Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài (Bộ Ngoại giao) đang tổ chức Khóa tập huấn giảng dạy tiếng Việt cho giáo viên người Việt Nam ở nước ngoài năm 2026 (từ 12/8- 28/08). Chương trình hướng tới mục tiêu nâng cao năng lực chuyên môn, phương pháp sư phạm hiện đại, kỹ năng truyền cảm hứng và tăng cường ứng dụng công nghệ thông tin cho đội ngũ giáo viên kiều bào.
Khóa tập huấn năm nay diễn ra trong một thời điểm đặc biệt, ngay sau khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 23 ngày 02/08/2026 về công tác người Việt Nam ở nước ngoài trong tình hình mới. Với định hướng chiến lược đó, chương trình tập huấn năm nay có những điểm mới nổi bật nào để đáp ứng thực tiễn về dạy và học tiếng Việt ở nước ngoài? Về nội dung này, Hà Linh, PV Đài TNVN có cuộc trao đổi với bà Nguyễn Quỳnh Mai - Phó Chủ nhiệm UBNNVNVNONN,Bộ Ngoại giao.
Nghe chương trình tại đây:
PV: Thưa bà, trong chiến lược tổng thể nhằm bảo tồn và phát triển tiếng Việt ở nước ngoài, các khóa đào tạo và bồi dưỡng nghiệp vụ sư phạm dành cho giáo viên kiều bào giữ vị trí và tầm quan trọng như thế nào?
Bà Nguyễn Quỳnh Mai: Có thể nói, đội ngũ giáo viên là lực lượng nòng cốt trong việc duy trì và phát triển tiếng Việt cho cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài. Trong bối cảnh nhu cầu học tiếng Việt ngày càng đa dạng, đặc biệt là ở thế hệ trẻ, việc đổi mới phương pháp giảng dạy là yêu cầu rất cần thiết.
Các khóa tập huấn do Ủy ban Nhà nước về người Việt Nam ở nước ngoài tổ chức không chỉ giúp giáo viên cập nhật kiến thức, phương pháp giảng dạy mới, mà còn tạo cơ sở để các thầy cô chia sẻ kinh nghiệm, trao đổi về những khó khăn thực tế tại từng địa bàn. Qua đó, giáo viên có thêm công cụ và phương pháp để việc dạy tiếng Việt trở nên sinh động, phù hợp với từng nhóm đối tượng học viên.
Đặc biệt, thời gian gần đây, các khóa tập huấn đã tăng cường lồng ghép nội dung văn hóa, truyền thống lịch sử, địa lý, con người và những thành tựu phát triển của đất nước vào chương trình giảng dạy. Cách tiếp cận này không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả dạy và học tiếng Việt, mà còn bồi đắp thêm tình yêu quê hương, củng cố bản sắc văn hóa dân tộc cho thế hệ người Việt Nam ở nước ngoài.
Điều này hoàn toàn phù hợp với tinh thần của nghị quyết số 80 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển nền văn hóa Việt Nam tiên tiến, đậm đà bản sắc dân tộc trong giai đoạn mới. Đây cũng là hoạt động thiết thực nhằm xây dựng đội ngũ giáo viên tiếng Việt ở nước ngoài, đóng góp vào việc nâng cao chất lượng và hiệu quả công tác dạy tiếng Việt trong cộng đồng. Mới đây nhất, Nghị quyết số 23 của Bộ Chính trị ban hành ngày 02/08/2026 về công tác người Việt Nam ở nước ngoài cũng tiếp tục đặt ra yêu cầu phải đổi mới mạnh mẽ hơn nữa công tác dạy và học tiếng Việt.
PV: Từ thực tiễn triển khai thời gian qua, bà đánh giá như thế nào về tác động lan tỏa của các khóa tập huấn này đối với việc xây dựng mạng lưới giáo viên cũng như mở rộng phong trào dạy học tiếng Việt tại các nước sở tại?
Bà Nguyễn Quỳnh Mai: Qua thực tế triển khai, chúng tôi nhận thấy các khóa tập huấn có tác động rất tích cực. Trước hết, đây là dịp để đội ngũ giáo viên được nâng cao chuyên môn, đồng thời kết nối với nhau để hình thành mạng lưới hỗ trợ, chia sẻ kinh nghiệm trong quá trình giảng dạy. Điều đáng mừng là sau các khóa tập huấn, nhiều giáo viên đã chủ động vận dụng những phương pháp mới vào lớp học, tổ chức các hoạt động học tập đa dạng hơn, thu hút được sự tham gia của học sinh - đặc biệt là các em nhỏ sinh ra và lớn lên ở nước ngoài. Thông qua đội ngũ giáo viên, những kiến thức và phương pháp được chia sẻ tại khóa tập huấn tiếp tục được lan tỏa tại các địa bàn, từ đó góp phần duy trì và mở rộng phong trào dạy và học tiếng Việt trong cộng đồng.
