Cuộc khủng hoảng địa chính trị tại Trung Đông bùng phát từ cuối tháng 2 vừa qua đã làm tê liệt các tuyến hàng hải huyết mạch cũng như ảnh hưởng nghiêm trọng đến nguồn cung năng lượng toàn cầu. Trong bối cảnh đó, xe điện và xe năng lượng mới đã chuyển mình từ một lựa chọn bảo vệ môi trường thành công cụ quan trọng để đảm bảo an ninh kinh tế quốc gia cũng như chi tiêu của mỗi người dân.
Xung đột quân sự bùng phát dẫn đến việc phong tỏa eo biển Hormuz, tuyến hàng hải vận chuyển khoảng 1/5 lượng dầu thô và khí tự nhiên hóa lỏng toàn cầu. Đây là sự đứt gãy nguồn cung nghiêm trọng, với ước tính khoảng 13 triệu thùng dầu bị ách tắc mỗi ngày. Hệ quả trực tiếp là giá dầu thô Brent đã có lúc chạm ngưỡng 112 USD/thùng vào tháng 4 năm 2026. Chính cú sốc năng lượng này đã làm bộc lộ sự tổn thương sâu sắc của các nền kinh tế phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch, đồng thời đặt ra yêu cầu cấp bách về việc tự chủ năng lượng thông qua điện hóa giao thông.
Tại Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE), dù là quốc gia sản xuất dầu mỏ, nhưng UAE vẫn áp dụng cơ chế giá nhiên liệu trong nước theo giá thị trường quốc tế. Trong đợt điều chỉnh tháng 4 này, giá dầu diesel tại đây tăng hơn 70%, trong khi giá xăng tăng hơn 30% so với tháng trước đó. Mức tăng mạnh này khiến người tiêu dùng tại Dubai, ngay cả những khách hàng vốn trung thành với động cơ đốt trong, nhanh chóng chuyển hướng sang xe điện, đặc biệt là các dòng xe có công nghệ hiện đại và giá thành cạnh tranh.
Ông Zhang Wanhuan, đại diện một đại lý xe điện tại Dubai, cho biết: "Do giá dầu tăng vọt vì cuộc chiến Mỹ-Israel tại Iran, những khách hàng trước đây vốn chạy xe phân khối lớn truyền thống nay bắt đầu cân nhắc xe năng lượng mới. Trong tháng qua, số lượng yêu cầu tư vấn mà chúng tôi nhận được đã tăng hơn 30% so với bình thường.
Theo các chuyên gia, sự dịch chuyển này không chỉ là phản ứng nhất thời vì ngay cả khi các bên đạt được thỏa thuận ngừng bắn hoặc chấm dứt xung đột, các hạ tầng lọc dầu bị hư hại do xung đột cũng phải mất nhiều thời gian để khắc phục, điều này khiến giá nhiên liệu khó có thể giảm nhanh trong thời gian tới.
Làn sóng chuyển từ xe động cơ đốt trong sang xe điện cũng đang lan rộng sang Châu Âu, nơi các quốc gia đang nỗ lực thoát khỏi sự phụ thuộc vào năng lượng nhập khẩu. Tại Đức, kể từ khi xung đột bùng phát, giá xăng đã tăng gần 20%, trong khi giá dầu diesel tăng vọt hơn 30%. Một cuộc khảo sát cho thấy nếu giá xăng duy trì ở mức cao, có tới 43% người dân Đức sẽ chuyển sang xe điện.
