ຍາມພະອາທິດໂຜ່ຂຶ້ນມາຈາກໜ້ານ້ຳອ່າງເກັບນ້ຳ ດ້ວຍແສງສີບົວແດງເຫຼື້ອມຍິບຍັບອັນຮຸ່ງເຮືອງເຫຼືອງເຫຼື້ອມນັ້ນ. ພວກຂ້າພະເຈົ້າໄດ້ຂີ່ເຮືອທ່ຽວຊົມອ່າງເກັບນ້ຳ ງ່ານເຈືອຍ, ສາຍລົມພັດຜ່ານພາໃຫ້ເກີດຄື້ນນ້ອຍໆ, ຢູ່ໄກໆແມ່ນລັບລໍ່ດ້ວຍເກາະດອນນ້ອຍໆທີ່ສວຍງາມປຽບເໝືອນພາບແຕ້ມ, ແລະ ບັນດາສາຍພູສະຫຼັບຊັບຊ້ອນກັນຢູ່ຕາມສອງຟາກຝັ່ງ. ທຳມະຊາດຢູ່ທີ່ນີ້ ທັງໃຫຍ່ໂຕມະຫັດສະຈັນ, ທັງເລິກລັບ, ສວຍງາມ ແລະ ຮົກເຮື້ອແບບທຳມະຊາດ.
ແມ່ນ້ຳ ງ່ານເຈືອຍ ເລັດລອດໄຫລໄປຕາມພູຜາອັນທຸລະກັນດານ, ເຊິ່ງເລີ່ມມາຈາກສາຍພູຫຼວງຕາເວັນອອກ (ຕິດກັບ ສປປລາວ), ແລ້ວໄຫຼຜ່ານຕາແສງ ເຮືອງດ່ຽນ, ຕ່ອນໄຫຼຜ່ານຕາແສງ ເຮືອງກວາງ, ເມືອງ ຫວູກວາງ ມີຄວາມຍາວເຖິງ 45 ກິໂລແມັດ, ບ່ອນກວ້າງທີ່ສຸດແມ່ນ 100 ແມັດ. ກ່ອນນີ້, ເມື່ອຍັງບໍ່ທັນມີອ່າງເກັບນ້ຳ ງ່ານເຈືອຍ, ຮອດຍາມລະດູນ້ຳນອງ, ປະຊາຊົນໃນເຂດນີ້ຖືກຮັບຜົນກະທົບຢ່າງໜັກໜ່ວງ, ສັດລ້ຽງ ແລະ ສັດປີກຖືກນ້ຳພັດໄປ, ເຮືອນຊານບ້ານຊ່ອງຖືກນ້ຳຖວ້ມ. ນັບແຕ່ປີ 2017 ມາຮອດປະຈຸບັນ, ຍ້ອນໄດ້ກັ້ນຝາຍເກັບນ້ຳ, ເຂດນີ້ແລະເຂດອ້ອມຂ້າງບໍ່ຖືກນ້ຳຖວ້ມອີກ.
