Xã Phú Tân, tỉnh An Giang, là nơi khai sinh của Phật giáo Hòa Hảo. Cộng đồng Phật giáo Hòa Hảo nơi đây sinh hoạt tôn giáo đúng tôn chỉ, mục đích của đạo Hòa Hảo và được chính quyền tạo điều kiện sinh hoạt tín ngưỡng theo đúng pháp luật.
Phật giáo Hòa Hảo do Huỳnh Phú Sổ (Đức Huỳnh Giáo chủ) sáng lập năm 1939, tại làng Hòa Hảo, quận Tân Châu, tỉnh Châu Đốc (cũ) nay thuộc xã Phú Tân, tỉnh An Giang. Phật giáo Hòa Hảo là lấy việc báo hiếu, trung thành và yêu nước làm cốt lõi và chủ trương tu hành tại gia.
Ông Bùi Thanh Lâm, một người dân theo đạo Phật giáo Hòa Hảo ở địa phương, cho biết:“Phật giáo Hòa Hảo là nền đạo Phật kết hợp với tư tưởng của Khổng giáo và Lão giáo với tư tưởng của riêng Đức Huỳnh Giáo chủ. Do đó Phật giáo Hòa Hảo phù hợp với phong tục, tập quán người Việt Nam và cũng được chắt lọc từ những tinh túy của Đạo Phật, Đạo Khổng và Đạo Lão. Tu hành theo Phật nhưng đồng thời cũng dạy đạo nhân, học Phật tu Nhân. Truyền bá những triết lý của Phật giáo Hòa Hảo nhưng cũng là triết lý của Đạo Phật và những tinh túy của Đạo Khổng và Đạo Lão là phù hợp với nếp sống, văn hóa người Việt Nam.”
Sau khi sáp nhập (từ 1/7/2025), xã Phú Tân mới gồm các đơn vị cũ: thị trấn Phú Mỹ, xã Tân Hòa, xã Tân Trung, xã Phú Hưng. Xã Phú Tân có trên 90% người dân theo đạo Phật giáo Hòa Hảo, trên 95% người dân là dân tộc Kinh, còn lại dân tộc Khmer, Hoa. Trên địa bàn xã có Ban Trị sự Trung ương Giáo hội Phật giáo Hòa Hảo, 4 Ban Trị sự Phật giáo Hòa Hảo trực thuộc các xã trước sáp nhập, 1 Trường Trung cấp Phật giáo Hòa Hảo.
Ông Lê Ngọc Lợi, Phó Trưởng ban Trị sự Trung ương Giáo hội Phật giáo Hòa Hảo, Trưởng ban Từ thiện - Xã hội Giáo hội Phật giáo Hòa Hảo, cho biết: “Nhà nước ngày càng tạo điều kiện cho các tổ chức tôn giáo nói chung và Phật giáo Hòa Hảo nói riêng hoạt động. Nói về tinh thần yêu nước Phật giáo Hòa Hảo, Đức Huỳnh Giáo chủ dậy có Tứ ân. Trong đó, ân thứ nhất là tổ tiên cha mẹ, con người sinh ra phải có ân tổ tiên, cha mẹ. Ân thứ hai là ân đất nước, mình phải có trách nhiệm bảo vệ đất nước, bờ cõi yên, quốc gia mạnh giàu thì dân mới ấm no. Rất nhiều con em tín đồ là liệt sĩ, thương binh đã tham gia bảo vệ đất nước.”
Tại xã Phú Tân, hằng năm, nhân dịp lễ kỷ niệm ngày khai sáng đạo Phật giáo Hòa Hảo (18/5 âm lịch) và ngày Đản sinh Đức Huỳnh Giáo chủ (25/11 âm lịch), địa phương đón tiếp đông đảo tín đồ từ khắp nơi tụ về chiêm bái, sinh hoạt tôn giáo. Đồng bào Phật giáo Hòa Hảo ở địa phương thể hiện sự hiếu khách, chuẩn bị nước uống, thức ăn miễn phí, như: bánh mì, xôi, khoai, cơm, cháo… hỗ trợ người dân hành hương và du khách đến đây.
Xã Phú Tân là điểm sáng về các hoạt động xã hội, như: xây dựng nhà tình nghĩa, làm cầu đường, trồng các vườn thuốc nam miễn phí giúp người nghèo. Xã phối hợp với Ban Trị sự Trung ương Giáo hội Phật giáo Hòa Hảo và nhà hảo tâm xây dựng 120 nhà đại đoàn kết; vận động xây dựng 2 cây cầu giao thông nông thôn. Từ những việc thiết thực, niềm tin của bà con tín đồ đối với chính quyền ngày càng củng cố.
Một minh chứng nữa cho sự hỗ trợ của chính quyền trong bảo đảm quyền tự do tôn giáo tại Phú Tân chính là việc tạo điều kiện cho Ban Trị sự Trung ương Giáo hội Phật giáo Hòa Hảo xây dựng Trường Trung cấp Phật giáo Hòa Hảo. Đây là ngôi trường duy nhất hiện nay của Trung ương Giáo hội Phật giáo Hòa Hảo.
Anh Phan Chí Tâm, học viên Trường Trung cấp Phật giáo Hòa Hảo, cho biết: “Ở đây, tôi học được rất nhiều bổ ích về kiến thức phổ thông và đặc biệt là về giáo lý của Phật giáo Hòa Hảo. Tôi mong muốn khi học xong sẽ trở thành một vị giáo lý viên để cùng lan tỏa những giáo lý của Phật giáo Hòa Hảo cũng như công tác từ thiện xã hội của Phật giáo Hòa Hảo.”
Đồng bào Phật giáo Hòa Hảo ở xã Phú Tân, tỉnh An Giang tích cực tham gia các hoạt động từ thiện, các phong trào thi đua yêu nước, cùng nhau xây dựng nông thôn mới. Chức sắc, chức việc và tín đồ sống “tốt đời, đẹp đạo”, chung tay xây dựng khối đại đoàn kết toàn dân tộc, góp phần phát triển kinh tế, xã hội ở địa phương.
