Ngày 19/8 là một dấu mốc đặc biệt trong lịch sử dân tộc, gắn với thắng lợi của Cách mạng Tháng Tám năm 1945 và cũng là Ngày truyền thống Công an nhân dân Việt Nam.
Từ những năm tháng lịch sử ấy đến hôm nay, hình ảnh người chiến sĩ Quân đội nhân dân, Công an nhân dân vẫn luôn hiện diện trong đời sống của đất nước, trong những nhiệm vụ bảo vệ Tổ quốc và giữ gìn cuộc sống bình yên của nhân dân.
Với nhạc sĩ Nguyễn Bá Hùng, người chiến sĩ cũng là nguồn cảm hứng để anh viết nên nhiều ca khúc. Nhân dịp 19/8, chúng ta cùng nghe những sáng tác của anh và trò chuyện về tình cảm phía sau những ca khúc viết cho người lính.
Nghe âm thanh chương trình tại đây:
BTV Bảo Trang: Xin cảm ơn nhạc sĩ Nguyễn Bá Hùng đã dành thời gian trò chuyện cùng chương trình.
Thưa anh Nguyễn Bá Hùng, ngay từ những giai điệu đầu tiên của Quân đội nhân dân Việt Nam đã cảm nhận được niềm tự hào và không khí rất hào hùng. Khi viết một ca khúc về cả một lực lượng như vậy, cảm xúc nào là điều thôi thúc anh mạnh mẽ nhất?
Nhạc sĩ Nguyễn Bá Hùng: Khi viết về Quân đội nhân dân Việt Nam, điều thôi thúc Bá Hùng nhiều nhất không chỉ là sự hào hùng, mà là hai chữ biết ơn. Bởi nếu nhìn lại lịch sử của đất nước, phía sau cuộc sống bình yên mà chúng ta đang có ngày hôm nay là rất nhiều thế hệ đã đi qua chiến tranh. Có những người trở về, và cũng có những người mãi mãi nằm lại. Cho nên khi viết, Bá Hùng luôn tự hỏi mình phải viết thế nào để trong cái hào hùng ấy vẫn có hình bóng của một con người. Một người lính cũng có cha, có mẹ, có gia đình, có những điều rất riêng để thương, để nhớ. Nhưng khi Tổ quốc cần, họ sẵn sàng đặt những điều riêng ấy lại phía sau. Vẻ đẹp lớn nhất của người lính nằm ở chỗ đó. Vì thế, niềm tự hào trong ca khúc đối với Bá Hùng không phải là một điều gì quá xa xôi. Nó bắt đầu từ lòng biết ơn đối với những con người đã nhận về mình phần gian khó để những người khác được sống những ngày bình yên.
BTV Bảo Trang: Nhưng bên cạnh hình ảnh người lính trong những nhiệm vụ lớn lao, anh lại có một ca khúc rất khác là "Đón anh về". Ở đó, người lính hiện lên gần gũi hơn, với tình cảm của những người thân đang chờ đợi một cuộc trở về. Có phải chính những câu chuyện rất đời thường ấy khiến anh muốn viết về người lính theo một cách mềm hơn?
Nhạc sĩ Nguyễn Bá Hùng: Với "Đón anh về", Bá Hùng gần như không muốn viết về chiến công mà muốn viết về một cuộc trở về. Có những cuộc trở về chỉ mất vài tháng, vài năm. Nhưng cũng có những cuộc trở về mà một gia đình phải chờ đến mấy chục năm. Khi nghĩ về những người mẹ, những người vợ, những người con đã đi qua gần cả một đời người mà vẫn mong một ngày tìm được người thân của mình, Bá Hùng thấy lúc đó âm nhạc không cần phải nói điều gì quá lớn lao nữa. Chỉ một câu “Đón anh về” thôi, với một gia đình, có khi đã là ước nguyện cả một đời. Và Bá Hùng cũng nhận ra rằng phía sau hình ảnh của một người lính trong sử sách luôn là một con người bằng xương bằng thịt. Họ đã từng trẻ, đã từng yêu, đã từng nhớ nhà, đã từng có một mái nhà để trở về. Vì vậy, Bá Hùng muốn bài hát chạm vào chính phần rất con người ấy. Bởi đôi khi, cách sâu sắc nhất để nói về sự hy sinh không phải là nói về sự hy sinh ấy lớn lao đến mức nào, mà để người nghe cảm nhận được người đã hy sinh từng quý giá với một gia đình đến nhường nào.
