Chỉ trong vòng chưa đầy 1 tháng (từ 29/4/2026), Chính phủ đã ban hành 11 Nghị quyết, tập trung vào cắt giảm hàng trăm thủ tục hành chính, giảm hàng nghìn điều kiện kinh doanh, tăng phân cấp phân quyền cho địa phương, tháo gỡ các điểm nghẽn pháp lý cho doanh nghiệp và đầu tư. Đây không chỉ là một đợt cải cách thủ tục hành chính đơn thuần, mà còn là một nỗ lực tạo ra “cuộc giải phóng sức sáng tạo” cho toàn bộ nền kinh tế và xã hội Việt Nam.
Trọng tâm của các nghị quyết là tháo bỏ các điểm nghẽn thể chế đang làm giảm động lực phát triển. Ước tính, riêng 11 nghị quyết này có thể giúp xã hội tiết kiệm khoảng 23 nghìn tỷ đồng (hơn 870 triệu USD) chi phí tuân thủ mỗi năm. Nhưng giá trị lớn hơn nằm ở việc thay đổi tư duy quản trị, tạo điều kiện để phát triển.
Thay đổi tư duy quản trị
Trong nhiều năm qua, Việt Nam đã đạt được những bước tiến lớn nhờ mở cửa, hội nhập và cải cách kinh tế. Tuy nhiên, khi bước sang giai đoạn phát triển mới, những “điểm nghẽn vô hình” bắt đầu bộc lộ rõ hơn. Đó là sự chồng chéo của quy định pháp luật; những thủ tục kéo dài qua nhiều tầng nấc trung gian; các “giấy phép con” tồn tại dưới nhiều hình thức khiến doanh nghiệp mất thêm thời gian, chi phí và cơ hội thị trường. Nhiều quyết định bị trì hoãn, nhiều dự án bị ách tắc, nhiều cơ hội phát triển bị bỏ lỡ. Những rào cản ấy làm giảm tốc độ vận động của cả nền kinh tế.
Chính vì vậy, các nghị quyết lần này không chỉ là cắt giảm bao nhiêu thủ tục, mà là sự thay đổi trong tư duy quản lý, từ quản lý bằng xin – cho sang quản trị dựa trên minh bạch và trách nhiệm giải trình, từ mô hình tập trung quyền lực hành chính sang phân cấp mạnh hơn cho địa phương và cơ sở.
Với tinh thần đó, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã liên tục yêu cầu các bộ, ngành đẩy nhanh tiến độ cải cách, coi đây là điều kiện quan trọng để thúc đẩy tăng trưởng kinh tế trong giai đoạn tới: "Với thủ tục hành chính, chúng tôi trực tiếp làm việc với các bộ và yêu cầu thực hiện theo kết luận của Trung ương là phải cắt giảm thời gian thực hiện, chi phí thủ tục và tạo ra được môi trường kinh doanh minh bạch, dễ dự báo và thông thoáng cho doanh nghiệp và người dân. Đây là yêu cầu rất quan trọng để có thể thúc đẩy các hoạt động sản xuất, kinh doanh, góp phần đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số trong thời gian tới."
Dưới sự chỉ đạo sát sao của Thủ tướng, hàng trăm văn bản quy phạm pháp luật đã được sửa đổi, bổ sung, thể hiện quyết tâm chính trị cao nhất của Chính phủ trong việc xây dựng một nền hành chính phục vụ, lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm.
Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh nhấn mạnh: Điều chỉnh gần 50 đạo luật để cắt giảm gần 60 ngành nghề kinh doanh có điều kiện và bãi bỏ 158 thủ tục hành chính, cùng nhiều nội dung đơn giản hóa khác. Đây là đợt cải cách rất sâu rộng. Như vậy chỉ chưa đầy 1 tháng, chúng ta đã thực hiện được mục tiêu cắt giảm, đơn giản hóa các thủ tục hành chính và ngành nghề kinh doanh có điều kiện theo đúng chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ.
Trực tiếp góp ý vào các dự thảo Nghị quyết cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, trải rộng trên nhiều lĩnh vực, ông Đậu Anh Tuấn, Tổng Thư ký kiêm Trưởng Ban Pháp chế, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), nhận định: "Tôi đặc biệt ấn tượng với những ngày vừa qua, yêu cầu cắt giảm các điều kiện kinh doanh và cải cách thủ tục hành chính được thực hiện trong một thời gian rất ngắn và không lùi. Thời gian ở đây tính bằng giờ, không phải bằng ngày. Một tinh thần rất khẩn trương, rất cấp thiết. Chương trình cải cách lần này không chỉ là một lần duy nhất mà là định hướng sẽ làm thường kỳ, sẽ làm thường xuyên."
Giải phóng sức sáng tạo, tạo đột phá phát triển
Nếu công cuộc Đổi mới năm 1986 là cuộc giải phóng sức sản xuất, thì những cải cách thể chế hiện nay có thể được xem là quá trình giải phóng sức sáng tạo. Và sức sáng tạo ấy đang trở thành nguồn lực chiến lược của quốc gia. Một quốc gia muốn đi nhanh không thể chỉ dựa vào khai thác lợi thế cũ, mà phải tạo điều kiện để hàng triệu con người được sáng tạo, được thử nghiệm và được phát huy năng lực. Đây cũng là điều mà doanh nghiệp mong chờ.
Ông Lư Nguyễn Xuân Vũ, Chủ tịch Hội Doanh nhân thành phố Hồ Chí Minh, cho rằng: "Nhà nước quản một phần thủ tục hành chính khoảng dưới 50%, còn trên 50% còn lại để doanh nghiệp tự làm, tự xây dựng, tự chịu trách nhiệm. Nếu mà chúng ta làm được điểm đó và sau đó kiểm tra, giám sát, nếu doanh nghiệp mà làm những thủ tục đó sai hoặc không có cam kết hoặc không đúng theo quy định thì doanh nghiệp chịu trách nhiệm."
Lịch sử phát triển của nhiều quốc gia cho thấy khi sức sáng tạo của xã hội được giải phóng, nguồn lực phát triển sẽ được nhân lên rất nhanh. Và trong bối cảnh cạnh tranh toàn cầu ngày càng quyết liệt, đây có lẽ là một trong những cuộc cải cách quan trọng nhất: khơi dậy năng lực sáng tạo của con người Việt Nam để tạo nên những đột phá phát triển trong giai đoạn mới.
