Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 48 vừa diễn ra từ ngày 7-8/5 tại Cebu, Philippines. Đây là sự kiện quan trọng nhằm củng cố đoàn kết, tự chủ chiến lược và hợp tác phát triển của khu vực trong bối cảnh tình hình thế giới phức tạp. Nhân dịp này, phóng viên Đài TNVN đã có cuộc phỏng vấn ông Uch Leang, quyền Vụ trưởng Vụ Nghiên cứu Á-Phi và Trung Đông, Viện Quan hệ Quốc tế Campuchia, Viện Hàn lâm Hoàng gia Campuchia (RAC), đồng thời là Chủ tịch Hội cựu sinh viên Campuchia học tập tại Việt Nam, về vai trò và tầm quan trọng của ASEAN đối với sự phát triển của Việt Nam và Campuchia cũng như những đóng góp nổi bật của hai nước tại hội nghị lần này.
PV: Ông đánh giá thế nào về tầm quan trọng của ASEAN đối với sự phát triển của Việt Nam cũng như Campuchia trong giai đoạn hiện nay?
Ông Uch Leang: Hiện nay, ASEAN đang khẳng định vị trí là một trong những nền kinh tế năng động nhất thế giới, xếp hạng thứ năm toàn cầu về quy mô GDP. Khu vực ASEAN+3 tiếp tục nổi lên như một trong những thị trường lớn nhất hành tinh, với mức tăng trưởng kinh tế lên đến 4,5% trong năm 2025, được thúc đẩy mạnh mẽ bởi chuyển đổi số, kinh tế xanh, chuỗi cung ứng khu vực và nhu cầu ngày càng cao đối với các sản phẩm nông nghiệp, lâm nghiệp, thủy sản, những lĩnh vực mà cả Việt Nam và Campuchia đều có lợi thế cạnh tranh rõ rệt.
Đối với Việt Nam và Campuchia, ASEAN mang lại lợi ích thiết thực trên nhiều phương diện: Mở rộng thị trường xuất khẩu, thu hút đầu tư nước ngoài, chuyển giao công nghệ, phát triển nguồn nhân lực và tham gia các chuỗi giá trị khu vực.
Tại Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 48 tại Cebu, Philippines, việc thông qua Nghị định thư Cebu sửa đổi Hiến chương ASEAN là một dấu mốc quan trọng. Đây là lần sửa đổi đầu tiên kể từ khi Hiến chương được thông qua năm 2007, phản ánh sự quan tâm cũng như sự cần thiết trong việc củng cố thể chế, tăng cường khả năng ứng phó chung của ASEAN và hỗ trợ phát triển bình đẳng cho mọi thành viên, trong đó có Campuchia và Việt Nam. Hơn nữa, việc kiên định củng cố vai trò trung tâm của ASEAN, dựa trên Hiến chương ASEAN, là yếu tố then chốt để xây dựng sự thịnh vượng chung của khu vực.
Với Campuchia và Việt Nam, tinh thần đoàn kết mà hai nước đã duy trì trong suốt những năm qua là một tấm gương sáng. Là hai nước láng giềng anh em, chúng ta đã cùng nhau vượt qua thách thức, hỗ trợ lẫn nhau trong quá trình phát triển và hội nhập. Những nỗ lực chung này không chỉ góp phần vào sự ổn định và thịnh vượng của hai quốc gia mà còn củng cố sức mạnh nội khối ASEAN, giúp khu vực Đông Nam Á tiếp tục là điểm sáng về tăng trưởng và hợp tác trong bối cảnh toàn cầu đầy biến động.
PV: Xin ông cho biết Việt Nam và Campuchia đã có những đóng góp nào nổi bật tại hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 48, diễn ra trong bối cảnh tình hình thế giới đang có nhiều biến động?
Ông Uch Leang: Về phía Việt Nam, Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng đã đưa ra các đề xuất cụ thể, mang tính xây dựng và kịp thời nhằm thúc đẩy tiến trình xây dựng Cộng đồng ASEAN, góp phần củng cố tự cường, nâng cao khả năng ứng phó của khu vực trước các thách thức đa chiều hiện nay, đặc biệt những tác động lan tỏa từ cuộc xung đột tại Trung Đông đối với an ninh năng lượng, an ninh lương thực và chuỗi cung ứng toàn cầu. Trong các phiên họp toàn thể và phiên họp kín, Thủ tướng Việt Nam đã nhấn mạnh sự cần thiết tập trung nguồn lực vào ba lĩnh vực an ninh thiết yếu: An ninh năng lượng, an ninh lương thực và an ninh con người, thông qua những đề xuất rất cụ thể, được các nhà lãnh đạo ASEAN hoan nghênh và đánh giá cao vì tính thực tiễn và kịp thời, góp phần quan trọng vào việc xây dựng một ASEAN tự cường và có khả năng ứng phó tốt hơn trước các cú sốc bên ngoài.
