Đây không phải là một ý tưởng mang tính cá nhân đơn lẻ. Đằng sau chữ ký của bác sĩ Trần Hữu Nghiệp và 57 trí thức miền Nam là tâm nguyện chung của hàng triệu người dân Sài Gòn - Gia Định và Nam Bộ trong bối cảnh đất nước còn chia cắt, chiến tranh kéo dài. Bản kiến nghị khi đó viết rõ: “Xin Quốc hội và Chính phủ Trung ương đổi ngay tên thành phố Sài Gòn lại làm tên thành phố Hồ Chí Minh để tượng trưng sự chiến đấu, hy sinh và cương quyết trở về với Tổ quốc của dân Nam Bộ”.
Chia sẻ về bản kiến nghị này, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Hà Minh Hồng, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử thành phố Hồ Chí Minh, cho biết: "Các luật sư, nhà báo, ông Hoàng Quốc Việt, ông Tôn Đức Thắng… những người có mặt ở Hà Nội khi đó đều ký tên vào bản kiến nghị chung. Đề xuất đó là 1 trong những đề xuất đầu tiên. Đề xuất đó của những người đã từng hiểu về Nam Bộ, đã biết về Nam Bộ và đã tham gia chiến đấu trong 1 năm (1945 – 1946) ở Nam Bộ trong giai đoạn đó".
30 năm sau đề xuất lịch sử năm 1946, ngày 30/04/1975, miền Nam hoàn toàn giải phóng, non sông thu về một mối. Đến ngày 02/07/1976, Quốc hội khóa VI chính thức thông qua Nghị quyết đặt tên thành phố Sài Gòn - Gia Định là thành phố Hồ Chí Minh. Đó là một thời khắc lịch sử thiêng liêng, đánh dấu sự thống nhất trọn vẹn của đất nước cả về địa lý, chính trị lẫn tinh thần. Khát vọng ấy đã được bắt đầu từ 30 năm trước đó. Phó Giáo sư, Tiến sĩ Hà Minh Hồng, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử thành phố Hồ Chí Minh, cho biết: Ngày 02/07/1976, Quốc hội đã dành một ngày để ra nhiều quyết định liên quan đến việc hoàn thành thống nhất nước nhà về mặt Nhà nước, những quyết định về tên nước, Quốc ca, Quốc kỳ… và trong số những quyết định đó, Quốc hội bàn luận thêm về việc đặt tên, mà không phải đổi tên, đặt tên Thành phố Sài Gòn – Gia Định là Thành phố Hồ Chí Minh. Việc đặt tên trong giai đoạn đó ở Việt Nam, trong mấy chục năm, từ khi có Quốc hội khóa I đến Quốc hội khóa VI, chưa từng có những quyết định đặt tên một địa phương mang tên lãnh tụ.
Nửa thế kỷ kể từ ngày chính thức mang tên Chủ tịch Hồ Chí Minh, thành phố đã không ngừng khẳng định vai trò đầu tàu, tiên phong trên nhiều lĩnh vực. Bước vào kỷ nguyên phát triển mới, Thành phố Hồ Chí Minh tiếp tục mang trên mình sứ mệnh tiên phong, không chỉ là đầu tàu kinh tế của cả nước mà còn là biểu tượng của khát vọng vươn lên mạnh mẽ của Việt Nam trong thời đại mới.
