នៅថ្ងៃទី ៣០ ខែកញ្ញា មន្ទីរបញ្ចកោណបានចេញសេចក្តីប្រកាសជាផ្លូវការដែលបញ្ជាក់ថា កងកម្លាំងសហរដ្ឋអាមេរិកទាំងអស់បានចាកចេញពីទឹកដីអ៊ីរ៉ាក់ ដោយបញ្ចប់កិច្ចព្រមព្រៀងដកទ័ពដែលសម្រេចបានរវាងទីក្រុង Baghdad និងទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោនកាលពីខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០២៤ និងបញ្ចប់ការអន្តរាគមន៍កយោធាដោយផ្ទាល់របស់សហរដ្ឋអាមេរិកនៅក្នុងប្រទេសមជ្ឈិមបូព៌ានេះ អស់ជាងពីរទសវត្សរ៍កន្លងទៅ។
បិទបញ្ចប់សម័យកាលជាប់ផុង
ក្រោមក្របខ័ណ្ឌនៃកិច្ចព្រមព្រៀងខែកញ្ញា ឆ្នាំ ២០២៤ កងកម្លាំងចម្រុះដឹកនាំដោយសហរដ្ឋអាមេរិកកំពុងអនុវត្តផែនការដកទ័ពទៅតាមដំណាក់កាលនីមួយៗ ជាពិសេសការចាកចេញពីមូលដ្ឋានធំៗដូចជាមូលដ្ឋានទ័ពអាកាស Al-Asad នៅចុងឆ្នាំ ២០២៥ ការប្រមូលផ្តុំបុគ្គលិកដែលនៅសល់ នៅក្នុងតំបន់ស្វយ័តជនជាតិឃឺដនៅភាគខាងជើងប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់ មុនពេលដកទ័ពទាំងស្រុងនៅចុងខែកញ្ញាឆ្នាំនេះ។ កងពលអាមេរិកមួយចំនួនតូចនឹងនៅតែស្ថិតនៅទីក្រុងបាកដាដ ដោយមានភារកិច្ចតែមួយគត់គឺការពារមណ្ឌលការទូត។
សម្រាប់ទីក្រុងវ៉ាស៊ីនតោន និងទីក្រុងបាកដាដ នេះគឺជាព្រឹត្តិការណ៍ប្រវត្តិសាស្ត្រ ដែលគួសសញ្ញាសម្គាល់នៃការបញ្ចប់យុគសម័យជាប់ផុង ចាប់ពីឆ្នាំ ២០០៣មក នៅពេលដែលសហរដ្ឋអាមេរិកបានចាប់ផ្តើមអន្តរាគមន៍យោធាដោយផ្ទាល់នៅក្នុងប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់។ នៅក្នុងសេចក្តីប្រកាសមួយនៅថ្ងៃទី ៣០ ខែកញ្ញា ប្រធានាធិបតីអាមេរិកលោក ដូណាល់ ត្រាំ បានបញ្ជាក់ថា ការដកទ័ពអាមេរិកចេញពីប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់ទាំងស្រុង គឺជាការបញ្ចប់នៃដំណាក់កាលធ្លាក់ជាប់ផុងមួយ ទាក់ទងនឹងសង្គ្រាមដ៏ធំបំផុតដែលសហរដ្ឋអាមេរិកបានអនុវត្តក្នុងសតវត្សរ៍ទី ២១។ លោក ដូណាល់ ត្រាំ បានប្រកាសថា៖ "មានរយៈពេលដ៏យូរ ជាមួយនឹងកំហុសធ្ងន់ធ្ងរដែលបាននាំយើងធ្លាក់ចូលទៅក្នុងភាពច្របូកច្របល់ តាំងពីដំបូងមក។ មែនហើយ វាពិតជាភាពជាប់ផុងមួយ។ ស្ថានភាពនោះ បានអូសបន្លាយអស់រយៈពេលជាច្រើនឆ្នាំ។ ប៉ុន្តែនាពេលឆាប់ៗខាងមុខនេះ ជំពូកប្រវត្តិសាស្ត្រនោះនឹងបិទបញ្ចប់។ យើងនឹងដកទ័ពចេញទាំងស្រុង។ ដូច្នេះថ្ងៃនេះគឺជាជ័យជម្នះសម្រាប់សហរដ្ឋអាមេរិក។ នេះគឺជាជ័យជម្នះសម្រាប់អ៊ីរ៉ាក់ និងជាជ័យជម្នះលើអង្គការ ISIS - ដែលត្រូវបានកំទេចទាំងស្រុង ក៏ជាមូលហេតុដែលយើងចាប់ផ្តើមធ្វើអន្តរាគមន៍ផងដែរ"។
