Đây không chỉ là định hướng phát triển đối với khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài (FDI), mà còn là một quyết sách chiến lược nhằm nâng cao chất lượng tăng trưởng, cơ cấu lại nền kinh tế và thúc đẩy quá trình hiện đại hóa đất nước.
Trong giai đoạn tới, Việt Nam sẽ ưu tiên thu hút các dự án có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) công nghệ cao, có hàm lượng đổi mới sáng tạo lớn, có khả năng lan tỏa công nghệ và tạo liên kết chặt chẽ với khu vực doanh nghiệp trong nước. Đây là định hướng quan trọng trong chiến lược thu hút đầu tư nước ngoài thế hệ mới.
Ưu tiên thu hút các dự án FDI công nghệ cao
Nghị quyết đã đặt ra nhiều mục tiêu cụ thể đối với hoạt động thu hút đầu tư nước ngoài giai đoạn 2026-2031; trong đó, tổng vốn đăng ký hằng năm phấn đấu đạt từ 40-50 tỷ USD; vốn thực hiện đạt khoảng 30-40 tỷ USD mỗi năm. Đặc biệt, khoảng 75% nguồn vốn đầu tư nước ngoài sẽ được định hướng thu hút từ các đối tác thuộc nhóm các nước phát triển, các nền kinh tế có công nghệ cao, năng lực đổi mới sáng tạo mạnh và trình độ quản trị hiện đại.
Bên cạnh các mục tiêu về quy mô, Nghị quyết cũng hướng tới nâng cao chất lượng dòng vốn FDI, khắc phục những hạn chế còn tồn tại trong thời gian qua, như: chuyển giao công nghệ chưa đạt kỳ vọng, liên kết giữa doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp trong nước còn hạn chế, tỷ lệ nội địa hóa thấp và mức độ tham gia của doanh nghiệp Việt Nam trong chuỗi giá trị toàn cầu chưa cao.
Nghị quyết nêu các quan điểm chỉ đạo về phát triển khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài trong giai đoạn tới, trong đó “chuyển mạnh từ tư duy thu hút vốn sang tư duy phát triển nền tảng đầu tư chiến lược quốc gia; chuyển dần từ ưu đãi theo đầu vào sang hỗ trợ gắn với kết quả thực hiện cam kết”. Theo TS Nguyễn Minh Phong điều này có ý nghĩa quan trọng trong việc thu hút đầu tư FDI thế hệ mới, chất lượng cao: "Đây là chỉ đạo cực kỳ quan trọng, cho thấy sự đột phá trong tư duy chỉ đạo của Đảng cũng như trong định hướng kế hoạch và các giải pháp phát triển thu hút FDI, đặc biệt là công nghệ. Việc phát triển bền vững và tạo một bộ lọc loại bỏ những dự án không phù hợp với mục tiêu, đặc biệt là gắn với những kết quả đạt được, thay vì những cam kết thu hút đầu tư “trải thảm đỏ”, bằng mọi giá. Nói cách khác, đây là tạo ra một hệ sinh thái với ưu đãi dựa trên mục tiêu, định hướng quốc gia phát triển bền vững dựa trên kết quả thực tiễn đóng góp của khu vực FDI. Đây chính là bộ lọc tốt nhất trong thời gian tới để chúng ta tìm được và có được những dự án FDI thực chất hiệu quả".
Triển khai
Để đạt được các mục tiêu thu hút các dự án FDI thế hệ mới, Việt Nam cần triển khai đồng thời nhiều nhóm giải pháp, từ nâng cao tỷ lệ nội địa hóa, tăng cường sự tham gia của doanh nghiệp trong nước vào chuỗi cung ứng của doanh nghiệp FDI đến chuyển hướng thu hút đầu tư nước ngoài từ ưu tiên số lượng sang chú trọng chất lượng, hiệu quả, công nghệ cao, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững. Bà Đào Thanh Hương, Phó Cục trưởng Cục Đầu tư nước ngoài, Bộ Tài chính, cho biết: "Ngay sau khi Nghị quyết được ban hành thì Cục, Bộ Tài chính cũng đang dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về Chương trình Hành động để thực hiện Nghị quyết 10 và dự kiến Nghị quyết sẽ được trình vào tháng 10 kỳ họp của Quốc hội tới. Ngay sau đó cũng trình Chính phủ về chương trình hành động giao cho các bộ, ngành, địa phương liên quan để triển khai các giải pháp, để đạt mục tiêu Nghị quyết đề ra, vì liên quan đến rất nhiều các bộ ngành".
Theo ông Tạ Văn Hạ, Phó chủ nhiệm Ủy ban Văn hóa và Xã hội của Quốc hội, để những mục tiêu chiến lược của nghị quyết đi vào cuộc sống, bên cạnh việc hoàn thiện thể chế và tổ chức thực hiện đồng bộ từ trung ương đến địa phương, vai trò của Quốc hội có ý nghĩa đặc biệt quan trọng.
Có thể nói, với mảnh ghép cuối cùng về chính sách FDI này, Việt Nam sẽ có được hợp lực cho cả 3 khu vực: kinh tế tư nhân, kinh tế nhà nước và khu vực kinh tế FDI để tạo ra một động lực tăng trưởng vượt trội dựa trên công nghệ, dựa trên đổi mới sáng tạo và những thành tựu cách mạng 4.0. Từ đó tăng tốc giúp Việt Nam không chỉ đạt mục tiêu tăng trưởng 2 con số, mà còn vượt lên khỏi bẫy thu nhập trung bình, từ đó tạo ra một nền tảng phát triển tiên tiến, hiện đại, năng suất, chất lượng, hiệu quả và hội nhập bền vững hơn.
