Mười năm sau cuộc trưng cầu dân ý lịch sử đưa Vương quốc Anh rời Liên minh châu Âu (EU), Brexit vẫn là một trong những chủ đề gây tranh cãi nhất trong đời sống chính trị nước này. Những cuộc tranh luận mới về tương lai quan hệ Anh - EU cho thấy Brexit chưa phải kết thúc của câu chuyện giữa London và Brussels.
Ngày 23/06/2016, 52% cử tri Anh bỏ phiếu ủng hộ rời EU, khép lại hơn 40 năm nước này là thành viên của dự án hội nhập châu Âu. Đối với những người vận động Brexit, đây là cơ hội để nước Anh giành lại quyền kiểm soát luật pháp, biên giới và các chính sách kinh tế từ Brussels.
Tuy nhiên, một thập kỷ sau, đánh giá của công chúng Anh về quyết định lịch sử này đã có nhiều thay đổi. Các khảo sát gần đây cho thấy khoảng 60% người Anh hiện sẽ lựa chọn ở lại hoặc tái gia nhập EU nếu một cuộc trưng cầu dân ý mới được tổ chức. Khảo sát của Ipsos cho thấy hơn một nửa người dân đánh giá Brexit là “thất bại nhiều hơn thành công”, trong khi chỉ khoảng 13% cho rằng đây là một thành công.
Đặc biệt, sự thay đổi trong dư luận cũng diễn ra rõ nét ở thế hệ trẻ. Khoảng hai phần ba số người trong độ tuổi từ 18 đến 24 hiện ủng hộ tái gia nhập EU. Đây là thế hệ phần lớn chưa đủ tuổi tham gia bỏ phiếu năm 2016 nhưng đang ngày càng có ảnh hưởng lớn hơn tới đời sống chính trị Anh.
Trong bối cảnh đó, những cuộc tranh luận về tương lai quan hệ giữa Anh và EU đang xuất hiện ngày càng nhiều trong chính trường nước này.
Cựu Bộ trưởng Y tế Wes Streeting, một trong những chính trị gia được đánh giá có thể đóng vai trò quan trọng trong tương lai của Công đảng, mới đây đã đưa ra nhận định gây chú ý: “Tương lai của nước Anh gắn liền với châu Âu và sẽ có ngày, một ngày nào đó, nước Anh quay trở lại Liên minh Châu Âu”.
Quan điểm tương tự cũng được Thị trưởng Manchester, ông Andy Burnham đề cập theo cách thận trọng. Ông cho rằng: “Về lâu dài, đúng là có cơ sở để xem xét khả năng đó. Nhưng tôi không vận động cho vấn đề này ở thời điểm hiện nay. Điều tôi muốn nói là trước mắt, hãy tập trung vào những vấn đề trong nước. Nước Anh cần tập trung vào những ưu tiên cấp thiết hiện nay”.
Trong khi đó, phe bảo thủ và các lực lượng ủng hộ Brexit vẫn phản đối mạnh mẽ mọi động thái đưa Anh xích lại gần hơn với EU. Ông Nigel Farage, người được xem là một trong những kiến trúc sư của Brexit, cho rằng Chính phủ Công đảng đang từng bước làm suy yếu kết quả cuộc trưng cầu dân ý năm 2016: “Trong khuôn khổ cái gọi là tiến trình tái thiết lập quan hệ với EU của Keir Starmer, điều ông ấy thực sự muốn là đưa nước Anh quay trở lại Thị trường chung và tái áp dụng sự đồng bộ về quy định với EU, thậm chí bỏ qua cả Quốc hội”.
Đảng Bảo thủ cũng đưa ra những cảnh báo tương tự. Bà Kemi Badenoch, Lãnh đạo Đảng, cho rằng việc chấp nhận các quy định của EU mà không có tiếng nói trong quá trình ra quyết định sẽ khiến nước Anh rơi vào thế bất lợi: “Chúng ta không còn là thành viên EU nên không có quyền tham gia quyết định, nhưng lại vẫn phải tiếp nhận các quy định của họ và không tận dụng được chủ quyền của mình. Đó là kịch bản tồi tệ nhất của cả hai phía”.
Đối với ông Farage và những người ủng hộ Brexit, việc tăng cường liên kết với EU là hành động đưa nước Anh trở lại quỹ đạo mà cử tri đã lựa chọn rời bỏ cách đây một thập kỷ. Chính vì vậy, bất kỳ cuộc thảo luận nào về tương lai quan hệ Anh - EU đều nhanh chóng trở thành chủ đề gây tranh cãi trên chính trường.
Trong khi đó, phía EU cũng đang phát đi những tín hiệu mang tính xây dựng hơn so với giai đoạn ngay sau Brexit. Thay vì tập trung vào những bất đồng trong quá khứ, các nhà lãnh đạo châu Âu hiện nhấn mạnh tới nhu cầu hợp tác trước những thách thức chung về kinh tế, an ninh và địa chính trị. Phó Chủ tịch điều hành Ủy ban Châu Âu Roxana Mînzatu cho rằng: “Hiện nay chúng ta đang cùng nhau bước đi trên một hành trình mới, một dạng quan hệ đối tác mới, trưởng thành hơn, thực tế hơn, được xây dựng từ những bài học cũng như những tổn thương của quá khứ. Hành trình này sẽ đưa chúng ta tới đâu thì tôi không thể khẳng định. Nhưng điều tôi có thể nói chắc chắn là chúng ta đang cùng đồng hành trên hành trình ấy. Với tư cách một người châu Âu, tôi luôn cho rằng Vương quốc Anh là một phần của châu Âu và là một phần của dự án mang tên Liên minh châu Âu. Điều quan trọng nhất là cả Vương quốc Anh và EU đều cảm thấy mình được tôn trọng và cùng hưởng lợi từ mối quan hệ hợp tác này”.
Sau 10 năm, Brexit vẫn tiếp tục là chủ đề thu hút sự quan tâm của dư luận Anh. Những đánh giá khác nhau về tác động của việc rời Liên minh châu Âu, cùng các cuộc tranh luận về định hướng quan hệ giữa London và Brussels trong thời gian tới, cho thấy ảnh hưởng của quyết định lịch sử năm 2016 vẫn hiện diện rõ nét trong đời sống chính trị nước Anh hiện nay.