រដ្ឋាភិបាលនិងប្រជាជនអ៊ីរ៉ាក់ក៏បានអបអរសាទរការដកទ័ពរបស់កងកម្លាំងចម្រុះ ដោយសេចក្តីរីករាយនិងរំភើបយ៉ាងខ្លាំងផងដែរ។ នៅថ្ងៃទី ៣០ ខែកញ្ញា ប្រជាជនអ៊ីរ៉ាក់រាប់ពាន់នាក់បានចុះតាមដងផ្លូវនៅក្នុងទីក្រុងធំៗ ដើម្បីអបអរសាទរព្រឹត្តិការណ៍នេះ ខណៈដែលរដ្ឋាភិបាលអ៊ីរ៉ាក់បានប្រកាសថ្ងៃឈប់សម្រាកជាតិ រយៈពេលបួនថ្ងៃ ដែលមានឈ្មោះថា "ទិវាអធិបតេយ្យភាព" ចាប់ពីថ្ងៃទី ៣០ ខែកញ្ញា។ មុននោះ នៅក្នុងសុន្ទរកថានៅក្នុងសម័យប្រជុំលើកទី ៨១ នៃមហាសន្និបាតអង្គការសហប្រជាជាតិ (UNGA-៨១) កាលពីសប្តាហ៍មុននៅទីក្រុងញូវយ៉ក (សហរដ្ឋអាមេរិក) នាយករដ្ឋមន្ត្រីអ៊ីរ៉ាក់ លោក Ali Al-Zaidi បានសង្កត់ធ្ងន់ថា៖ "នៅពេលដែលបេសកកម្មរបស់កងកម្លាំងចម្រុះអន្តរជាតិនៅអ៊ីរ៉ាក់បានបញ្ចប់ យើងកំពុងផ្លាស់ប្តូរទំនាក់ទំនងជាមួយដៃគូយុទ្ធសាស្ត្រទៅដំណាក់កាលថ្មីមួយ៖ ផ្លាស់ប្តូរពីកិច្ចសហប្រតិបត្តិការយោធាទៅជាកិច្ចសហប្រតិបត្តិការសេដ្ឋកិច្ច និងអភិវឌ្ឍន៍ ដើម្បីបម្រើផលប្រយោជន៍រួម។ តាមនោះ យើងមិនត្រឹមតែពង្រឹងជ័យជម្នះរបស់អ៊ីរ៉ាក់ប្រឆាំងនឹងអំពើភេរវកម្មប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងបង្កើនការតាំងចិត្ត និងបង្កើតសន្ទុះ ដើម្បីបញ្ចប់ការកសាងសមត្ថភាពសន្តិសុខ និងយោធា ដើម្បីការពារបូរណភាពទឹកដី ប្រជាជន និងអធិបតេយ្យភាពជាតិ"។
ចន្លោះប្រហោងផ្នែកសន្តិសុខ
នៅពេលដែលភាពរំភើបចិត្តបានថយចុះ បញ្ហាប្រឈមជាច្រើនទៀតបានកើតឡើងចំពោះរដ្ឋាភិបាលអ៊ីរ៉ាក់ និងតំបន់។ សំណួរដ៏ធំបំផុតនៅពេលនេះគឺថា តើចន្លោះប្រហោងដែលបន្សល់ទុកដោយកងកម្លាំងចម្រុះដឹកនាំដោយសហរដ្ឋអាមេរិកនឹងក្លាយជាបញ្ហាប្រឈមផ្នែកសន្តិសុខថ្មីសម្រាប់ប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់ដែរឬទេ ជាពិសេសនៅពេលដែលកងជីវពលគាំទ្រអ៊ីរ៉ង់នៅក្នុងប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់បានចាត់ទុកការដកទ័ពរបស់សហរដ្ឋអាមេរិកជា "ជ័យជម្នះ" នៅពេលដែលជម្លោះរវាងសហរដ្ឋអាមេរិក និងអ៊ីរ៉ង់មានហានិភ័យនៃការឡើងកម្តៅម្តងទៀត។
