Trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới với mục tiêu tăng trưởng hai con số và yêu cầu hoàn thiện thể chế ngày càng cấp bách, Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI, khai mạc sáng nay (03/08), không chỉ để xử lý những vấn đề phát sinh từ thực tiễn, mà quan trọng hơn, kỳ họp thể hiện sự chủ động đổi mới trong tư duy lập pháp, nhằm bảo đảm pháp luật luôn đồng hành với nhịp phát triển của đất nước.
33 nội dung được Quốc hội xem xét tại kỳ họp không chỉ phản ánh khối lượng công việc lớn, mà còn cho thấy yêu cầu cấp thiết phải hoàn thiện thể chế để giải quyết những vấn đề thực tiễn đang đặt ra, đồng thời tạo nền tảng pháp lý cho giai đoạn phát triển tiếp theo của đất nước.
Không để thể chế trở thành điểm nghẽn
Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất, Quốc hội khóa XVI được tổ chức trong bối cảnh cả nước nỗ lực thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm 2026 và những năm tiếp theo. Để hiện thực hóa mục tiêu đó, bên cạnh nguồn lực, hạ tầng hay khoa học - công nghệ, một yêu cầu cấp thiết là phải kịp thời thể chế hóa các chủ trương của Đảng thành các quy định pháp luật khả thi. Chính vì vậy, nhiều nội dung có tác động trực tiếp đến môi trường đầu tư, phát triển hạ tầng, cải cách thủ tục hành chính, tổ chức bộ máy và mô hình chính quyền ba cấp được Quốc hội đưa ra xem xét ngay tại kỳ họp này.
Không chỉ xem xét sửa đổi, bổ sung nhiều đạo luật quan trọng hay quyết định các dự án lớn, kỳ họp còn cho thấy quyết tâm đẩy nhanh quá trình thể chế hóa, để các chủ trương, chính sách sớm trở thành cơ sở pháp lý cho phát triển.
Phát biểu khai mạc kỳ họp, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn nhấn mạnh: "Với nhiệm vụ trọng tâm là công tác lập pháp và quyết định những vấn đề quan trọng của đất nước mà thực tiễn đòi hỏi, Kỳ họp thực hiện quyết tâm chính trị, tinh thần chủ động, hành động quyết liệt, thực chất của Quốc hội, Chính phủ, các cơ quan trong việc thể chế và thực thi ngay các chủ trương của Đảng, đáp ứng yêu cầu, nguyện vọng của người dân, doanh nghiệp, không chậm trễ, không để lỡ thời cơ phát triển của đất nước.
Đồng thời, Quốc hội, Chính phủ, các bộ, ngành, địa phương khẩn trương triển khai Kết luận số 17 của Bộ Chính trị và định hướng lập pháp nhiệm kỳ Quốc hội khoá XVI, đảm bảo yêu cầu chất lượng và tiến độ đề ra".
Trong bối cảnh yêu cầu phát triển ngày càng cấp bách, việc hoàn thiện thể chế không còn đơn thuần là nhiệm vụ của công tác xây dựng pháp luật, mà trở thành điều kiện để các chủ trương phát triển được triển khai kịp thời và hiệu quả. Quốc hội không chỉ hướng tới việc ban hành luật đúng tiến độ, mà còn chủ động rút ngắn thời gian thể chế hóa những vấn đề đã chín muồi từ thực tiễn, tránh để cơ hội phát triển bị bỏ lỡ vì khoảng trống pháp lý.
Ông Nguyễn Trường Giang, Phó Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội, cho rằng: "Các dự án luật, các dự án nghị quyết được Chính phủ và các cơ quan trình Quốc hội đều là những vấn đề cấp thiết và đã được chuẩn bị chu đáo. Do đó, Quốc hội họp không thường lệ vào tháng 8 này để phúc đáp yêu cầu của cuộc sống, yêu cầu của quản lý xã hội, yêu cầu của phát triển kinh tế - xã hội của đất nước.
Kiến tạo thể chế cho phát triển
Nếu việc tổ chức kỳ họp không thường lệ thể hiện sự chủ động của Quốc hội trước yêu cầu của thực tiễn, thì mục tiêu cao hơn được đặt ra không chỉ là ban hành kịp thời các đạo luật, mà còn phải nâng cao chất lượng của từng quyết định lập pháp. Một đạo luật chỉ thực sự có ý nghĩa khi giải quyết được những vấn đề thực tiễn đặt ra và có thể phát huy hiệu quả ngay sau khi có hiệu lực.
Do đó, để hiện thực hóa mục tiêu này, theo Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn, nêu rõ: "Tôi đề nghị các cơ quan của Quốc hội, từng vị đại biểu Quốc hội tiếp tục đổi mới mạnh mẽ tư duy trong xây dựng pháp luật; chính sách, pháp luật được ban hành thực sự bám sát thực tiễn; đi trước, mở đường cho phát triển; lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm, lấy chất lượng, hiệu quả thực thi của hệ thống pháp luật làm thước đo của hoạt động lập pháp. Hoàn thiện cơ sở pháp lý để xử lý hiệu quả những vấn đề cấp bách đặt ra từ thực tiễn. Phát huy cao độ vai trò, trách nhiệm của từng cơ quan và người đứng đầu trong quy trình xây dựng, ban hành chính sách pháp luật, đặc biệt là cơ quan soạn thảo, cơ quan thẩm tra".
Yêu cầu đổi mới tư duy lập pháp cho thấy trọng tâm không còn nằm ở số lượng luật, nghị quyết được thông qua, mà ở chất lượng và hiệu quả thực thi của mỗi chính sách sau khi ban hành. Điều đó đòi hỏi từng dự án luật phải được chuẩn bị kỹ lưỡng, đánh giá đầy đủ tác động và bám sát yêu cầu của thực tiễn ngay từ khâu xây dựng chính sách. Chỉ khi pháp luật thực sự giải quyết được những vấn đề của cuộc sống, tạo thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp và khơi thông các nguồn lực phát triển, hoạt động lập pháp mới hoàn thành mục tiêu kiến tạo mà Quốc hội hướng tới.
Với những nội dung được đưa ra xem xét, quyết định, Kỳ họp không thường lệ lần thứ Nhất tiếp tục khẳng định tinh thần chủ động, đổi mới của Quốc hội trong công tác lập pháp, bảo đảm thể chế luôn theo kịp yêu cầu phát triển của đất nước.