ໂດຍຕັ້ງຢູ່ໃຈກາງເຂດປ່າສະຫງວນແຫ່ງຊາດ ຫວູກວາງ, ແຂວງ ຮ່າຕິງ, ອ່າງເກັບນ້ຳຊົນລະປະທານ ງ່ານເຈືອຍ – ເກິມຈາງ ມີຄວາມສາມາດຈຸນ້ຳ 775 ລ້ານແມັດກ້ອນ ແມ່ນອ່າງເກັບນ້ຳທີ່ໃຫຍ່ອັນດັບ 3 ຂອງຫວຽດນາມ, ຮອງຈາກອ່າງເກັບນ້ຳ ເກືອດາດ ແຂວງ ແທັງຮວ້າ ແລະ ເຢົ່າຕ໋ຽງ ແຂວງ ໄຕນິງ. ອ່າງເກັບນ້ຳແຫ່ງນີ້ມີເຂື່ອນຫຼັກສູງ 64,8 ແມັດ, ຍາວ 363 ແມັດ, ເຊິ່ງແມ່ນເຂື່ອນຊົນລະປະທານທີ່ເຮັດດ້ວຍດິນສູງທີ່ສຸດຢູ່ຫວຽດນາມ. ໃນນັ້ນ, ອ່າງຮັບນ້ຳມີເນື້ອທີ່ປະມານ 408 ກິໂລຕາແມັດ. ທ່ານ ຫງວຽນແຢງກີ່, ຜູ້ອໍານວຍການປ່າສະຫງວນແຫ່ງຊາດ ຫວູກວາງ, ແຂວງ ຮ່າຕິງ, ໃຫ້ຮູ້ວ່າ:
“ປີ 2008 ເລີ່ມລົງມືກໍ່ສ້າງອ່າງເກັບນ້ຳຊົນລະປະທານ ງ່ານເຈືອຍ - ເກິມຈາງ, ແລະ ເພື່ອກໍ່ສ້າງໂຄງການນີ້, ແຂວງ ຮ່າຕິງ ຕ້ອງຍົກຍ້າຍປະຊາຊົນໃນ 2 ຕາແສງ ຄື: ເຮືອງກວາງ ແລະ ເຮືອງດ່ຽນ (ເກົ່າ)ໄປຍັງບ່ອນອື່ນ. ນັບແຕ່ກໍ່ສ້າງສຳເລັດມາຮອດປັດຈຸບັນ, ອ່າງເກັບນ້ຳແຫ່ງນີ້ຮັບໃຊ້ຫຼາຍເປົ້າໝາຍຄື: ທັງສະໜອງນ້ຳໃຫ້ແກ່ການຜະລິດກະສິກຳ, ທັງສະໜອງນ້ຳຮັບໃຊ້ການດຳລົງຊີວິດຂອງປະຊາຊົນ ແລະ ຜະລິດໄຟຟ້າ. ສິ່ງສຳຄັນທີ່ສຸດແມ່ນເພື່ອກັ້ນນ້ຳຖ້ວມ”
ຈາກອ່າງເກັບນ້ຳງ່ານເຈືອຍ, ນ້ຳຖືກຜັນລົງສູ່ຝາຍນ້ຳຫວູກວາງ, ໄຫຼເຂົ້າຄອງຫຼັກງ່ານເຈືອຍ, ແລ້ວສືບຕໍ່ແຈກຢາຍຜ່ານຄອງຕ່າງໆ ເພື່ອສະໜອງນ້ຳໃຫ້ແກ່ເຂດລຸ່ມແມ່ນ້ຳ. ນີ້ແມ່ນໂຄງການຈຸດສຸມແຫ່ງຊາດທີ່ຮັບໃຊ້ຫຼາຍເປົ້າໝາຍ: ຊົນລະປະທານສະໜອງນ້ຳໃຫ້ແກ່ເນື້ອທີ່ດິນຜະລິດກະສິກຳ ແລະ ລ້ຽງສັດນ້ຳແມ່ນກວ່າ 32.000 ເຮັກຕາ; ສະໜອງນ້ຳຮັບໃຊ້ການດຳລົງຊີວິດຂອງປະຊາຊົນ; ຮັບໃຊ້ການຜະລິດອຸດສາຫະກຳ, ສົມທົບກັບການຜະລິດກະແສໄຟຟ້າ ແລະ ດັດສົມກະແສນ້ຳ, ກັ້ນນ້ຳຖ້ວມໃຫ້ແກ່ເຂດລຸ່ມແມ່ນ້ຳຢູ່ບັນດາເມືອງເກົ່າຄື: