Sau 14 năm đàm phán với 21 phiên làm việc, Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - Hiệp hội Mậu dịch tự do châu Âu (EFTA) được ký kết ngày 18/10/2026, mở thêm cơ hội hợp tác kinh tế giữa Việt Nam với Thụy Sĩ, Na Uy, Iceland và Liechtenstein. Bên cạnh ưu đãi thuế quan, hiệp định được kỳ vọng thúc đẩy trên nhiều lĩnh vực, qua đó, đem lại lợi ích cho doanh nghiệp cả hai phía.
Khối EFTA gồm những nền kinh tế dẫn đầu thế giới về đổi mới sáng tạo, tài chính và công nghệ cao. Hiệp định thương mại tự do giữa Việt Nam và EFTA, là dấu mốc trong nỗ lực mở rộng mạng lưới Hiệp định thương mại tự do (FTA) của Việt Nam, nâng tổng số FTA mà Việt Nam ký kết với các nước đối tác lên 18. Đồng thời, kết nối toàn diện giữa Việt Nam và châu Âu.
Dấu mốc mới trong quan hệ thương mại giữa Việt Nam và EFTA
Trong bối cảnh thương mại toàn cầu có nhiều biến động, việc Việt Nam và EFTA hoàn tất đàm phán, ký kết hiệp định không chỉ mở ra triển vọng tăng cường trao đổi thương mại mà còn thể hiện nỗ lực của các bên trong việc củng cố quan hệ kinh tế trên cơ sở những quy tắc và cam kết chung. Với Việt Nam, đây là bước tiến trong mở rộng quan hệ với các đối tác châu Âu; còn với EFTA, hiệp định tạo thêm cơ hội đa dạng hóa đối tác và tăng cường hiện diện tại một thị trường năng động ở Đông Nam Á. Do đó, việc Việt Nam và EFTA ký kết Hiệp định Thương mại tự do được kỳ vọng sẽ đưa quan hệ hợp tác kinh tế song phương lên một tầm cao mới thông qua mở rộng cơ hội tiếp cận thị trường, thúc đẩy thương mại và đầu tư. Ông Lương Hoàng Thái, Thứ trưởng Bộ Công Thương, cho rằng:Hiệp định thương mại tự do giữa các nước EFTA và Việt Nam được ký kết trong bối cảnh hợp tác giữa hai bên ngày càng được tăng cường. Trong thương mại quốc tế hiện nay, có rất nhiều diễn biến và thách thức. Tôi rất vui khi chúng ta cùng đứng trên nền tảng thương mại dựa trên luật lệ và một hệ thống quốc tế mở, để thúc đẩy thương mại và đầu tư, không chỉ trong vài năm tới mà còn vì các thế hệ tương lai.
Về phía đối tác EFTA, ông Guy Parmelin, Tổng thống Thụy Sĩ, và bà Astrid Bergmål, Quốc vụ khanh Na Uy, nhấn mạnh: Đây là một Hiệp định vô cùng quan trọng trong bối cảnh địa chính trị thế giới đang thay đổi hoàn toàn. Hiệp định giúp các nước thành viên EFTA, đặc biệt là Thụy Sĩ, đa dạng hóa quan hệ và có thêm những đối tác mới trên thế giới. Đối với Việt Nam, hiệp định cũng tạo điều kiện để tăng cường quan hệ với các nước thành viên EFTA: Hiệp định thương mại tự do (FTA) mới sẽ mang lại những lợi ích thiết thực ngay lập tức cho doanh nghiệp cả Việt Nam và Na Uy. Hiệp định cũng rất có ý nghĩa vì bổ trợ cho các quan hệ đối tác xanh mà Na Uy và Việt Nam đã thiết lập. Tôi thực sự tin rằng đây có thể là điểm khởi đầu cho nhiều cơ hội mới đối với các doanh nghiệp Na Uy tại Việt Nam.
Gia tăng dư địa hợp tác
Trong những năm qua, hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư giữa Việt Nam và các nước phát triển tích cực. Kim ngạch thương mại song phương đạt trung bình gần 2 tỷ USD mỗi năm. Riêng trong năm 2025, kim ngạch thương mại hai chiều đạt tới 4,8 tỷ EUR. Các nhà đầu tư EFTA đã hiện diện trong nhiều lĩnh vực như công nghiệp, thực phẩm, dược phẩm, năng lượng và công nghệ, đồng thời quan tâm đến các dự án đổi mới sáng tạo, công nghệ cao, logistics và cơ khí chính xác.
Theo chuyên gia kinh tế, Tiến sĩ Lê Duy Bình, Giám đốc Economica Việt Nam, việc ký kết một hiệp định này thể hiện nỗ lực và cam kết mạnh mẽ của Việt Nam trong tiến trình hội nhập quốc tế và thương mại tự do dựa trên luật lệ: Hiệp định sẽ giúp Việt Nam đa dạng hóa chuỗi cung ứng, cả về đầu ra là thị trường tiêu thụ và đầu vào phục vụ sản xuất. Theo đó, Việt Nam có thêm cơ hội đa dạng hóa nguồn cung công nghệ, nguyên vật liệu, phụ liệu, dược phẩm và các nguyên liệu đầu vào phục vụ sản xuất, chế biến trong nước, qua đó giảm thiểu rủi ro khi các thị trường lớn khác có biến động.
Hiệp định Thương mại tự do Việt Nam - EFTA có phạm vi cam kết toàn diện, bao trùm thương mại hàng hóa, thuế quan, hàng rào kỹ thuật, vệ sinh và kiểm dịch động thực vật, hải quan, phòng vệ thương mại, dịch vụ, đầu tư, sở hữu trí tuệ, mua sắm chính phủ, cạnh tranh, doanh nghiệp vừa và nhỏ, giải quyết tranh chấp, thương mại và phát triển bền vững. Bà Ashild Nakken, Giám đốc khu vực Đông Nam Á, Hội đồng Hải sản Na Uy, nhấn mạnh: Tôi hy vọng Hiệp định thương mại tự do mới sẽ thúc đẩy sự phối hợp, chia sẻ kinh nghiệm và hợp tác trong lĩnh vực thương mại thủy sản, một lĩnh vực mà tiềm năng hợp tác giữa hai bên chưa được khai thác đầy đủ. Hy vọng trong tương lai, các doanh nghiệp thủy sản Na Uy có thể hợp tác với các đối tác địa phương để thành lập cơ sở chế biến tại Việt Nam, qua đó tạo thêm việc làm và cơ hội phát triển cho người dân địa phương.
Hiệp định Việt Nam – EFTA mở thêm một khuôn khổ hợp tác giữa Việt Nam và các nền kinh tế châu Âu có thế mạnh về công nghệ, đổi mới sáng tạo và chất lượng sản phẩm. Khả năng biến những cam kết trong hiệp định thành lợi ích thiết thực sẽ phụ thuộc vào sự chủ động của doanh nghiệp hai bên trong việc tìm kiếm đối tác, đáp ứng yêu cầu thị trường và phát triển các hình thức hợp tác có giá trị lâu dài.