PV: Như bà vừa chia sẻ, khóa tập huấn năm nay diễn ra ngay sau khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 23 về công tác người Việt Nam ở nước ngoài trong tình hình mới. Vậy chương trình đào tạo lần này được thiết kế với những điểm mới nào để đáp ứng tinh thần chỉ đạo đó?
Bà Nguyễn Quỳnh Mai: Một trong những điểm chúng tôi đặc biệt chú trọng trong năm nay là tăng tính thực tiễn và khả năng ứng dụng của các nội dung tập huấn. Đồng thời, chương trình tăng cường lồng ghép các nội dung về văn hóa, lịch sử, địa lý, văn học, giúp việc học ngôn ngữ gắn liền với tìm hiểu cội nguồn và bồi đắp bản sắc văn hóa dân tộc. Các chuyên đề được thiết kế theo hướng thực hành nhiều hơn để tăng cường trao đổi kinh nghiệm giữa các giáo viên đến từ nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ; cùng chia sẻ những mô hình, sáng kiến và cách làm mới hiệu quả, phù hợp với điều kiện của từng địa bàn. Bên cạnh các buổi học trên lớp, học viên còn được tham gia các hoạt động trải nghiệm văn hóa thực tế và giao lưu với các chuyên gia, nhà nghiên cứu. Qua đó, thầy cô có thêm chất liệu sinh động để đưa vào bài giảng, góp phần lan tỏa tiếng Việt và văn hóa Việt một cách hấp dẫn trong cộng đồng.
PV: Bên cạnh những kết quả đạt được, xin bà chia sẻ thêm về tình hình dạy học tiếng Việt hiện nay trong cộng đồng người Việt ở nước ngoài. Thưa bà, những thách thức lớn nhất mà việc dạy và học tiếng Việt trong cộng đồng kiều bào đang phải đối mặt hiện nay là gì?
Bà Nguyễn Quỳnh Mai: Hoạt động dạy và học tiếng Việt trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài đang ngày càng nhận được sự quan tâm sâu sắc. Ở nhiều địa bàn, các lớp học tiếng Việt được duy trì khá thường xuyên với sự tham gia rất tích cực của các bậc phụ huynh, các thầy cô giáo và đặc biệt là thế hệ trẻ kiều bào…
Tuy nhiên, chúng ta cũng phải nhìn nhận thẳng thắn rằng công tác dạy và học tiếng Việt ở nước ngoài vẫn còn rất nhiều khó khăn. Các em sinh ra và lớn lên tại nước sở tại thường sử dụng ngôn ngữ bản địa nhiều hơn, trong khi môi trường và thời gian sử dụng tiếng Việt lại rất hạn chế. Vì vậy, việc duy trì tiếng Việt cần sự đồng hành bền bỉ của cả gia đình và cộng đồng. Chúng tôi cho rằng, điều quan trọng là phải làm sao để tiếng Việt trở thành một ngôn ngữ gần gũi, hữu ích, gắn liền với những trải nghiệm văn hóa và tình cảm của các em; để các em học tiếng Việt không chỉ vì nghĩa vụ, mà xuất phát từ tình yêu và niềm tự hào về cội nguồn.
Ảnh Khải Hưng
PV: Đề án Ngày tôn vinh tiếng Việt cũng như định hướng của Nghị quyết 23 về việc vận động đưa tiếng Việt vào hệ thống giáo dục bản địa đang mở ra những bước ngoặt mới. Theo bà, đâu là giá trị cốt lõi mà chúng ta cần hướng đến trong hành trình gìn giữ tiếng mẹ đẻ nơi xa xứ?
Bà Nguyễn Quỳnh Mai: Đối với cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, tiếng Việt không chỉ là phương tiện giao tiếp, mà còn là một phần cốt lõi của bản sắc, là sợi dây kết nối mỗi người với quê hương, gia đình và cội nguồn. Vì vậy, việc dạy và học tiếng Việt có ý nghĩa rất lớn, đặc biệt là đối với thế hệ trẻ.
Khi biết tiếng Việt, các em có thể giao tiếp với ông bà, cha mẹ, người thân; hiểu hơn về lịch sử, văn hóa truyền thống của dân tộc và cảm nhận sâu sắc hơn mối liên hệ của mình với Việt Nam. Đề án "Ngày tôn vinh tiếng Việt trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài" vì thế không chỉ đơn thuần là một ngày để nói tiếng Việt, mà là dịp để cộng đồng cùng nhìn lại giá trị của tiếng mẹ đẻ, lan tỏa tình yêu cội nguồn và khơi dậy niềm tự hào dân tộc mạnh mẽ. Tôi luôn mong muốn tiếng Việt sẽ tiếp tục được gìn giữ, sử dụng và trao truyền qua các thế hệ; để dù ở bất cứ nơi đâu trên thế giới, mỗi người Việt Nam vẫn luôn cảm nhận được rằng tiếng Việt chính là sợi dây kết nối bền chặt nhất với quê hương Việt Nam.
PV: Xin trân trọng cảm ơn bà về cuộc trò chuyện này!
