Cuộc thi hùng biện tiếng Việt 2026 đang diễn ra trong cộng đồng người Việt tại Nhật Bản. Giữa dòng chảy hội nhập, làm sao để thế hệ trẻ kiều bào luôn tìm thấy sự kết nối với quê hương qua từng thanh âm tiếng Việt. “Tiếng Việt trong tim những người con xa xứ” - đó không chỉ là tên một cuộc thi mà là trăn trở của hàng triệu gia đình Việt ở nước ngoài. Để tìm hiểu thêm câu chuyện về gìn giữ bản sắc văn hóa Việt và vai trò của các tổ chức hội đoàn trong hành trình này, Phóng viên Đài TNVN trò chuyện với Đại sứ Nguyễn Phú Bình, Chủ tịch Hội liên lạc người với người Việt Nam ở nước ngoài (ALOV) về ý nghĩa cuộc thi hùng biện tiếng Việt 2026 và khát vọng nối dài mạch nguồn dân tộc cho thế hệ tương lai. Nghe âm thanh tại đây:
PV: Thưa ông, được biết đề án Bảo trợ và cấp chứng nhận cuộc thi hùng biện tiếng Việt dành cho con em kiều bào giai đoạn 2026- 2030 vừa chính thức được triển khai và hoạt động mở đầu là cuộc thi mang tên “Tiếng việt trong tim những người con xa xứ". Là một trong những đơn vị bảo trợ cho đề án này, ông đánh giá như thế nào về ý nghĩa của cuộc thi đối với cộng đồng người Việt ở nước ngoài?
ĐS Nguyễn Phú Bình: Đối với cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài, tiếng Việt không phải chỉ là phương tiện giao tiếp mà còn là công cụ để truyền lại cho đời sau những tinh hoa văn hóa Việt Nam. Tôi nghĩ rằng, tiếng Việt hết sức quan trọng như các nhà lãnh đạo chúng ta nói rằng tiếng Việt còn thì văn hóa còn, văn hoá còn thì dân tộc còn.
Ảnh nvcc
Hiện nay, người Việt Nam ở nước ngoài rất quan tâm việc dạy tiếng Việt cho con em của mình. Bởi vì, ai cũng thấy rằng khi quan hệ trong nước với bên ngoài gắn bó như hiện nay, nếu mà các cháu quên tiếng Việt thì sẽ quên bản sắc văn hóa, quên nguồn gốc của mình, cho nên họ rất quan tâm. Về mặt Nhà nước, Thủ tướng Chính phủ đã quyết định lấy ngày mùng 8 tháng 9 hằng năm là Ngày tôn vinh tiếng Việt trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài.
Đó là một quyết định tốt, giúp khích lệ phong trào dạy tiếng Việt cho người Việt Nam nước ngoài. Các cơ quan trong nước như là Bộ giáo dục đào tạo, Ủy ban NNVNVNONN (Bộ ngoại giao) và nhiều tổ chức khác cũng rất quan tâm xúc tiến việc này.
Trong bối cảnh đó, Hiệp hội người Việt Nam tại tỉnh Saitama (Nhật Bản) có sáng kiến tổ chức cuộc thi hùng biện và tìm kiếm sứ giả tiếng Việt. Đây là một cố gắng lớn và sáng kiến hay. Bởi vì, đó không phải chỉ là đi tìm được một số cá nhân nói tiếng Việt mà chính để truyền cảm hứng cho một phong trào truyền bá tiếng Việt trong cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài. Tôi nghĩ rằng sáng kiến này đáng được trân trọng và cần được ủng hộ mạnh mẽ.
PV: Vâng, cuộc thi hùng biện tiếng Việt 2026 này có những điểm gì mới không, thưa ông?
ĐS Nguyễn Phú Bình: Thật sự tôi chưa tìm hiểu và không so sánh với các cuộc thi ở nhiều nơi nhưng tại cuộc thi năm nay, tôi đánh giá cao nhiệt huyết của ông Phạm Đình Thương, chủ tịch Hiệp hội người Việt ở Saitama, Nhật Bản. Ở đây, không những chỉ có những hoạt động tiếng Việt sôi nổi, đào tạo rồi chọn ra những sứ giả về hùng biện tiếng Việt mà ông Phạm Đình Thương còn tích cực kết nối giữa những người đó. Điểm mới nữa của cuộc thi năm nay là có Chương trình đưa các thí sinh đạt giải cao về quê hương Việt Nam, trải nghiệm một số vùng miền của đất nước mình để các em không chỉ là trau dồi khả năng tiếng Việt mà còn tạo cơ hội cho các em khám phá, hiểu hơn về văn hóa Việt, từ đó các em có những kết nối các mối quan hệ với trong nước. Về lâu dài, đó không chỉ là về tiếng Việt hay là về văn hóa mà là một sự kết nối sâu sắc trong nhiều lĩnh vực khác nữa. Một lần nữa, tôi thấy đây là những điểm mới trong cuộc thi Hùng biện tiếng Việt 2026 này được đánh giá cao.
PV: Hội liên lạc với người Việt Nam ở nước ngoài đang triển khai những hoạt động, sáng kiến gì trong sứ mệnh thúc đẩy phong trào học tiếng Việt trong cộng đồng người Việt ở nước ngoài. Thưa ông?
