Việc Thủ tướng Lê Minh Hưng tham dự Hội nghị Cấp cao Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) lần thứ 48 tại Cebu trong các ngày 7-8/5, theo lời mời của Tổng thống nước Cộng hòa Philippines Ferdinand Romualdez Marcos Jr, Chủ tịch ASEAN năm 2026, là thông điệp rõ ràng về cam kết của Việt Nam đối với tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN.
Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 48 có chủ đề: “Cùng chèo lái tương lai chung”. Hội nghị tập trung thảo luận 3 ưu tiên lớn: Nền tảng về hòa bình và an ninh; Các hành lang phát triển; Trao quyền cho người dân.
ASEAN chuyển từ tư duy “thích ứng” sang tư duy “chủ động định hình”
Đây là hội nghị cấp cao đầu tiên của ASEAN trong năm 2026, cũng là thời điểm ASEAN bước vào giai đoạn phát triển mới sau chặng đường hiện thực hóa Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2025. Những thách thức hiện nay của ASEAN không còn dừng ở các vấn đề truyền thống như thương mại hay liên kết nội khối, mà đã mở rộng sang cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn, đứt gãy chuỗi cung ứng, chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, an ninh năng lượng và cả nguy cơ phân mảnh kinh tế toàn cầu. Trong bối cảnh ấy, chủ đề mà Philippines lựa chọn cho năm Chủ tịch ASEAN 2026 – “Cùng chèo lái tương lai chung” – phản ánh tâm thế của khu vực. Đó là ASEAN muốn tiếp tục giữ vai trò “người cầm lái” thay vì bị cuốn vào dòng xoáy cạnh tranh quốc tế.
Điểm đáng chú ý của Hội nghị ASEAN 48 là trọng tâm không chỉ nằm ở duy trì đoàn kết nội khối, mà còn ở việc xây dựng năng lực tự cường chiến lược của ASEAN. Điều này cho thấy ASEAN đang chuyển từ tư duy “thích ứng” sang tư duy “chủ động định hình”. Trong một thế giới ngày càng bất định, ASEAN hiểu rằng nếu không đủ năng lực tự chủ về kinh tế, công nghệ và chuỗi cung ứng, khu vực rất dễ trở thành nơi chịu tác động trực tiếp từ các cuộc cạnh tranh quyền lực toàn cầu.
Tại Hội nghị, Bộ trưởng Ngoại giao Philippine Theresa Lazaro nhấn mạnh: "Trong bối cảnh những diễn biến cấp bách này, ASEAN không quên những ưu tiên rộng lớn và lâu dài của mình. Với chủ đề Chủ tịch luân phiên của Philippines 2026, "Cùng nhau định hướng tương lai", ASEAN hiểu rằng để vượt qua bất ổn đòi hỏi cả sự linh hoạt và khả năng ứng phó với những thách thức cấp bách trước mắt, cũng như cam kết kiên định theo đuổi các mục tiêu dài hạn trong Cộng đồng ASEAN 2045".
Hội nghị lần này tập trung vào ba định hướng lớn của ASEAN năm 2026, gồm: Củng cố các nhân tố then chốt đối với hòa bình và an ninh khu vực; Mở rộng các hành lang thịnh vượng và liên kết kinh tế; Thúc đẩy trao quyền cho người dân ASEAN.
Việt Nam – tham chiếu hữu ích cho nhiều quốc gia khu vực
Trong bối cảnh ASEAN đang tìm kiếm động lực tăng trưởng mới, Việt Nam nổi lên như một mắt xích quan trọng trong quá trình tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu. Những thành tựu về thu hút đầu tư, phát triển hạ tầng, chuyển đổi số và kinh tế xanh giúp Việt Nam trở thành một mô hình tham khảo đối với nhiều quốc gia trong khu vực.
Tổng Thư ký ASEAN, ông Kao Kim Houn, cho rằng: "Nền kinh tế của Việt Nam đang tăng trưởng rất nhanh, đây là điều mà chúng tôi đánh giá cao những gì Việt Nam đang làm. Vì vậy, chúng tôi rất mong đợi được chứng kiến vai trò và đóng góp của Việt Nam, đặc biệt là trong các khía cạnh khác nhau của ASEAN. ASEAN vừa mới bắt đầu thực hiện Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045 và 4 kế hoạch chiến lược mới, do đó chúng ta đang ở những bước rất sớm của tầm nhìn 20 năm này. Với sự lãnh đạo mới, vững mạnh từ Việt Nam, tôi nghĩ điều đó rất quan trọng đối với ASEAN. Tôi tin rằng Việt Nam sẽ có những đóng góp to lớn theo nhiều cách khác nhau".
Việc Thủ tướng Lê Minh Hưng tham dự hội nghị cũng mang ý nghĩa đặc biệt khi đây là một trong những hoạt động đối ngoại đa phương đầu tiên của người đứng đầu Chính phủ Việt Nam nhiệm kỳ mới. Điều đó phát đi thông điệp rõ ràng rằng ASEAN tiếp tục là ưu tiên chiến lược hàng đầu trong chính sách đối ngoại của Việt Nam. Đại sứ, trưởng phái đoàn đại diện Việt Nam tại ASEAN Tôn Thị Ngọc Hương khẳng định: "Việt Nam tiếp tục tham gia đóng góp tích cực cùng các nước ASEAN, trước hết là nâng cao năng lực ứng phó và điều phối chung của ASEAN trước những diễn biến phức tạp của tình hình quốc tế, khu vực. Việt Nam tiếp tục phối hợp đóng góp cùng các nước thành viên ASEAN triển khai hiệu quả các kế hoạch chiến lược để thực hiện tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045, đưa tất cả những mục tiêu những kế hoạch chung của ASEAN thành các mục tiêu kế hoạch phát triển của từng quốc gia, đồng thời cũng sẽ khai thác tối đa những lợi thế mà hợp tác và liên kết ASEAN có thể đem lại cho người dân cho doanh nghiệp ở trong nước".
Việt Nam, với chính sách đối ngoại độc lập, tự chủ và cân bằng, được nhìn nhận như một nhân tố góp phần giữ gìn đồng thuận nội khối cũng như củng cố vai trò trung tâm của ASEAN trong cấu trúc khu vực. Chuyến tham dự Hội nghị của Thủ tướng Lê Minh Hưng khẳng định Việt Nam không còn chỉ là một thành viên tích cực, mà đang trở thành một trong những quốc gia có khả năng đóng góp định hướng cho tương lai khu vực.
