Trong hai ngày 19-20/05, Tổng thống Nga Vladimir Putin thăm Trung Quốc. Chuyến thăm thu hút sự chú ý đặc biệt trong bối cảnh mối quan hệ chiến lược Nga-Trung tiếp tục tiến triển sâu sắc, đồng thời cạnh tranh giữa các cường quốc cùng bất ổn địa chính trị toàn cầu có nhiều diễn biến mới.
Chuyến công du lần này là chuyến thăm Trung Quốc thứ 25 của Tổng thống Nga Vladimir Putin trên các cương vị Tổng thống/Thủ tướng Nga trong hơn 2 thập kỷ qua.
Đẩy mạnh hợp tác kinh tế-năng lượng
Diễn ra trong năm Trung Quốc và Nga kỷ niệm 30 năm thiết lập quan hệ Đối tác phối hợp chiến lược Trung Quốc – Nga (1996-2026) và 25 năm ký Hiệp ước Láng giềng hữu nghị và hợp tác thân thiện (2001-2006), chuyến thăm Trung Quốc của Tổng thống Nga Vladimir Putin được cả hai phía kỳ vọng sẽ đưa quan hệ chiến lược Trung-Nga lên một tầm cao mới sâu sắc hơn, dù hiện tại mối quan hệ này đã được cả hai bên ca ngợi là “ở tầm mức cao nhất trong lịch sử”. Trong thông điệp đưa ra trước thềm chuyến thăm, người phát ngôn Điện Kremlin, ông Dmitry Peskov cho biết Moscow nghiêm túc chờ đợi những kết quả cụ thể của chuyến thăm, trên tất cả các khía cạnh thương mại-đầu tư, giáo dục… Trong khi đó, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung Quốc, Guo Jiakun khẳng định chuyến thăm bồi đắp thêm sự ổn định và năng lượng tích cực cho mối quan hệ Trung-Nga.
Theo Giáo sư Cui Hongjian của Viện quản trị khu vực và toàn cầu, Trường Đại học Ngoại ngữ Bắc Kinh (Bắc Ngoại), chuyến thăm Trung Quốc lần này của Tổng thống Nga Vladimir Putin củng cố một trong những nét độc đáo trong quan hệ Trung-Nga là vai trò định hướng mạnh mẽ của ngoại giao nguyên thủ và các chuyến thăm lẫn nhau giữa Tổng thổng Vladimir Putin và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã trở thành một thông lệ. Giáo sư Cui Hongjian nhận định:“Trong những năm gần đây, tôi nghĩ quan hệ Trung-Nga đã thể hiện xu hướng phát triển một cách có hệ thống. Một mặt, hai bên tiếp tục củng cố và đẩy mạnh tin cậy chính trị và chiến lược thông qua các tiếp xúc cấp cao và ngoại giao nguyên thủ. Bên cạnh đó, các công ty của hai nước trong rất nhiều lĩnh vực cũng đạt được sự hợp tác cùng nhau có lợi mạnh mẽ hơn bằng cách bổ sung các thế mạnh cho nhau”.
Đẩy mạnh các hợp tác về kinh tế và năng lượng được xem là những ưu tiên hàng đầu của chuyến thăm. Trung Quốc đã duy trì vị thế là đối tác thương mại lớn nhất của Nga trong 16 năm liên tiếp, với kim ngạch thương mại song phương đạt khoảng 228 tỷ USD và thương mại dầu mỏ vượt 100 triệu tấn trong năm 2025. Sự gắn kết chặt chẽ về kinh tế và năng lượng này mang lại sự ổn định chiến lược cho cả Nga và Trung Quốc trong những năm gần đây và có ý nghĩa quan trọng trong thời điểm hiện tại, khi xung đột Trung Đông đang gây ra các gián đoạn lớn về nguồn cung năng lượng trên toàn cầu.