ĐS Nguyễn Phú Bình: Hội liên lạc với người Việt Nam ở nước ngoài luôn coi việc dạy và học tiếng Việt cho người Việt Nam ở nước ngoài cũng là một nhiệm vụ trọng tâm. Chúng tôi luôn hướng tới tổ chức nhiều hoạt động dạy tiếng Việt, ví dụ như là cùng với Hội ngôn ngữ học Việt Nam và trường Đại học ngoại ngữ (Đại học Quốc gia) đứng ra xây dựng giáo trình học Tiếng Việt online và đang triển khai các lớp học online ở nhiều nước như ở Nhật, Hàn Quốc, Đài Loan (Trung Quốc), Thái Lan....
Chúng tôi nghĩ rằng đây là hoạt động rất thiết thực giúp cho các bạn trẻ kiểu bào. Ngoài ra, chúng tôi còn giúp mở các lớp học tiếng Việt qua dân ca và bài hát Việt ở nhiều nước như ở Châu Âu, Nhật bản, Hàn Quốc và Thái Lan. Trong hội chúng tôi có nhiều nghệ sĩ như là NSND Thanh Hoa.... Bên cạnh đó, chúng tôi cũng có những thành viên khác như kiến trúc sư kiều bào Pháp - Nguyễn Nga (tác giả của dự án tôn tạo cầu Long Biên), chị cũng có sáng kiến học tiếng Việt qua truyện cổ tích Việt Nam. Sáng kiến này được Tổ chức UNESCO tại Việt Nam đánh giá và dùng như một sự khích lệ người nước ngoài học tiếng bản ngữ tại nhiều địa bàn khác.
Và lần này, chúng tôi rất hoan nghênh Hiệp hội người Việt Nam tại tỉnh Saitama, Nhật Bản đã có sáng kiến này và chúng tôi nhận lời bảo trợ, đó không chỉ là hình thức bảo trợ mà chúng tôi muốn sẽ phối hợp với các hiệp hội khác để truyền cảm hứng cho nhiều cộng đồng người Việt Nam tại các nước khác đi theo hướng này. Ngoài sáng kiến này chúng tôi có những khả năng gì về dạy, học tiếng Việt, chúng tôi sẽ cố gắng huy động để giúp cho cộng đồng người Việt Nam tại nhiều nước.
PV: Đại sứ đánh giá như thế nào về vai trò của các tổ chức Hội đoàn người Việt tại nước ngoài trong hành trình lan toả tình yêu tiếng Việt tới thế hệ trẻ kiều bào?
ĐS Nguyễn Phú Bình: Tôi nghĩ rằng, để dạy tiếng Việt cho con em cộng đồng người Việt Nam nước ngoài thì cần có sự chung tay của rất nhiều cơ quan tổ chức, nhưng tôi nghĩ rằng đầu tiên là nếu cha mẹ có ý thức thì sẽ luôn luôn theo hướng các con học tiếng Việt. Tuy nhiên trong câu chuyện về gìn giữ văn hóa nguồn cội thì vai trò của các tổ chức của các Hội đoàn người Việt là hết sức quan trọng.
Bởi thế, trong khuôn khổ cuộc thi năm nay, chúng tôi hoan nghênh Hiệp hội người Việt tại Saitama, Nhật Bản đã đứng ra làm việc này. Tới đây, chúng tôi sẽ truyền đạt đến các các Hội người Việt Nam tại các nước khác sáng kiến này để họ coi đó là một kinh nghiệm tốt để làm theo. Cho nên, tôi nghĩ rằng để gìn giữ và lan tỏa tiếng Việt ở nước ngoài các Hội đoàn cần tăng cường kết nối, duy trì lâu dài và tìm cách tập trung các nguồn lực để nuôi dưỡng những phong trào khác trong hoạt động cộng đồng kiều bào.
PV: Câu hỏi cuối cùng, thưa Đại sứ, giữa không gian của cuộc thi “Tiếng Việt trong tim những người con xa xứ”, ông có thông điệp hay lời nhắn nhủ đặc biệt nào muốn gửi tới những sứ giả nhí cuộc thi cũng như các bạn trẻ kiều bào đang nỗ lực học tiếng Việt để viết tiếp mạch nguồn dân tộc nơi xa xứ?
ĐS Nguyễn Phú Bình: Giờ là thời đại toàn cầu hóa, cơ hội để chúng ta hội nhập với các nước thuận lợi hơn rất nhiều, nhưng để mà gắn bó với quê hương đất nước thì cần có một sự chung tay của nhiều cơ quan, tổ chức ở cả trong nước và cả nước ngoài cùng với sự đồng hành của gia đình. Khi mà các em đã thích tiếng Việt thì sẽ tự hào, yêu quý văn hóa Việt và các em sẽ luôn luôn nhớ đến cội nguồn cội con Lạc cháu Hồng của mình. Chúng tôi nghĩ rằng, những nét đẹp của tiếng Việt, nét đẹp của văn hóa Việt, nét đẹp của nguồn cội Việt Nam luôn là điều thiêng liêng nhất đối cộng đồng người Việt Nam nước ngoài từ đời này sang đời khác, trong việc gìn giữ truyền thống tốt đẹp của dân tộc Việt Nam.
PV: Xin trân trọng cảm ơn và chúc Đại sứ sức khỏe.