Ông Ajay Bhatia, CEO của nền tảng giao dịch xe mobile.de, cho biết: "Chúng tôi đang ghi nhận sự gia tăng rõ rệt về mức độ quan tâm đối với xe điện trên hệ thống của mobile.de. Những gì mà lộ trình chuyển đổi năng lượng của Chính phủ Đức từng chưa thể thực hiện được, thì tình hình địa chính trị hiện nay đã làm được: đó là tạo ra một bước ngoặt thực sự trong việc chuyển dịch sang xe điện. Liệu xu hướng này sẽ kéo dài bao lâu thì không ai có thể đoán trước, nhưng ở thời điểm hiện tại, chúng tôi chắc chắn đang thấy một sự tăng trưởng mạnh mẽ. Đôi khi, những quá trình chuyển đổi này luôn cần đến một ‘chất xúc tác’. Và rõ ràng, tình hình hiện nay chính là chất xúc tác đang đẩy nhanh quá trình chuyển dịch sang xe thuần điện."
Hiện, chính phủ Đức đã nối lại các khoản trợ cấp với ngân sách 3 tỷ Euro để hỗ trợ mua khoảng 800.000 xe điện trong giai đoạn 2026-2029 nhằm phục vụ nhu cầu chuyển đổi sang xe điện của người dân. Điều này cho thấy các biến động địa chính trị đã đóng vai trò thúc đẩy tiến trình chuyển đổi năng lượng nhanh hơn so với các kế hoạch hành động trước đây.
Tại Mỹ, xung đột Trung Đông cũng thổi bùng lên làn sóng quay trở lại với xe điện, đặc biệt là tại các khu vực nhạy cảm với giá nhiên liệu như California hay New York. Giá xăng tại Mỹ đã lần đầu tiên vượt ngưỡng trung bình 4 USD/gallon sau 4 năm, tạo nên một sự thay đổi đáng kể trong bài toán kinh tế của các hộ gia đình.
Báo cáo từ Morgan Stanley chỉ ra rằng với mức giá xăng 4 USD/gallon, chi phí nhiên liệu hàng năm cho một chiếc xe chạy xăng là khoảng 1.700 USD, trong khi xe điện chỉ tốn khoảng 700 USD. Điều này đồng nghĩa với việc người dùng tiết kiệm được 1.000 USD mỗi năm khi chuyển đổi. Hiện, nhu cầu xe điện đã qua sử dụng tại Mỹ tăng trưởng mạnh mẽ, với doanh số tháng 2/2026 đạt hơn 30.000 chiếc, tăng 28,8% so với cùng kỳ năm ngoái.
Ông Jose Munoz, Chủ tịch kiêm CEO Hyundai Motor, cho rằng: "Chúng ta đã thấy xung đột tại Trung Đông và tình trạng giá nhiên liệu leo thang đang thúc đẩy một bộ phận khách hàng quay trở lại với xe điện (EV), đặc biệt là tại California. Vì vậy, chúng tôi luôn có sẵn nguồn cung lý tưởng để đáp ứng người tiêu dùng. Chiến lược của chúng tôi là duy trì sự linh hoạt và cung cấp cho khách hàng đúng công nghệ họ cần, cho dù đó là xe thuần điện, xe hybrid, xe plug in hybrid (Plug-in Hybrid Electric Vehicle -PHEV, xe lai điện kết hợp động cơ đốt trong và mô-tơ điện) hay các dòng xe chạy xăng tiết kiệm với giá thành hợp lý."
Xung đột đang diễn ra tại Trung Đông như một "phép thử ", buộc thế giới phải nhìn nhận lại cấu trúc năng lượng hiện tại. Việc phong tỏa eo biển Hormuz không chỉ tạo ra khủng hoảng giá dầu mà quan trọng hơn, nó đã kích hoạt một cuộc cách mạng trong nhận thức từ người tiêu dùng đến các nhà hoạch định chính sách. Sự dịch chuyển này cho thấy tương lai của ngành giao thông toàn cầu sẽ được định hướng bởi sự tự chủ, các giải pháp công nghệ sạch và những nguồn năng lượng tái tạo sẵn có tại mỗi quốc gia, thay vì lệ thuộc vào nguồn nhiên liệu nhập khẩu, vốn chịu ảnh hưởng nhiều bởi tình hình địa chính trị, như hiện nay.
