Phát huy vai trò của đầu tư công như một “đòn bẩy dẫn dắt tăng trưởng” là bước đi chiến lược của Việt Nam trong giai đoạn hiện nay. Trong bối cảnh kinh tế thế giới còn nhiều biến động và dư địa từ các động lực truyền thống như xuất khẩu hay tiêu dùng chưa thực sự ổn định, tăng hiệu quả sử dụng vốn đầu tư công nhằm đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số.
Nếu như trước đây, khu vực đầu tư công chậm giải ngân, dàn trải và kém hiệu quả, thì giai đoạn hiện nay đang chứng kiến sự chuyển biến đáng kể cả về tư duy lẫn cách thức triển khai, với trọng tâm là nâng cao hiệu quả sử dụng vốn gắn với kỷ luật, trách nhiệm và kết quả đầu ra.
Kết quả thực tiễn và định hướng điều hành
Năm 2025 có thể xem là một bước ngoặt khi tỷ lệ giải ngân vốn đầu tư công đạt gần 98% kế hoạch, tương đương khoảng 887 nghìn tỷ đồng (33,6 tỷ USD), mức cao kỷ lục từ trước đến nay. Không chỉ tăng về quy mô, chất lượng giải ngân cũng được cải thiện rõ rệt, góp phần thúc đẩy tổng cầu trong bối cảnh khu vực tư nhân và xuất khẩu còn khó khăn. Đáng chú ý, nhiều địa phương có tỷ lệ giải ngân vượt kế hoạch (trên 117%). Điều này cho thấy đầu tư công không còn là “điểm nghẽn”, mà đang trở thành công cụ điều hành kinh tế vĩ mô hiệu quả.
3 tháng đầu năm nay, giải ngân vốn đầu tư công tiếp tục đạt kết quả tích cực khi vốn giải ngân đạt gần 127 nghìn tỷ đồng (hơn 4,8 tỷ USD), đạt 12% kế hoạch được Chính phủ giao, tăng gần 10 % so với cùng kỳ năm ngoái.
Tại Hội nghị toàn quốc về đẩy mạnh phân bổ, giải ngân vốn đầu tư công năm 2026, diễn ra ngày 24/4, tại Hà Nội, Thủ tướng Lê Minh Hưng đã nhấn mạnh Chính phủ xác định đầu tư công là một nhiệm vụ chính trị rất quan trọng của năm nay và cả nhiệm kỳ 2026-2031, là công cụ điều hành vĩ mô, là động lực quan trọng để đạt mục tiêu tăng trưởng "2 con số". Vì vậy, để hoàn thành mục tiêu trên 1 triệu tỷ đồng vốn đầu tư công năm 2026, các bộ, ngành, địa phương phải triển khai quyết liệt, trong đó đặc biệt chú trọng để việc lựa chọn dự án đầu tư, kiên quyết loại bỏ tình trạng "vốn chờ dự án": Lập kế hoạch giải ngân đối với từng dự án; kịp thời điều chuyển vốn đối với các dự án không có khả năng giải ngân hoặc giải ngân không hết sang các dự án có khả năng giải ngân tốt và có nhu cầu bổ sung vốn. Chủ động kiểm tra, đôn đốc, xử lý vướng mắc phát sinh ngay tại đơn vị, công trường; xác định những tồn tại ở từng khâu trong chỉ đạo, điều hành, quản lý đến tổ chức thực hiện ở từng dự án, từng địa bàn, để nhanh chóng có giải pháp xử lý vướng mắc.
Chỉ đạo của Thủ tướng phản ánh rõ tư duy quản lý chuyển từ “cấp phát” sang “hiệu quả và sẵn sàng”. Đầu tư công phải thực sự tạo ra công trình, dự án có giá trị sử dụng thực chất, hiệu quả; thúc đẩy sản xuất, kinh doanh, tạo công ăn việc làm, sinh kế cho người dân, góp phần bảo đảm an sinh xã hội.
Trụ cột chiến lược của tăng trưởng
Cùng với đó, cơ chế giao quyền gắn với trách nhiệm đã tạo ra vai trò ngày càng chủ động của các địa phương, biến giải ngân đầu tư công thành một chỉ số năng lực điều hành. Nhiều địa phương chủ động chuẩn bị dự án, giải phóng mặt bằng, điều phối nguồn lực, đặt mục tiêu tăng trưởng cao. Hà Nội là một điển hình khi tính đến ngày 23/4, giải ngân vốn đầu tư công của thành phố đạt khoảng 25,7% kế hoạch Chính phủ giao, cao hơn mức bình quân chung cả nước. Ông Vũ Đại Thắng, Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội, khẳng định thành phố siết chặt kỷ luật, kỷ cương, đề cao trách nhiệm người đứng đầu; lấy kết quả thực hiện làm thước đo đánh giá cán bộ, cơ quan, đơn vị:Hà Nội cam kết hết tháng 9 là giải ngân hết toàn bộ vốn đầu tư công của năm 2026, để còn kịp thời bổ sung thêm các nguồn vốn khác nữa, tăng tổng mức đầu tư, đạt tốc độ tăng trưởng 11%. Do vậy, tôi đề nghị tất cả các ngành, địa phương, chủ đầu tư tập trung cho công tác giải ngân đầu tư công.
Bám sát nguyên tắc “6 rõ”: Rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ tiến độ, rõ kết quả, các tỉnh, thành, địa phương cũng chủ động ban hành kịch bản giải ngân với các chỉ tiêu cụ thể cho từng tháng, từng quý. Ông Lê Ngọc Châu, Chủ tịch Ủy ban Nhân dân thành phố Hải Phòng, cho biết: Trên cơ sở các kịch bản của thành phố đã xây dựng và chỉ tiêu tăng trưởng, số vốn giải ngân được giao, cấp ủy, người đứng đầu các sở, ngành, địa phương có trách nhiệm xây dựng kế hoạch chi tiết để tổ chức thực hiện. Đồng thời, thường xuyên cập nhật, theo dõi để chủ động điều tiết, đảm bảo tốc độ tăng trưởng hàng quý và cả năm 2026 đạt tối thiểu 13%. Số vốn giải ngân đạt tối thiểu 37 nghìn tỷ đồng (tương đương 1,4 tỷ USD) với khoảng 600 dự án.
Đầu tư công của Việt Nam đang bước vào một giai đoạn mới, không chỉ là công cụ kích cầu, mà là trụ cột chiến lược của tăng trưởng. Sự đồng bộ giữa Trung ương và địa phương đã tạo ra một “hệ sinh thái điều hành” hiệu quả hơn. Việc chủ động tăng tốc giải ngân vốn đầu tư công, tập trung và có trọng tâm hơn, từ quản lý hành chính sang quản trị hiệu quả và trách nhiệm hơn, sẽ giúp tạo ra công trình, dự án, dẫn dắt đầu tư tư nhân và nâng tầm năng lực nền kinh tế. Đây chính là nền tảng cốt lõi để hiện thực hóa mục tiêu tăng trưởng hai con số trong những năm tới.
