Chỉ trong chưa đầy một tháng, nhiều chỉ đạo quan trọng từ Trung ương, Chính phủ và các Bộ, ngành liên quan đến chính sách nhà ở đã được ban hành. Những quyết sách mới cho thấy sự chuyển dịch sâu sắc hơn trong tư duy chính sách, từ mục tiêu giúp người dân sở hữu nhà ở sang bảo đảm quyền tiếp cận nhà ở phù hợp với khả năng chi trả.
Từ Chỉ thị số 34-CT/TW của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phát triển nhà ở xã hội trong tình hình mới, Đề án "Đầu tư xây dựng ít nhất 1 triệu căn hộ nhà ở xã hội cho đối tượng thu nhập thấp, công nhân khu công nghiệp giai đoạn 2021-2030" của Chính phủ đến các chỉ đạo mới về phát triển nhà ở cho thuê… loạt chính sách lớn đang được triển khai nhằm giải quyết bài toán nhà ở.
Từ quyền sở hữu đến quyền tiếp cận nhà ở
Những định hướng mới nhanh chóng được cụ thể hóa bằng các chương trình và cơ chế triển khai trên thực tế. Đến nay, Đề án xây dựng ít nhất 1 triệu căn hộ nhà ở xã hội đã đạt khoảng 72,5% kế hoạch đề ra. Tuy nhiên, Bộ Xây dựng dự báo nhu cầu nhà ở cho thuê trong 5 năm tới sẽ lên tới hơn 71.000 căn, trong khi hiện cả nước mới có khoảng 42.000 căn nhà ở xã hội cho thuê. Những con số này cho thấy nhà ở đang trở thành một trong những vấn đề phát triển được quan tâm hàng đầu hiện nay.
Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra không chỉ là đáp ứng đủ về số lượng, mà còn cần nhìn nhận toàn diện hơn về vai trò của chính sách an cư trong phát triển kinh tế xã hội. Không chỉ nhằm đáp ứng nhu cầu chỗ ở của người dân, các chính sách liên quan còn gắn với mục tiêu phát triển nguồn nhân lực, bảo đảm an sinh xã hội và nâng cao chất lượng đô thị. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chỉ rõ: "Chính sách nhà ở trong giai đoạn mới phải được thiết kế với một tư duy mới, tầm nhìn mới, bảo đảm mọi người đều có chỗ ở. Đấy là mục tiêu rất quan trọng. Nhà là để ở chứ không phải để kinh doanh, để tích sản. Cần kiểm soát chặt chẽ đối tượng thụ hưởng chính sách nhà ở, cơ chế mua bán, không để tình trạng nhà ở thành tài sản đầu cơ, không để chính sách nhà ở bị lợi dụng để trục lợi".
Định hướng mới đang cho thấy cách tiếp cận rộng hơn đối với vấn đề nhà ở. Theo đó, nhà ở không chỉ là nơi ở của mỗi gia đình mà còn là một bộ phận của cấu trúc đô thị, an sinh xã hội, an ninh đô thị và thị trường bất động sản. Từ cách tiếp cận này, nhà ở ngày càng được nhìn nhận như một bộ phận trong chiến lược phát triển dài hạn của quốc gia. Mục tiêu được đặt ra không chỉ là tăng số lượng nhà ở, mà còn phải bảo đảm người dân có cơ hội tiếp cận các hình thức nhà ở phù hợp với nhu cầu và khả năng chi trả. Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh: "Chúng ta phải nghiên cứu rất kỹ để chuyển đổi cách thức nhìn nhận từ việc có sở hữu về nhà sang bố trí quyền có nhà ở. Tức là nếu ai mà có thu nhập chưa thể sở hữu nhà thì có thể tiếp cận nguồn cho thuê dài hạn và giá cả hợp lý. Đây là điểm mà chúng ta chuyển đổi tư duy, cách nghĩ, cách tiếp cận và bên cạnh đó, chúng ta vẫn phát triển nhà ở thương mại. Tới đây, Bộ Xây dựng sẽ phải nghiên cứu, sửa Luật Nhà ở, không gọi là nhà ở xã hội mà sẽ có các phân khúc là nhà ở thương mại để bán, nhà ở chính sách, nhà ở công vụ và nhà ở cho thuê. Và trong nhà ở thương mại để bán sẽ có nhiều cấp độ khác nhau, tùy theo nhu cầu và thu nhập để đáp ứng các yêu cầu".
Trọng tâm của chính sách đang dần chuyển từ việc hỗ trợ sở hữu nhà bằng mọi giá sang tạo ra nhiều lựa chọn nhà ở phù hợp với từng nhóm nhu cầu khác nhau. Đây cũng là cách tiếp cận mà nhiều quốc gia phát triển đang áp dụng nhằm bảo đảm quyền tiếp cận nhà ở cho số đông người dân.
Nhà ở cho thuê - trụ cột mới của chính sách nhà ở
Nếu sự chuyển đổi về tư duy là nền tảng thì phát triển nhà ở cho thuê được xem là bước đi cụ thể để hiện thực hóa mục tiêu đó. Trong định hướng mới, nhà ở cho thuê được xác định là một cấu phần quan trọng của hệ thống nhà ở trong tương lai. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chỉ đạo: "Từ nay đến năm 2030, nhà ở để bán vẫn cần thiết, nhưng nhà ở cho thuê phải được xác định là trụ cột chiến lược, nhất là tại các đô thị lớn, khu công nghiệp vùng nhập cư lao động và các địa bàn có giá nhà vượt xa mặt bằng thu nhập của người dân. Cân đối lại cơ cấu sản phẩm. Tạo mọi thuận lợi cho các nhà đầu tư nhà ở cho thuê. Cần nghiên cứu chính sách để tăng tốc phát triển thị trường cho thuê căn hộ".
Hà Nội là 1 trong những địa phương tiên phong cụ thể hóa các chủ trương thành hành động. Trong tháng 6 này, thành phố dự kiến khởi công 7 dự án với khoảng 6.300 căn hộ, trong đó hơn 1.000 căn dành cho thuê. Hôm 22/06 vừa qua, đã có 3 dự án lớn được thành phố đồng loạt khởi công. Đây không chỉ là các dự án bất động sản đơn thuần mà còn là bước thử nghiệm cho một mô hình phát triển nhà ở mới. Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội, ông Vũ Đại Thắng cho biết: "Mục tiêu của thành phố là từng bước hình thành thị trường nhà ở cho thuê chuyên nghiệp, chất lượng cao, giá cả phù hợp; đồng thời góp phần giảm áp lực sở hữu nhà ở bằng mọi giá, xây dựng thị trường bất động sản phát triển lành mạnh, bền vững và phù hợp với xu thế phát triển quốc tế. Trong tương lai, các khu nhà ở cho thuê sẽ được quy hoạch đồng bộ với các tuyến đường sắt đô thị, các trung tâm việc làm, giáo dục, y tế và dịch vụ công cộng, tạo nên những cộng đồng đô thị hiện đại, văn minh và thuận tiện cho người dân".
Những bước chuyển mới của Việt Nam trong chính sách về nhà ở cho thấy Việt Nam đang chuẩn bị những nền tảng cần thiết cho một quá trình đô thị hóa bền vững hơn, đồng thời mở rộng cơ hội an cư cho người dân.
