm nhiều bằng sáng chế đột phá hơn nữa! Cảm ơn quý vị thính giả đã đồng hành cùng Lan Phương trong chuyên đề "VN trong dòng chảy số". Xin chào và hẹn gặp lại.