Trong số các dự án hợp tác lớn về năng lượng, tuyến đường ống dẫn khí đốt Sức mạnh Siberia 2 (dẫn khí đốt từ Nga qua Mông Cổ đến Trung Quốc) được kỳ vọng sẽ hoàn tất được các đàm phán trong khuôn khổ chuyến thăm. Nếu được ký kết, tuyến đường ống này có thể cung cấp thêm cho Trung Quốc 50 tỷ m3 khí đốt mỗi năm, đảm bảo cho Trung Quốc nguồn cung khí đốt ổn định với giá rẻ trong dài hạn, trong khi giúp Nga có được nguồn tài chính quan trọng, trong bối cảnh cuộc xung đột Nga-Ukraine cùng các lệnh trừng phạt từ phương Tây đang ngày càng gây sức ép lớn đến tăng trưởng và sự ổn định của nền kinh tế Nga.
Duy trì ổn định chiến lược toàn cầu
Bên cạnh các hợp tác kinh tế, năng lượng và giáo dục, sự phối hợp Trung-Nga trong các vấn đề địa chính trị toàn cầu cũng thu hút sự chú ý, đặc biệt là khi chuyến thăm Trung Quốc của Tổng thống Vladimir Putin diễn ra chỉ 4 ngày sau chuyến thăm của Tổng thống Mỹ Donald Trump (13-15/05). Theo giới quan sát, tính nhạy cảm về thời điểm của hai chuyến thăm chắc chắn sẽ đặt ra các câu hỏi về việc liệu Trung-Nga có thảo luận (và phối hợp hành động) về những gì mà thượng đỉnh Mỹ-Trung vừa đạt được hay không. Tuy nhiên, phía Nga khẳng định hợp tác Nga-Trung hướng tới việc duy trì ổn định chiến lược toàn cầu chứ không nhằm chống lại nước nào. Cố vấn đối ngoại của Tổng thống Nga, ông Yuri Ushakov tuyên bố:“Không có mối liên hệ nào giữa chuyến thăm của Tổng thống Trump và Tổng thống Putin. Thường thì chúng tôi đã thống nhất kế hoạch thảo luận với phía Trung Quốc từ trước. Tổng thống Putin và Chủ tịch Tập Cận Bình như thông lệ cũng có cuộc điện đàm vào đầu năm và sau khi hai nhà lãnh đạo điện đàm vào ngày 04/02/2026, chỉ vài ngày sau chúng tôi đã thống nhất được việc Tổng thống Putin sẽ thăm Trung Quốc và lịch đặt ra là ngày 20/05”.
Giáo sư Cui Hongjian thì cho rằng trên thực tế hiện nay cả Mỹ và Nga đều đã lựa chọn việc liên hệ và phối hợp chặt chẽ hơn với Trung Quốc. Một điểm đáng lưu ý nữa là trước các chuyến thăm Trung Quốc của Tổng thống Mỹ Donald Trump và Tổng thống Nga Vladimir Putin, lãnh đạo hai cường quốc khác là Tổng thống Pháp Emmanuel Macron và Thủ tướng Anh Keir Starmer cũng đều thăm Trung Quốc trong vài tháng gần đây. Việc nguyên thủ 5 quốc gia thành viên thường trực Hội đồng bảo an Liên hợp quốc (HĐBA LHQ) tăng cường tiếp xúc có thể coi là một tín hiệu tích cực cho thế giới, bởi chỉ khi nào các cường quốc gánh vác đủ trách nhiệm thì những bất ổn hiện nay mới có thể từng bước trở thành các thay đổi có trật tự.
Ở một khía cạnh khác, các chuyên gia cũng cho rằng xung đột Trung Đông và xung đột Nga-Ukraine đang làm nổi bật vai trò của Trung Quốc như một cường quốc ổn định và cam kết mạnh mẽ hơn cho các cơ chế quản trị an ninh và kinh tế toàn cầu, điều mà dù muốn hay không, các đối tác lớn của nước này cũng phải tính đến.
