(VOV5) - Những năm gần đây, quả sơn tra, người miền xuôi quen gọi là táo Mèo, tức là giống táo do bà con người Mông ở vùng cao trồng đã được người miền xuôi tìm mua.


Sơn Tra hay Táo Mèo trong y học là vị thuốc, nhưng người miền xuôi chủ yếu mua về để ngâm rượu uống để chống mỡ máu, mỡ gan hay làm giấm táo, ngâm đường để sử dụng trong cuộc sống hàng ngày.


Quả sơn tra

Quả táo Mèo cùng hàng loạt nông, thổ sản như thịt xông khói, mật ong, măng tre… xuống được miền xuôi, điều đầu tiên cần được nhắc tới đó là hệ thống giao thông thuận lợi. Đường giao thông quốc gia hay đường cấp tỉnh, cấp huyện, dù còn nhỏ hẹp, nhưng đã kết nối xuống tận cấp xã. Hệ thống đường từ chương trình Nông thôn mới đã kết nối xuống tận thôn bản, nhẵn nhụi, dễ đi, tất nhiên mới chỉ dừng lại ở những trục chính. Thói quen của đồng bào vùng cao là hay sống ven suối, sườn đồi và người Mông ở trên sườn núi, đường thôn bản kết nối đến vào tận từng ngõ xóm cần phải có thời gian. Nhưng ít nhất, những tuyến đường thôn bản chính được đổ bằng bê tông phẳng lì đã tạo điều kiện rất tốt cho kinh tế địa phương phát triển. Cụ thể hơn, trước đây, có nuôi được con gà, con lợn, rồi thảo quả, nông thổ sản muốn đưa xuống chợ bán cũng rất khó nhọc. Giờ có đường tốt, xe máy là phương tiện phổ biến đối với cả phụ nữ đồng bào. Bởi thế mà nông thổ sản vùng cao bây giờ ngồi ở Hà Nội hay các địa phương chỉ cần vào mạng tìm, nhấc điện thoại hay qua mạng xã hội là được cung cấp đến tận nơi, giá cả theo thỏa thuận.

Khi nông sản người miền núi sản xuất ra, được tiêu thụ tốt, đời sống người vùng cao đương nhiên thay đổi theo và bà con thích ứng nhanh. Tuy nhiên, đổi thay ấy cũng mới chỉ thay đổi một chút từ sản xuất tự cung tự cấp sang sản xuất hàng hóa ở dạng thô giản nhất. Sản xuất của người dân vẫn còn phụ thuộc rất nhiều vào thị trường tiêu thụ, đời sống chưa thật sự ổn định, hay từ mà chúng ta hay dùng là nhiều hộ đã thoát nghèo nhưng chưa bền vững.


Sản phẩm truyền thống là rượu ngâm sơn tra (rượu táo Mèo)


Với thế mạnh về địa hình, không gian để sản xuất ra những loại nông, thổ sản sạch, đáp ứng nhu cầu của thị trường, hiện nay, đã có nhiều doanh nghiệp lên với vùng cao để trực tiếp thu mua và chế biến sản phẩm. Ví dụ, quả Sơn Tra, tức quả Táo Mèo bây giờ có hệ thống thu mua ngay tại bản, nhưng bán ở dạng tươi, hay phơi khô có giá trị rất thấp. Bán cho khách du lịch có giá cao hơn nhưng người trồng lại không được thụ hưởng phần chệnh lệch ấy nên nhiều người đã chặt cây sơn tra để thay thế bằng cây khác trong khi đây là loại thuốc quý. Bởi thế mà việc Công ty cổ phần đầu tư thương mại MCC mấy năm qua đã bắt tay nghiên cứu và sản xuất thử nghiệm thành công Trà Sơn Tra, Cao Sơn Tra, viên nang từ quả sơn tra và được các chuyên gia của Đức công nhận đạt tiêu chuẩn Châu Âu trong việc phòng chữa bệnh về mỡ máu, mỡ gan,… Công ty đã được tỉnh Yên Bái chính thức cấp phép đầu tư xây dựng Tổ hợp Kinh tế miền núi Yên Bái với các hợp phần là Nhà máy sản xuất trà Sơn Tra, Trà Xanh, Than sinh học, phân bón hữu cơ, khu chăn nuôi và khu nghỉ dưỡng chăm sóc sức khỏe. Khi một MCC hình thành ở Mù Cang Chải, một chuỗi các MCC như thế có cơ hội mở ra ở các địa phương cũng như ở các tỉnh Tây Bắc.


Sản phẩm viên nang và trà táo Mèo do MCC sản xuất

Từ quả sơn tra thô ráp, chát quắt lưỡi ban đầu chỉ dùng để ngâm rượu, đến khi ra được sản phẩm trà, rồi cao sơn tra, viên nang sơn tra và một loạt sản phẩm khác đã nâng cao đáng kể giá trị thương phẩm từ sản phẩm do đồng bào các dân tộc ở tỉnh miền núi Yên Bái sản xuất ra. Với nguồn vốn đầu tư 1250 tỷ đồng cho một dự án đa thành phần như thế là không quá lớn, nhưng sẽ sẽ mang lại hiệu quả vô cùng lớn. Thứ nhất là bảo tồn được cây thuốc quý và các sản phẩm đặc hữu của vùng Tây Bắc, đồng thời bảo vệ rừng và quan trong nhất là nâng cao một cách bền vững đời sống của đồng bào dân tộc đã ngàn đời gắn với vùng đất này. Thế mạnh của miền núi đã nhìn ra, nhưng phát huy được thế mạnh ấy đòi hỏi tầm nhìn từ phía Chính phủ, các cấp chính quyền địa phương, đặc biệt là sự nhiệt tâm của các doanh nghiệp có tiềm lực hiện nay.