Trong đó, yếu tố quan trọng là các khu công nghiệp phải chuyển dần sang mô hình phát triển thông minh, xanh nhằm trở thành điểm đến của các dự án bán dẫn, trí tuệ nhân tạo (AI), trung tâm dữ liệu hay năng lượng tái tạo.
Nghị quyết số 10 - NQ/TW về phát triển kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đặt mục tiêu đến năm 2030, 75% vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) đến từ các nền kinh tế phát triển, có công nghệ cao. Tiêu chí quốc tế về khu công nghiệp thế hệ mới được xem như “tấm hộ chiếu” để thu hút dòng vốn FDI chất lượng. Điều này đòi hỏi Việt Nam phải sớm hình thành các khu công nghiệp thế hệ mới nếu muốn tiếp tục thu hút dòng vốn đầu tư này.
"Xanh hóa" khu công nghiệp: "đòn bẩy" hút dòng vốn FDI chất lượng cao
Trong bối cảnh thế giới chuyển mạnh sang phát triển xanh thì công nghiệp xanh không chỉ là xu thế mà là yêu cầu bắt buộc để Việt Nam duy trì tăng trưởng cao và đáp ứng được các chuẩn mực phát triển bền vững toàn cầu. Chuyển đổi xanh được Chính phủ cụ thể hóa bằng Nghị định 35/2022/NĐ-CP về quản lý khu công nghiệp và Thông tư 05/2025/TT-BKHĐT hướng dẫn mô hình khu công nghiệp sinh thái. Đây là hành lang pháp lý, nền tảng quan trọng để các địa phương và doanh nghiệp thực hiện bước chuyển từ mô hình khu công nghiệp truyền thống sang bền vững.
Thực tế cho thấy các nhà đầu tư lớn trên thế giới hiện không chỉ tìm kiếm hạ tầng sẵn có mà họ đòi hỏi một hệ sinh thái "hàng hóa xanh", nơi các nhà máy phải đạt chuẩn thông minh và bền vững ngay từ khâu sản xuất. Tiến sĩ Nguyễn Trâm Anh, Quản lý quốc gia khu công nghiệp sinh thái toàn cầu, cho biết: "Nghị quyết 10 - NQ/TW của Bộ chính trị vừa ban hành đề ra tiêu chí rất quyết liệt là đến năm 2030, 10% các khu công nghiệp của Việt Nam sẽ trở thành các khu công nghiệp sinh thái. Đây là một Nghị quyết rất đúng đắn, như kim chỉ nam cho các khu công nghiệp phát triển và chuyển đổi thành công nghiệp sinh thái và trên đà đấy thì việc thu hút FDI cũng sẽ tăng theo rất tốt".
Hiện Việt Nam có gần 500 khu công nghiệp và hơn 1000 cụm công nghiệp. Tuy nhiên, mới có khoảng 1-2% khu công nghiệp tiến hành chuyển đổi theo mô hình sinh thái.
Trong khi đó, số công trình xanh trong các khu công nghiệp có kết quả tích cực hơn. Năm 2025, Việt Nam có khoảng 300 công trình xanh trong khu công nghiệp, 6 tháng đầu năm 2026 đã tăng lên khoảng 800 công trình.
Kích hoạt hạ tầng xanh: Tín hiệu mạnh mẽ từ các địa phương
Phát triển khu công nghiệp thế hệ mới trên nền tảng xanh, số là hướng đi tất yếu để nâng cao năng lực cạnh tranh của Việt Nam. Mới đây, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng vừa ký Quyết định số 1061/QĐ-TTg về việc mở rộng và ban hành Quy chế hoạt động của Khu Công nghệ cao TP. Hồ Chí Minh (ngày 13/6/2926). Đáng chú ý, đối với khu vực mở rộng, mục tiêu đặt ra là hướng tới trung hòa carbon trước năm 2050, phù hợp với cam kết phát triển xanh và bền vững của Việt Nam. Hệ thống kiến trúc, hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội của khu công nghệ cao phải được thiết kế đồng bộ, hiện đại, thân thiện với môi trường, có tính thẩm mỹ cao, tích hợp các tiện ích quản lý thông minh, đáp ứng tiêu chuẩn đô thị thông minh và bảo đảm kết nối thuận lợi với khu vực xung quanh.
Trong khi đó, là một trong những trung tâm công nghiệp lớn của cả nước, thành phố Đồng Nai đang đặt mục tiêu đến năm 2030 có tối thiểu 2 khu công nghiệp được chứng nhận khu công nghiệp sinh thái, tối thiểu 10% doanh nghiệp trong các khu công nghiệp áp dụng các giải pháp sử dụng hiệu quả tài nguyên và sản xuất sạch hơn. Với 44 khu công nghiệp và gần 2.800 dự án đang hoạt động, Đồng Nai xác định các yêu cầu về giảm phát thải, kinh tế tuần hoàn và thực hành ESG ngày càng trở thành tiêu chí quan trọng đối với chuỗi cung ứng toàn cầu. Ông Phạm Việt Phương, Phó Trưởng ban, phụ trách Ban Quản lý các Khu Công nghiệp, Khu Kinh tế thành phố Đồng Nai, cho biết: "Thành phố Đồng Nai ưu tiên phát triển xanh, phát triển bền vững, đặc biệt là chuyển đổi các khu công nghiệp hiện hữu cũng như đầu tư các khu công nghiệp mới theo mô hình khu công nghiệp sinh thái, khu công nghiệp xanh, khu công nghiệp công nghệ cao. Đây không chỉ là xu thế tất yếu của quá trình phát triển mà còn là yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh các thị trường lớn trên thế giới ngày càng siết chặt các tiêu chuẩn môi trường, giảm phát thải carbon và thực hành ESG đối với hàng hóa xuất khẩu cũng như chuỗi cung ứng toàn cầu. Các doanh nghiệp nước ngoài ngày càng quan tâm đến khả năng tiếp cận năng lượng sạch, hạ tầng xanh và hệ sinh thái công nghiệp bền vững khi lựa chọn địa điểm đầu tư".
Việc Việt Nam thúc đẩy mô hình khu công nghiệp sinh thái không chỉ giúp hiện thực hóa mục tiêu của Nghị quyết 10-NQ/TW, trở thành bến đỗ an toàn cho các tập đoàn đa quốc gia và các nhà đầu tư quốc tế, mà còn là cam kết trách nhiệm của một quốc gia trong phát triển bền vững toàn cầu.