ເຮືອງເຄ, ຫວູກວາງ, ເດິກທໍ້, ເຮືອງເຊີນ; ສ້າງບາດກ້າວກະໂດດໃຫ້ແກ່ການພັດທະນາເສດຖະກິດ - ສັງຄົມ, ກະສິກຳ ແລະ ຊົນນະບົດຂອງແຂວງຮ່າຕິງ. ນອກຈາກນັ້ນ, ອ່າງເກັບນ້ຳງ່ານເຈືອຍ - ເກິມຈາງ ຍັງປະກອບສ່ວນຮັບປະກັນຄວາມປອດໄພໃຫ້ແກ່ເສັ້ນທາງລົດໄຟເໜືອ - ໃຕ້, ເສັ້ນທາງໂຮ່ຈິມິນ, ສາຍສົ່ງໄຟຟ້າ 500 ກິໂລໂວນ ເໜືອ - ໃຕ້... ໃນລະດູຝົນຕົກນ້ຳຖ້ວມ, ເຊິ່ງເປັນກຳລັງຂັບເຄື່ອນການພັດທະນາເສດຖະກິດໃຫ້ທົ່ວປະເທດ. ທ່ານ ຫງວຽນມິນ, ຊາວບ້ານຕາແສງ ມາຍຮວາ, ແຂວງຮ່າຕິງ, ແບ່ງປັນວ່າ:
"ໃນເມື່ອກ່ອນ, ຕອນທີ່ຍັງບໍ່ທັນກໍ່ສ້າງອ່າງເກັບນ້ຳ ງ່ານເຈືອຍ, ສະເລ່ຍແລ້ວໃນແຕ່ລະປີ ພວກຂ້າພະເຈົ້າຕ້ອງຍ້າຍໄປຫຼີກນ້ຳຖ້ວມ 2-3 ເທື່ອ, ບາງປີເກີດໄພທຳມະຊາດຜິດປົກກະຕິ, ນ້ຳຖ້ວມຂຶ້ນເຖິງຫຼັງຄາເຮືອນ, ເຮັດໃຫ້ຊັບສິນ, ສັດລ້ຽງ, ສັດປີກຖືກພັດໄປ ກໍ່ຄວາມເສຍຫາຍຢ່າງໜັກໜ່ວງໃຫ້ແກ່ປະຊາຊົນ. ເຖິງຢ່າງໃດກໍຕາມ, ໃນໄລຍະແຕ່ 5-7 ປີມານີ້, ອ່າງເກັບນ້ຳ ງ່ານເຈືອຍ ໄດ້ກັບນ້ຳ ແລະ ຄວບຄຸມການລະບາຍນ້ຳຢ່າງເໝາະສົມ, ສະນັ້ນ ຍາມເກີດນ້ຳຖ້ວມ ຖ້າໃຫຍ່ທີ່ສຸດ ພຽງແຕ່ຖ້ວມບາງເສັ້ນທາງເທົ່ານັ້ນ, ບໍ່ໄດ້ສົ່ງຜົນກະທົບເຖິງເຮືອນຊານຂອງປະຊາຊົນ. ພວກຂ້າພະເຈົ້າດີໃຈຫຼາຍ."
ທ່ານນາງ ຫງວຽນທິລ່າຍ, ອາຍຸ 65 ປີ, ຢູ່ຕາແສງ ເທື້ອງດຶກ, ແຂວງ ຮ່າຕິງ, ແບ່ງປັນວ່າ.
"ດຽວນີ້ ຢູ່ໃນເນື້ອທີ່ນາ 7 ຊ່າວຂອງຄອບຄົວ, ໃນແຕ່ລະປີ, ຂ້າພະເຈົ້າສາມາດເກັບກ່ຽວເຂົ້າໄດ້ເກືອບ 4,5 ໂຕນ ແທນທີ່ຈະເກັບກ່ຽວໄດ້ພຽງປະມານ 2 ໂຕນ, ຍ້ອນກ່ອນນີ້ພຽງແຕ່ປູກເຂົ້າລະດູດຽວເທົ່ານັ້ນ, ປະຈຸບັນໄດ້ປູກເຂົ້າ 2 ລະດູແລ້ວ. ນອກນັ້ນ, ສະມັດຖະພາບເຂົ້າໃນເນື້ອທີ່ດ່ຽວກັນກໍເພີ່ມຂຶ້ນຫຼາຍພໍສົມຄວນ, ຍ້ອນຮັບປະກັນນ້ຳຫົດຢ່າງພຽງພໍໃນແຕ່ລະໄລຍະພັດທະນາຂອງຕົ້ນເຂົ້າ."