មុននោះ សហរដ្ឋអាមេរិកបានដាក់សម្ពាធ និងបង្ខំឱ្យប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់ប្រើប្រាស់ដំណាក់កាលអន្តរកាលក្នុងប៉ុន្មានឆ្នាំកន្លងមកនេះ ដើម្បីដកហូតអាវុធពីកងជីវពល នានា និងដាក់ពួកគេនៅក្រោមការគ្រប់គ្រង់របស់រដ្ឋាភិបាល។ ទោះជាយ៉ាងណាក៏ដោយ លោកនាយករដ្ឋមន្ត្រី Ali al-Zaidi នាពេលថ្មីៗនេះ បានពន្យារពេលការអនុវត្តផែនការដកហូតអាវុធ ដោយសារតែការព្រួយបារម្ភអំពីអស្ថិរភាពផ្ទៃក្នុង ដែលបណ្តាលមកពីក្រុមឥស្លាមនិកាយស៊ីអ៊ីត។ លោក Sajad Jiyad អ្នកស្រាវជ្រាវជាន់ខ្ពស់នៅមជ្ឈមណ្ឌលគោលនយោបាយអន្តរជាតិ (CIP) ដែលមានទីស្នាក់ការនៅទីក្រុងញូវយ៉ក បានធ្វើអត្ថាធិប្បាយថា៖ «ខ្ញុំចង់បញ្ជាក់យ៉ាងច្បាស់ថា គ្មានការរំសាយអាវុធចំពោះក្រុមណាមួយនៅថ្ងៃទី៣០ ខែកញ្ញា នោះទេ។ ខ្ញុំគិតថា ប្រការនេះប្រហែលជាច្បាស់លាស់រួចទៅហើយសម្រាប់អ្នកដែលតាមដានយ៉ាងដិតដល់នូវស្ថានភាពយោបាយនៅអ៊ីរ៉ាក់ជាប្រចាំ។ រដ្ឋាភិបាលបានលើកឡើងពីការរួមបញ្ចូលគ្នា និងស្នើឱ្យក្រុមទាំងនេះរួមបញ្ចូលគ្នាឱ្យកាន់តែប្រសើរឡើងទៅក្នុងកងកម្លាំងចល័តប្រជាជន (PMF) ក្នុងនាមជាស្ថាប័នមួយ។ យ៉ាងណាមិញ ខ្ញុំចាត់ទុកថា ពួកគេបដិសេធទាំងស្រុងនូវអ្វីដែលគេហៅថា ការរំសាយអាវុធ។ ខ្ញុំមិនគិតថារឿងនោះនឹងកើតឡើងនោះទេ ទាំងនៅថ្ងៃទី ៣០ ខែកញ្ញា ឬនៅពេលណាបន្ទាប់នោះដែរ”។
ការបារម្ភបន្ទាប់សម្រាប់ប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់នៅតែជាស្រមោលនៃអំពើភេរវកម្ម។ ទោះបីជាប្រតិបត្តិការ Inherent Resolve បានកំទេចតំបន់ដីដែលធ្លាប់ត្រូវបានកាន់កាប់ដោយ ISIS ដោយជោគជ័យក៏ដោយ ប៉ុន្តែអ្នកជំនាញសន្តិសុខមានការព្រួយបារម្ភថា ចន្លោះប្រហោងដែលបន្សល់ទុកដោយកងកម្លាំងចម្រុះអាចជំរុញឱ្យមាន ការក្រោកឈរឡើងរបស់ពួកជីហាដផ្សេងទៀត។ អាជ្ញាធរនៅក្នុងតំបន់ជនជាតិឃឺដក្នុងប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់មានការព្រួយបារម្ភជាពិសេសអំពីហានិភ័យនេះ ដោយអះអាងថាស្ថានភាពយោធា និងនយោបាយផ្ទៃក្នុងរបស់ប្រទេសអ៊ីរ៉ាក់ មិនទាន់ឈានដល់កម្រិតស្ថិរភាពគ្រប់គ្រាន់សម្រាប់ការដកទ័ពទាំងស្រុងនោះទេ។ ដូច្នេះ ក្នុងរយៈពេលវែង ការគ្រប់គ្រងអធិបតេយ្យភាពពិតប្រាកដនៅតែជាបញ្ហាប្រឈមដ៏ស្មុគស្មាញសម្រាប់ទីក្រុងបាកដាដ៕
