Thủ tướng Andy Burnham cho biết Chính phủ Công đảng sẽ xem xét các lựa chọn cho mối quan hệ dài hạn với châu Âu, trong đó có khả năng trở lại thị trường chung, liên minh thuế quan và xa hơn là tái gia nhập EU.
Tại Hội nghị Công đảng diễn ra hồi cuối tháng 9 vừa qua, Thủ tướng Anh Andy Burnham cho rằng những bước đi nhằm cải thiện quan hệ với EU về nhập cư và hỗ trợ các ngành công nghiệp chịu ảnh hưởng từ Brexit là cần thiết, nhưng chưa đủ để xác định hướng đi lâu dài của nước Anh: “Đây là những bước đi cụ thể quan trọng, nhưng chưa đủ. Chúng ta sẽ không thể đưa ra cho nước Anh một con đường rõ ràng cho phần còn lại của thế kỷ này nếu chưa quyết định mối quan hệ dài hạn với thị trường lớn nhất của chúng ta là EU. Brexit đã gây ra nhiều thiệt hại hơn là mang lại lợi ích. Chúng ta cần khôi phục tăng trưởng và thịnh vượng cao hơn. Tôi sẽ tận dụng Hội nghị thượng đỉnh Anh – EU vào cuối năm nay để đưa ra các lựa chọn khác nhau về mối quan hệ dài hạn với các đối tác châu Âu cũng như tìm kiếm sự đồng thuận về một lựa chọn, qua đó tạo sự rõ ràng về vị thế của chúng ta và tương lai của lục địa mà chúng ta đang sống.”
Theo kế hoạch, Hội nghị thượng đỉnh Anh-EU dự kiến bàn về phối hợp trong vấn đề nhập cư và các biện pháp hỗ trợ những ngành công nghiệp của Anh chịu ảnh hưởng nặng nề từ Brexit. Các lựa chọn dài hạn được ông Burnham đề cập bao gồm: duy trì quan hệ hiện nay, tham gia liên minh thuế quan, trở lại thị trường chung hoặc tiến tới tái gia nhập EU.
Việc London xem xét lại quan hệ với EU diễn ra trong bối cảnh hai bên đã bắt đầu điều chỉnh quan hệ sau Brexit. Tại Hội nghị thượng đỉnh tháng 5/2025, Anh và EU thống nhất xây dựng Quan hệ Đối tác Chiến lược mới, mở rộng hợp tác về kinh tế, an ninh, quốc phòng, tư pháp và di cư. Hai bên cũng nhất trí tiếp tục đàm phán về những lĩnh vực có thể giảm các rào cản phát sinh từ việc Anh rời EU.
Trong lĩnh vực kinh tế, Văn phòng Trách nhiệm Ngân sách Anh (OBR) cho biết dự báo hiện nay giả định quan hệ thương mại hậu Brexit theo Hiệp định Thương mại và Hợp tác Anh-EU làm giảm năng suất dài hạn của Anh khoảng 4% so với kịch bản nước này vẫn là thành viên EU. OBR cho rằng nguyên nhân chủ yếu là các rào cản phi thuế quan đối với thương mại Anh-EU gia tăng.
Còn về phía châu Âu, Tổng thống Pháp Emmanuel Macron hoan nghênh khả năng Anh trở lại EU, nhưng đồng thời nhấn mạnh rằng London không thể lựa chọn riêng những lợi ích mà mình muốn nhận từ EU: “Nếu người Anh muốn quay trở lại và nếu Thủ tướng đang đi theo hướng đó, tôi cho rằng đây là một tin rất tốt, cả đối với nước Anh và đối với người châu Âu. Nhưng Anh không thể lựa chọn trong số các quyền tự do của EU. Không thể chọn những gì phù hợp với mình và bỏ lại những phần còn lại.”
Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sánchez cũng bày tỏ quan điểm tích cực về khả năng này: “Brexit là một tổn thất rất lớn đối với người dân Anh và đối với dự án châu Âu. Nếu một ngày nào đó Vương quốc Anh quyết định quay trở lại, Tây Ban Nha sẽ mở rộng vòng tay chào đón.”
Trong khi đó, khảo sát YouGov thực hiện ngày 24-25/9/2026 cho thấy 73% người Anh được hỏi ủng hộ một mối quan hệ gần gũi hơn với EU nhưng không tái gia nhập, không trở lại thị trường chung và liên minh thuế quan; 15% phản đối. Đây là phương án nhận được mức ủng hộ cao nhất trong các lựa chọn được khảo sát. Một khảo sát trước đó vào tháng 6 cho thấy 55% người được hỏi ủng hộ việc Anh tái gia nhập EU, trong khi 34% phản đối. “Ngay cả tôi cũng đã bỏ phiếu ủng hộ việc rời EU vì nghĩ rằng chúng ta sẽ tốt hơn, nhưng thực tế không phải vậy. Mọi thứ đều tăng giá, từ thực phẩm, xăng dầu cho đến mọi thứ khác. Vì vậy, theo tôi, nên ‘ở lại’”
“ Tôi không nghĩ Brexit tốt cho đất nước này. Nhiều người từng bỏ phiếu ủng hộ Brexit hiện nói rằng nếu biết rõ hơn về những hệ quả, họ đã không làm như vậy.”
“Chúng ta phải cân nhắc xem điều gì sẽ xảy ra. Liệu việc tái gia nhập có phải chịu bất kỳ hình thức bất lợi hay tổn thất nào không? Đôi khi, tốt nhất là chấp nhận những gì đã mất, rồi tiến về phía trước và đưa ra một quyết định dứt khoát về hướng đi tiếp theo, thay vì quay ngược lại.”
Tuy nhiên, sự thay đổi trong dư luận không đồng nghĩa với việc con đường trở lại EU đã được xác định. Chính phủ Công đảng trước đây vẫn cam kết duy trì việc Anh đứng ngoài EU, thị trường chung, liên minh thuế quan và cơ chế tự do đi lại. Trong nước, đảng Reform UK đã phản đối đề xuất của Thủ tướng Andy Burnham và cho rằng đây là nỗ lực đưa Anh trở lại với Brussels.
Sau một thập kỷ kể từ cuộc trưng cầu năm 2016, vấn đề quan hệ Anh-EU đang được đặt lại trên bàn nghị sự. Tại thời điểm này, London chưa đưa ra quyết định tái gia nhập EU, nhưng khả năng từng được xem là khó có thể xảy ra nay đã được đưa vào nhóm những lựa chọn cho mối quan hệ dài hạn với châu Âu
