Sự kiện PGS.TS Nguyễn Thị Lan Anh ngày 18/6 trúng cử vị trí Thẩm Phán Tòa án Luật Biển quốc tế (ITLOS) nhiệm kỳ 2026 - 2035 với số phiếu cao nhất không chỉ là một thắng lợi ngoại giao cá nhân. Đây là sự tín nhiệm của cộng đồng quốc tế đối với vị thế và vai trò của Việt Nam, là dấu mốc mới trong đối ngoại đa phương và hội nhập pháp lý quốc tế của đất nước, thể hiện sự chuyển biến từ tham gia tích cực sang đóng góp ngày càng thực chất vào quá trình xây dựng, phát triển và thực thi các chuẩn mực, quy tắc chung của cộng đồng quốc tế.
Trong chặng đường dài hội nhập quốc tế, từ một quốc gia chủ động hội nhập và nghiêm túc thực thi luật pháp quốc tế, Việt Nam đang ngày càng tham gia sâu hơn vào quá trình thảo luận, xây dựng và phát triển các nguyên tắc, chuẩn mực pháp lý quốc tế. Việt Nam đã có nhiều đóng góp tại các cơ chế và tiến trình pháp lý quan trọng, như: Ủy ban Pháp luật quốc tế, Ủy ban Pháp lý - Kỹ thuật thuộc Cơ quan Quyền lực đáy đại dương quốc tế, Uỷ ban pháp luật thương mại quốc tế (UNCITRAL) và nhiều diễn đàn đa phương khác.
Lá phiếu tín nhiệm cho đường lối ngoại giao đúng đắn và hiệu quả
ITLOS là một trong những thiết chế tài phán quốc tế quan trọng nhất về luật pháp quốc tế nói chung, về luật biển nói riêng. Được thành lập theo Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển năm 1982 (UNCLOS 1982), sau 30 năm đi vào hoạt động, tòa đã có nhiều đóng góp vào việc giải quyết hòa bình các tranh chấp trên biển, thúc đẩy việc giải thích và áp dụng thống nhất UNCLOS 1982.
Đây là lần đầu tiên Việt Nam ứng cử và có đại diện tại ITLOS kể từ khi Toà đi vào hoạt động năm 1996. Việc PGS.TS. Nguyễn Thị Lan Anh được các quốc gia thành viên UNCLOS 1982 tín nhiệm bầu làm Thẩm phán ITLOS với số phiếu cao hàng đầu trong số các ứng cử viên thể hiện sự đánh giá tích cực của các quốc gia thành viên UNCLOS 1982, của cộng đồng quốc tế trước mong muốn đóng góp của Việt Nam trong việc đề cao và bảo đảm vai trò thượng tôn của luật biển quốc tế. Đại sứ Đỗ Hùng Việt, Trưởng Phái đoàn thường trực Việt Nam tại Liên Hợp Quốc, cho rằng:Kết quả này khẳng định sự tôn trọng Việt Nam, cho thấy bạn bè quốc tế đánh giá cao vai trò, vị thế và đóng góp của Việt Nam suốt thời gian dài. Kết quả khẳng định niềm tin của bạn bè đối với việc thúc đẩy, tăng cường luật pháp quốc tế của Việt Nam, trong đó có Công ước về luật biển 1982 và vai trò của các cơ chế giải quyết tranh chấp, đặc biệt là Tòa án luật biển.
Việt Việt Nam trúng cử Thẩm phán Tòa án Luật Biển quốc tế cũng thể hiện sự đúng đắn và hiệu quả của đường lối đối ngoại độc lập, tự chủ, tự cường, hoà bình, hữu nghị, hợp tác và phát triển, đa phương hoá, đa dạng hoá quan hệ đối ngoại, hội nhập quốc tế toàn diện, sâu rộng. Thứ trưởng Thường trực Bộ ngoại giao Nguyễn Minh Vũ cho biết: Đây không chỉ là ứng cử của 1 cá nhân mà trước hết kết quả này thể hiện uy tín, vị thế và năng lực đóng góp của Việt Nam trong các vấn đề quốc tế và đặc biệt là trong lĩnh vực pháp luật quốc tế, nhất là luật pháp về biển. Và điều này cũng là minh chứng sinh động, thể hiện đường lối đối ngoại đúng đắn của Đảng và Nhà nước Việt Nam trong việc phát huy vai trò là thành viên có trách nhiệm trong cộng đồng quốc tế.
Việc các nước dành sự ủng hộ cho ứng cử viên của Việt Nam còn phản ánh sự nhìn nhận của quốc tế đối với sự phát triển của ngành luật quốc tế của Việt Nam, trong đó có chuyên ngành luật biển và đối với năng lực chuyên môn, kinh nghiệm và uy tín cá nhân của ứng cử viên của Việt Nam.
Hiện thực hóa tầm nhìn chiến lược của Đại hội XIV của Đảng
Đối với Việt Nam, việc lần đầu tiên có chuyên gia pháp lý quốc tế được bầu làm Thẩm phán ITLOS là một bước triển khai cụ thể đường lối đối ngoại được Đại hội XIV của Đảng đề ra, được phát triển cụ thể tại Nghị quyết 06 của Bộ chính trị về triển khai đường lối đối ngoại Đại hội XIV của Đảng.
Kết quả này tạo đà tiếp tục triển khai các hoạt động đối ngoại theo hướng chủ động hơn, tích cực hơn, thực chất hơn và hiệu quả hơn, với mục tiêu hoàn thành tốt nhiệm vụ trọng yếu, thường xuyên của công tác đối ngoại và góp phần cùng cộng đồng quốc tế gìn giữ trật tự quốc tế dựa trên luật lệ, công bằng và minh bạch, như Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã khẳng định.
Công tác hội nhập quốc tế trong giai đoạn mới sẽ chuyển mạnh từ tham gia sang đóng góp xây dựng và thực thi các chuẩn mực, luật lệ quốc tế trên cơ sở lợi ích quốc gia - dân tộc, phù hợp với luật pháp quốc tế và lợi ích chung của cộng đồng quốc tế. Thứ trưởng Thường trực Bộ ngoại giao Nguyễn Minh Vũ cho biết: Thông điệp tới đây, Việt Nam sẽ tiếp tục nhất quán đường lối: phát huy vai trò trách nhiệm trong các vấn đề quốc tế và khu vực, đề cao thượng tôn pháp luật và đóng góp vào các vấn đề như luật pháp quốc tế để Công ước Liên Hợp Quốc về Luật Biển năm 1982 tiếp tục là Hiến chương về biển và đại dương.
Việt Nam lần đầu tiên có Thẩm phán ITLOS không chỉ góp thêm vào niềm tự hào của đối ngoại Việt Nam, mà còn là động lực quan trọng để Việt Nam phát huy tốt hơn vị thế, uy tín và năng lực trong các công việc chung của khu vực và thế giới.