ໂດຍຮັບຮູ້ໄດ້ທ່າແຮງບົ່ມຊ້ອນຫຼາຍຢ່າງ, ນຳໃຊ້ທ່າໄດ້ປຽບຈາກແຫຼ່ງນ້ຳໃນອ່າງເກັບນ້ຳຊົນລະປະທານ ງ່ານເຈືອຍ - ເກິມຈາງ, ຫຼາຍຄອບຄົວໄດ້ກ້າລົງທຶນໃສ່ຮູບແບບລ້ຽງປາໃນກະຊັງ ເຊິ່ງນຳມາເຊິ່ງປະສິດທິຜົນທາງດ້ານເສດຖະກິດສູງ. ຫຼັງຈາກລ້ຽງປາໃນກະຊັງຢູ່ເຂື່ອນ ງ່ານເຈືອຍ ເປັນເວລາ 3 ປີ, ທ່ານ ໂງວັນມິງ, ຢູ່ຕາແສງ ຫວູກວາງ, ແຂວງ ຮ່າຕິງ, ໃຫ້ຮູ້ວ່າ:
“ແຫຼ່ງນໍ້າຢູ່ທີ່ນີ້ແມ່ນເໝາະສົມທີ່ສຸດເພື່ອໃຫ້ປາເຕີບໃຫຍ່, ປາໃຫຍ່ໄວ ແລະ ບໍ່ຄ່ອຍເປັນພະຍາດ. ແຕ່ລະກະຊັງມີບໍລິມາດ 120 ແມັດກ້ອນ, ສາມາດລ້ຽງພັນປາໄດ້ປະມານ 500 ເຖິງ 2.000 ໂຕ, ສ່ວນໃຫຍ່ແມ່ນປາເລໂອ, ປາກິນຫຍ້າ, ປາໃນ, ຫຼັງຈາກລ້ຽງໄດ້ 6 - 8 ເດືອນ, ປາແຕ່ລະໂຕຈະມີນ້ຳໜັກແຕ່ 2 - 5 ກິໂລ. ແຕ່ລະກະຊັງລ້ຽງປາໄດ້ປະມານ 1 ໂຕນ/ຮຸ່ນ, ໃນແຕ່ລະປີເກັບກ່ຽວໄດ້ 2 ຮຸ່ນ."
ນັບແຕ່ໃດໆມາ, ປະຊາຊົນຢູ່ທີ່ນີ້ພຽງແຕ່ຮູ້ຂຶ້ນຕາດລົງແກ້ງ, ທາງຄົມມະນາຄົມໄປມາຫຍຸ້ງຍາກລຳບາກຫຼາຍ. ແຕ່ເມື່ອມີໂຄງການຊົນລະປະທານ ງ່ານເຈືອຍ - ເກິມຈາງ ແລະ ລະບົບເສັ້ນທາງຄົມມະນາຄົມເບຕົງແລ້ວ, ໄດ້ປະກອບສ່ວນພັດທະນາການຄ້າຂາຍສິນຄ້າລະຫວ່າງບັນດາຕາແສງເຂດພູດອຍກັບເຂດທົ່ງພຽງ, ຊີວິດການເປັນຢູ່ຂອງປະຊາຊົນເຂດພູດອຍກໍ່ໄດ້ຮັບການປ່ຽນແປງໃຫ້ດີຂຶ້ນເທື່ອລະກ້າວ./.
