Bảo đảm quyền có nơi ở hợp pháp cho người dân là thước đo của sự phát triển nhân văn và bền vững của một quốc gia. Trong thời gian gần đây, hàng loạt chính sách an sinh xã hội về nhà ở được Chính phủ Việt Nam triển khai cho thấy quyết tâm hiện thực hóa mục tiêu không để ai bị bỏ lại phía sau trên hành trình an cư.
Quyền có nơi ở hợp pháp là quyền công dân được Hiến pháp và pháp luật Việt Nam bảo đảm. Luật Nhà ở cũng khẳng định rõ quyền có chỗ ở và quyền sở hữu nhà ở hợp pháp của công dân. Điều đó cho thấy chăm lo chỗ ở cho nhân dân không chỉ là trách nhiệm quản lý Nhà nước, mà còn là bản chất của một Nhà nước luôn đặt con người ở vị trí trung tâm của sự phát triển.
Xây dựng một hệ sinh thái an cư bền vững
Thực tế nhiều năm qua cho thấy cùng với tốc độ đô thị hóa nhanh và sự dịch chuyển lao động mạnh mẽ, nhu cầu về nhà ở của người thu nhập thấp, công nhân, người lao động tại các đô thị ngày càng lớn.
Trong khi đó, khả năng tiếp cận nhà ở của nhiều người dân vẫn còn hạn chế, nguồn cung nhà ở xã hội chưa đáp ứng đủ nhu cầu, còn tồn tại những điểm nghẽn về quỹ đất, thủ tục đầu tư và cơ chế tín dụng. Điều đáng nói là khi bài toán nhà ở chưa được giải quyết thỏa đáng thì nó còn tạo áp lực lên hạ tầng đô thị, giáo dục, y tế, an ninh xã hội và chất lượng tăng trưởng dài hạn. Vì vậy, thời gian gần đây, Việt Nam đã liên tiếp ban hành nhiều chính sách an sinh xã hội về nhà ở với tinh thần rất rõ: phát triển nhà ở được đặt ở tầm của chính sách an sinh xã hội và chiến lược phát triển quốc gia.
Tại cuộc họp về phát triển nhà ở cho thuê tại Thủ đô Hà Nội hôm 25/5, Thủ tướng Lê Minh Hưng nhấn mạnh: “Nhà nước sẽ giữ vai trò kiến tạo, có thể chế, chính sách, quy hoạch và các công cụ về tài chính, tín dụng để thị trường phát triển một cách lành mạnh và minh bạch. Chúng ta sẽ có cơ chế, chính sách để huy động doanh nghiệp và nguồn lực xã hội tham gia với lợi nhuận hợp lý và đảm bảo người dân được tiếp cận chỗ ở ổn định, lâu dài, an toàn và phù hợp với khả năng chi trả”.
Thông điệp này cho thấy một cách tiếp cận mới, đó là Nhà nước không làm thay thị trường, nhưng Nhà nước phải dẫn dắt thị trường phát triển theo hướng hài hòa lợi ích giữa doanh nghiệp và người dân. Đây cũng là điểm rất quan trọng để tránh tình trạng thị trường bất động sản phát triển lệch pha, thiên về đầu cơ hoặc chỉ phục vụ nhóm có thu nhập cao.
Đáng chú ý hơn, lần đầu tiên Việt Nam xác định rõ nhà ở cho thuê phải trở thành một phân khúc chiến lược dài hạn. Điều này phản ánh sự thay đổi trong tư duy phát triển nhà ở. Bởi, không phải ai cũng có khả năng sở hữu nhà ngay lập tức, nhưng mọi người dân đều cần có cơ hội tiếp cận chỗ ở ổn định và an toàn. Ở nhiều quốc gia phát triển, nhà ở cho thuê là một cấu phần rất quan trọng của chính sách an sinh xã hội và phát triển đô thị. Việc Việt Nam bắt đầu định hình rõ hơn phân khúc này cho thấy chính sách nhà ở đang tiệm cận hơn với nhu cầu thực tế của xã hội và xu hướng phát triển hiện đại. Cùng với đó là hàng loạt giải pháp đang được thúc đẩy, như: hình thành Quỹ nhà ở quốc gia; ưu tiên quỹ đất cho nhà ở xã hội; phát triển nhà lưu trú công nhân; mở rộng điều kiện tiếp cận nhà ở cho người lao động; cải cách mạnh thủ tục đầu tư để rút ngắn thời gian triển khai dự án.
Đảm bảo quyền được an cư của mọi người dân
Những chủ trương, chính sách gần đây về phát triển nhà ở tiếp tục khẳng định một quan điểm xuyên suốt của Việt Nam: phát triển phải đi đôi với tiến bộ và công bằng xã hội. Trong quá trình phát triển đất nước, Nhà nước không chỉ quan tâm đến tốc độ tăng trưởng kinh tế, mà còn chú trọng bảo đảm các quyền cơ bản của người dân, trong đó có quyền được an cư.
Tại buổi làm việc với Đảng uỷ Chính phủ về tình hình triển khai thực hiện Chỉ thị 34 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác phát triển nhà ở xã hội trong tình hình mới, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm nhấn mạnh rõ quan điểm chính sách nhà ở trong giai đoạn mới phải được thiết kế ở tầm tư duy mới, tầm nhìn mới: “Phải đặt nhà ở trong chiến lược phát triển đô thị quốc gia, mỗi khu đô thị, khu công nghiệp, khu kinh tế, vùng động lực và hành lang tăng trưởng. Phải quy hoạch nhà ở đi liền với hạ tầng kỹ thuật và dịch vụ xã hội, có đủ các thiết chế văn hóa, sinh hoạt cho người dân. Nhà nước phải kiến tạo quỹ đất, quy hoạch, hỗ trợ tài chính, định ra tiêu chuẩn, quy chuẩn, đơn giản hóa và thuận lợi hóa các thủ tục hành chính liên quan, thị trường tham gia xây dựng, vận hành với lợi ích hợp lý, người dân được tiếp cận chỗ ở ổn định, an toàn, phù hợp với khả năng chi trả, và đúng đối tượng. Nhà ở cho thuê phải trở thành trụ cột chiến lược”.
Giá trị của một quốc gia phát triển phải được đo bằng khả năng mọi người dân đều có cơ hội tiếp cận một cuộc sống ổn định bằng chính sức lao động của mình. Những chính sách nhà ở đang được triển khai hiện nay không chỉ mang ý nghĩa kinh tế, mà còn là sự khẳng định mạnh mẽ tinh thần phát triển bao trùm, lấy con người làm trung tâm, để không ai bị bỏ lại phía sau trên hành trình phát triển.