BTV Bảo Trang: Ca khúc "Đón anh về" cũng cho thấy phía sau mỗi người lính luôn có những người thân âm thầm chờ đợi và sẻ chia. Khi viết ca khúc này, chắc hẳn anh nghĩ nhiều đến những gia đình của người lính – những người cũng góp một phần rất lớn vào sự bình yên mà người chiến sĩ đang gìn giữ?
Nhạc sĩ Nguyễn Bá Hùng: Bá Hùng nghĩ rất nhiều về điều đó. Chúng ta thường nhìn thấy những người chiến sĩ ở phía trước, nhưng phía sau họ bao giờ cũng có một gia đình. Một người lính đi làm nhiệm vụ thì ở nhà có một người mẹ mong con, một người vợ chờ chồng, những đứa trẻ chờ cha. Và có những sự chờ đợi đã kéo dài từ thời chiến cho đến tận hôm nay.
Bá Hùng nghĩ rằng sự hy sinh của một người chiến sĩ đôi khi không còn dừng lại ở chính người chiến sĩ đó, mà nó lan sang cả những người thân của họ. Có những bà mẹ dành cả tuổi già để chờ một tin tức. Có những gia đình chỉ mong tìm được một phần hài cốt, một cái tên chính xác để cuối cùng có thể thắp một nén hương và nói rằng: “Anh đã về nhà rồi.”
Cho nên, với Bá Hùng, khi tri ân người lính, chúng ta phải nhớ đến những người ở phía sau họ. Bởi vì bình yên của đất nước không chỉ được giữ gìn bằng những người đang ở tuyến đầu, mà còn bằng cả sự chịu đựng, sự chờ đợi, sự hy sinh rất lặng thầm của những gia đình ở phía sau.
BTV Bảo Trang: Có một câu chuyện, một hình ảnh hay một khoảnh khắc nào đã chạm vào cảm xúc của anh?
Nhạc sĩ Nguyễn Bá Hùng: Điều khiến Bá Hùng muốn viết về hình ảnh người chiến sĩ Công an thường đến từ những hình ảnh rất đời thường. Chúng ta sống trong một thành phố bình yên, đi làm, đưa con đi học, tối trở về nhà. Nhiều khi mình xem sự bình yên đó như một điều rất tự nhiên. Nhưng thật ra, phía sau cái rất tự nhiên đó là công việc của rất nhiều con người mà mình không nhìn thấy. Có người làm nhiệm vụ giữa đêm, có người đối diện với tội phạm, có người ở biên giới, có người ở những địa bàn phức tạp. Và trong thời đại ngày hôm nay, có những người đang chiến đấu trên một mặt trận thậm chí không có tiếng súng. Đó là tội phạm công nghệ cao, an ninh mạng, những nguy cơ mới của một xã hội đang thay đổi từng ngày.
Điều chạm vào Bá Hùng chính là ý nghĩa rằng khi phần lớn chúng ta được phép sống một cuộc sống bình thường, thì có những người luôn phải sẵn sàng đối diện với những điều bất thường. Là một người viết nhạc, Bá Hùng muốn kể về họ từ góc nhìn đó. Và không phải chỉ để ca ngợi một bộ sắc phục, mà để người nghe nhìn thấy con người bên trong bộ sắc phục ấy.
BTV Bảo Trang: Người chiến sĩ hôm nay không chỉ đứng trước những nhiệm vụ truyền thống, mà còn phải thích ứng với một đất nước đang chuyển động rất nhanh. Anh muốn khắc họa người Công an nhân dân hôm nay như thế nào qua ca khúc "Công an nhân dân trong kỷ nguyên vươn mình"?
Nhạc sĩ Nguyễn Bá Hùng: Bá Hùng muốn hình ảnh người chiến sĩ trong ca khúc này không chỉ là dũng cảm, mà còn phải là trí tuệ hiện đại và gần dân. Bởi đất nước đang bước vào một giai đoạn phát triển mới thì những thách thức cũng thay đổi rất nhanh. Người chiến sĩ hôm nay không chỉ cần bản lĩnh trước hiểm nguy, mà còn phải làm chủ công nghệ, phải hiểu xã hội, phải thích ứng với những loại tội phạm mới và những vấn đề mà có thể cách đây 10, 20, 30 năm chúng ta chưa từng hình dung tới.
