Trong tiến trình chuyển đổi xanh, ngành quản lý chất thải và các doanh nghiệp tiêu dùng tại Việt Nam thường gặp một trở ngại lớn: thiếu sự liên thông giữa chính sách quản lý, giải pháp của các startup công nghệ và chuỗi cung ứng của các tập đoàn lớn.
Hệ quả là tỷ lệ nhựa thực tế được tái chế quay trở lại chuỗi sản xuất vẫn duy trì ở mức thấp, chủ yếu do chi phí vận hành cao và lỗ hổng trong khâu phân loại tại nguồn.
Để tìm lời giải thực chiến cho thực trạng này, ngày 23/6 tại Hà Nội, Cục Môi trường (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) cùng Unilever Việt Nam đã ký kết hợp tác chiến lược giai đoạn 2026 - 2030, đồng thời phát động cuộc thi “Giải pháp Đổi mới Tuần hoàn Nhựa 2026”.
Đây là bước đi dịch chuyển từ cam kết lý thuyết sang xây dựng mô hình kinh tế tuần hoàn nhựa dựa trên dữ liệu và công nghệ.
Chuyển hóa rác thải nhựa thành nguồn thặng dư nguyên liệu
Hiệu quả của việc nhìn nhận rác thải nhựa như một nguồn tài nguyên, thay vì phế thải đã được chứng minh bằng các số liệu định lượng cụ thể.
Trong giai đoạn 2020 - 2025, mô hình hợp tác công - tư này đã thu gom và tái chế thành công hơn 60.000 tấn rác thải nhựa.
Tại Unilever Việt Nam, các giải pháp thiết kế bền vững đã nâng tỷ lệ bao bì có khả năng tái chế lên mức 70%, với hàm lượng nhựa tái chế (PCR) đạt trung bình 50%, giúp doanh nghiệp tối ưu chi phí nguyên liệu và thực thi trách nhiệm mở rộng của nhà sản xuất (EPR) theo luật định.
Chia sẻ tại sự kiện, ông Tăng Thế Cường - Cục trưởng Cục Môi trường - khẳng định phát triển kinh tế tuần hoàn là xu thế tất yếu nhằm hướng tới mục tiêu tăng trưởng xanh. Các giải pháp trong giai đoạn mới bắt buộc phải tháo gỡ được điểm nghẽn kỹ thuật tại cơ sở, kết nối hạt nhân công nghệ để tối ưu hóa hiệu quả thu hồi vật liệu.
Đồng thuận với định hướng trên, bà Nguyễn Thị Bích Vân, Tổng giám đốc Quốc gia Unilever Việt Nam, chia sẻ: “Hành trình chuyển đổi xanh của đất nước bắt đầu từ việc nhìn nhận nhựa không phải là rác mà là tài nguyên. Đây là luận điểm mấu chốt để nhựa tuần hoàn quay lại phục vụ đời sống. Chúng tôi mong muốn thúc đẩy một cơ chế hợp tác hiệu quả, nơi các sáng kiến tiềm năng được kết nối với nhu cầu thực tế và thử nghiệm trực tiếp trong chuỗi giá trị”.
Thực tiễn hóa giải pháp bằng công nghệ số
Thay vì chỉ dừng lại ở mức độ vinh danh ý tưởng, cuộc thi năm 2026 đặt trọng tâm vào khả năng thương mại hóa. Chương trình hướng tới việc tăng tốc chuyển đổi kép (Xanh và Số), ứng dụng công nghệ, dữ liệu để tự động hóa quy trình quản lý dòng vật liệu nhằm cắt giảm chi phí vận hành.
Mùa giải năm 2024, chương trình thu hút hơn 350 dự án và ghi nhận 47 giải pháp triển vọng, trong đó nhiều phương án đã được đưa vào đời sống.
Ví dụ mô hình trạm phân loại rác thải công nghệ đang vận hành tại phường Tân Mỹ (TP.HCM) là dự án kết hợp giữa Unilever Việt Nam và công ty Cổ phần Công nghệ GRAC, một startup đạt giải năm 2024.
Cuộc thi “Giải pháp Đổi mới Tuần hoàn Nhựa 2026” (mở cổng nhận hồ sơ từ giữa tháng 7/2026 và công bố kết quả vào Quý I/2027) được kỳ vọng trở thành bệ phóng tiếp theo để nhân rộng mô hình thực chiến tương tự, đưa kinh tế tuần hoàn nhựa thoát khỏi quy mô thí nghiệm để trở thành một ngành công nghiệp bền vững.