Về phía Campuchia, Thủ tướng Samdech Moha Borvor Thipadei Hun Manet đã tích cực tham gia các phiên thảo luận, nhấn mạnh nhu cầu duy trì đoàn kết nội khối và tìm giải pháp chung cho các thách thức an ninh, an ninh năng lượng và an ninh lương thực. Campuchia khẳng định sẵn sàng đóng góp vào an ninh lương thực khu vực thông qua việc cung cấp gạo và các sản phẩm nông nghiệp khác. Lãnh đạo Campuchia cũng ủng hộ mạnh mẽ các nỗ lực hợp tác hàng hải, ứng phó thiên tai và thúc đẩy hòa bình, ổn định biên giới thông qua đối thoại hòa bình, thể hiện tinh thần trách nhiệm chung của ASEAN.
Có thể thấy, Thủ tướng Việt Nam và Campuchia đã chia sẻ nhiều đề xuất tương đồng về những ưu tiên của ASEAN trong bối cảnh hiện nay. Kết quả là, Hội nghị đã thông qua nhiều văn kiện quan trọng, như: Nghị định thư Cebu về sửa đổi Hiến chương ASEAN; Tuyên bố của các nhà lãnh đạo ASEAN về hợp tác hàng hải; Tuyên bố của các nhà lãnh đạo ASEAN về ứng phó với cuộc khủng hoảng ở Trung Đông; Tuyên bố về trao quyền cho thanh niên trong hành động vì khí hậu và ứng phó với thảm họa; Tuyên bố về hợp tác ASEAN trong ứng phó thiên tai, cùng Nghị định thư chiến lược ASEAN về chuyển đổi toàn diện và khẩn cấp.
Những đóng góp của Việt Nam và Campuchia không chỉ được đưa vào các văn kiện nêu trên mà còn khẳng định vai trò tích cực, có trách nhiệm của hai nước trong việc chung tay chèo lái tương lai chung như chủ đề tại Hội nghị cấp cao ASEAN lần thứ 48.
PV: Theo ông, Việt Nam và Campuchia có thể thúc đẩy hợp tác trên các lĩnh vực nào để góp phần vào lộ trình phát triển chung của ASEAN trong thời gian tới?
Ông Uch Leang: Việt Nam và Campuchia có thể thúc đẩy hợp tác sâu rộng trên nhiều lĩnh vực ưu tiên. Trước hết, thương mại và đầu tư là lĩnh vực then chốt và có tiềm năng lớn nhất. Hai nước chúng ta đang hướng tới mục tiêu kim ngạch thương mại song phương đạt 20 tỷ USD trong những năm tới. Với kim ngạch hiện đã vượt mốc 10 tỷ USD, mục tiêu này hoàn toàn khả thi nếu chúng ta tiếp tục thúc đẩy kết nối hạ tầng biên giới, đơn giản hóa thủ tục hải quan, phát triển các khu kinh tế cửa khẩu và mở rộng các chuỗi cung ứng song phương.
Thứ hai, Việt Nam đang duy trì đà tăng trưởng ấn tượng, đạt hơn 8% GDP năm 2025 và có triển vọng đạt mức tăng trưởng từ 10% trở lên trong những năm tiếp theo, trở thành một trong những nền kinh tế năng động nhất khu vực. Đây chính là cơ hội để Campuchia tận dụng mô hình “Việt Nam + Campuchia” hoặc “Việt Nam +1”. Campuchia có thể thu hút đầu tư từ Việt Nam vào các lĩnh vực thế mạnh như chế biến nông sản, năng lượng tái tạo, dệt may, điện tử, logistics và du lịch. Sự phát triển mạnh mẽ của Việt Nam sẽ tạo hiệu ứng lan tỏa tích cực, giúp Campuchia nâng cao năng lực sản xuất, tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị khu vực và góp phần nâng cao sức cạnh tranh chung của ASEAN.
Bằng cách tăng cường hợp tác song phương và hợp tác tiểu vùng, Việt Nam và Campuchia không chỉ tạo động lực tăng trưởng cho hai nước mà còn trở thành tấm gương sáng đối với các nước thành viên khác, góp phần xây dựng một Cộng đồng ASEAN đoàn kết, tự cường và thịnh vượng. Tôi tin rằng chúng ta hoàn toàn có đủ nền tảng chính trị, lòng tin và tiềm năng để biến những cơ hội này thành hiện thực, vì lợi ích của hai dân tộc và vì một ASEAN vững mạnh hơn.
PV: Xin cảm ơn ông!