Nhưng dù công nghệ thay đổi như thế nào, Bá Hùng nghĩ có một điều không thay đổi. Đó là lý do một con người bình thường lại khoác trên mình một bộ công phục. Đó là gì? Đó là họ khát khao bảo vệ đất nước và bảo vệ sự bình yên của nhân dân. Cho nên, “kỷ nguyên vươn mình” trong suy nghĩ của Bá Hùng không chỉ là đất nước có những con đường lớn hơn, những thành phố hiện đại hơn hay những thành tựu lớn hơn, mà một đất nước thực sự vươn mình còn phải là một đất nước mà người dân cảm thấy được an toàn, được bảo vệ và có niềm tin vào ngày mai. Và hình ảnh người chiến sĩ Công an nhân dân chính là một trong những lực lượng góp phần giữ gìn nền tảng rất quan trọng đó.
BTV Bảo Trang: Ngày 19/8 vừa gợi nhớ một mốc son của Cách mạng Tháng Tám, vừa là Ngày truyền thống Công an nhân dân Việt Nam. Nhìn từ câu chuyện âm nhạc của mình, anh muốn gửi điều gì tới những người chiến sĩ đang ngày đêm làm nhiệm vụ, đặc biệt là những người đang sẵn sàng “nhận lệnh lên đường”?
Nhạc sĩ Nguyễn Bá Hùng: Bá Hùng nghĩ rằng bốn chữ "Nhận lệnh lên đường" nghe thì rất ngắn, nhưng phía sau đó là cả một sự lựa chọn. Bởi khi có một mệnh lệnh được đưa ra, người chiến sĩ có thể phải rời bữa cơm đang ăn, rời cha mẹ, rời vợ con, rời những dự định của riêng mình để đi đến nơi mà nhiệm vụ đang cần họ. Chúng ta thường nhìn thấy khoảnh khắc họ lên đường, nhưng ít khi thấy ánh mắt của những người ở lại. Vì vậy, nhân ngày 19/8, điều Bá Hùng muốn gửi đến những người chiến sĩ trước tiên vẫn là hai chữ cảm ơn. Cảm ơn vì trong khi hàng triệu gia đình đang được sống những ngày rất bình thường, thì các anh, các chị chấp nhận rằng công việc của mình có thể chẳng bao giờ hoàn toàn bình thường. Và Bá Hùng cũng mong rằng những người trong chúng ta đừng chỉ nhớ đến người chiến sĩ trong những ngày kỷ niệm. Bởi sự tri ân đẹp nhất không nằm trong một bó hoa hay một lời chúc, mà Bá Hùng nghĩ là nó nằm ở việc mỗi người sống có trách nhiệm hơn, tử tế hơn, tôn trọng pháp luật hơn và biết quý trọng sự bình yên mà mình đang có.
Với riêng Bá Hùng, nếu những ca khúc của mình có thể khiến một người lính đang làm nhiệm vụ ở một nơi nào đó nghe thấy và cảm nhận rằng những điều mà mình đang làm được nhân dân nhìn thấy, được trân trọng và được nhớ đến, thì đó đã là một niềm hạnh phúc rất lớn của người viết nhạc.
Bá Hùng xin được gửi lời chúc đến tất cả những người chiến sĩ, dù ở bất cứ nơi đâu, trong bất cứ nhiệm vụ nào, và mong các anh, các chị luôn bình an. Bởi sau mỗi lần nhận lệnh lên đường thì vẫn luôn có một mái nhà mong các anh, các chị trở về.
BTV Bảo Trang: Xin cảm ơn nhạc sĩ Nguyễn Bá Hùng về những chia sẻ rất chân thành! Từ những câu chuyện, những cảm xúc và cả sự trân trọng dành cho người chiến sĩ, âm nhạc đã góp thêm một cách để chúng ta nhìn lại những giá trị mà ngày 19/8 nhắc nhớ: đó là lịch sử, là trách nhiệm với Tổ quốc và là sự bình yên của nhân dân.
