Tỉnh Quảng Ninh đang xây dựng mô hình chợ số ở các chợ truyền thống. Phường Hồng Gai, tỉnh Quảng Ninh vừa đưa vào vận hành Trung tâm Hỗ trợ chuyển đổi số chợ Hạ Long 1. Chợ Hạ Long I, Hạ Long II, chợ Cái Dăm cũng đã được địa phương triển khai mô hình chợ 4.0.
Nghe âm thanh bài viết tại đây:
“Giờ già rồi, làm sao biết livestream. Bán ở chợ đây cũng mất thời gian lắm rồi. Bây giờ để các bạn trẻ, các bạn ấy làm, vì việc này cần năng động hơn.”
“Trẻ như chúng tôi thì tiếp cận công nghệ sẽ rất dễ. Nhưng mà một số tiểu thương lớn tuổi rồi, tiếp cận công nghệ này sẽ khó hơn, nếu mà livestream cả ngày thì một số người sẽ không thể làm được.”
Đó là những chia sẻ từ các tiểu thương kinh doanh ở chợ Hạ Long, phần nào phác họa bức tranh chuyển đổi số tại các chợ truyền thống.
Chợ Hạ Long 1 là chợ đầu mối lớn nhất ở thành phố Hạ Long. Đây cũng là chợ mô hình chợ 4.0 được triển khai từ năm 2022. Mỗi hộ kinh doanh sẽ được tạo một mã QR riêng, cập nhật đầy đủ thông tin về sản phẩm, vị trí gian hàng và phương thức liên hệ. Khi hoàn thành, toàn bộ các gian hàng trong chợ Hạ Long 1 sẽ được tích hợp trên một nền tảng chung. Chỉ cần quét một mã QR, khách hàng có thể tìm kiếm sản phẩm, xác định vị trí gian hàng, tra cứu thông tin hộ kinh doanh và tiếp cận nội dung bằng nhiều ngôn ngữ để phục vụ khách quốc tế.
Ông Trần Thành Trung, Giám đốc Trung tâm chuyển đổi số chợ Hạ Long 1, cho biết: “Hiện tại Trung tâm đang xây dựng các gian hàng số, dựa trên các gian hàng của bà con: có vị trí chỉ địa điểm gian hàng; giới thiệu về sản phẩm, mặt hàng của bà con, số điện thoại zalo cũng như các mạng xã hội mà bà con sử dụng. Tất cả đều tích hợp trong một mã QR. Khi mà đồng bộ hóa tất cả các gian hàng ở chợ thành công thì người tiêu dùng chỉ cần dùng một mã QR đã có một chợ Hạ Long số. Tất cả mọi người chỉ cần quét một mã QR đấy thôi thì có thể mua hàng hóa, sản phẩm.”
Hiện, đã có hơn 20 gian hàng được tạo mã QR trên tổng số khoảng 1.200 hộ kinh doanh tại chợ Hạ Long 1. Giai đoạn đầu, mô hình tập trung số hóa thông tin các hộ kinh doanh; sau đó sẽ tiếp tục hoàn thiện nền tảng để hình thành chợ số, tạo điều kiện cho người dân và du khách dễ dàng tra cứu, mua sắm các sản phẩm ngay cả khi không đến trực tiếp chợ.
Chị Nguyễn Thị Xuân, kinh doanh đồ khô tại chợ Hạ Long 1, là một ví dụ. Trước khi Trung tâm được thành lập, chị Xuân chủ động tìm hiểu và học cách bán hàng online một cách bài bản. Gian hàng của chị được “số hóa” theo cách riêng: phân nhóm sản phẩm rõ ràng, xây dựng các kênh bán hàng trên mạng xã hội, duy trì tương tác với khách hàng. Ngay tại quầy, điện thoại thông minh được dựng sẵn sàng livestream giới thiệu, quảng bá từng sản phẩm.
Chị Xuân cho hay: “Giờ mỗi lần mình làm, mình đóng hàng là tôi phát trực tiếp để cho mọi người biết là làm hàng mới. Ngày nào cũng phát livestream. Đầu giờ chiều ra chợ là mình phát trực tiếp, trả lời một loạt người hỏi. Chính ra phát trực tiếp bán được đắt hàng. Mọi người trong chợ thấy mình phát trực tiếp là họ cũng làm theo. Ai dùng điện thoại thông minh là người ta cứ đăng hàng bán lên mạng.”
Từ những “hạt nhân” như chị Xuân, hiệu ứng lan tỏa, thúc đẩy sự tham gia của các tiêu thương, bắt đầu thử nghiệm livestream, tạo mã QR, tiếp cận thanh toán điện tử. Những thay đổi nhỏ, chưa đồng đều, nhưng đang từng bước dịch chuyển cách thức kinh doanh trong chợ truyền thống. Chị Phạm Như Quỳnh, nhân viên bán hàng của kiot chả mực Hạ Long, chia sẻ: “Thời điểm livestream để có thể chỉ vào từ 11 giờ đến tầm 13h30, còn đến 14 giờ có khách du lịch rồi thì không thể livetreams được. Kỹ thuật số bây giờ sẽ giúp mình tiếp cận được rất nhiều khách hàng ở mọi lứa tuổi mà khách hàng cũng có thể biết đến sản phẩm của mình; cũng có thể được phản ánh được chất lượng đến mình luôn, có gì sai sót trong vấn đề sản xuất đều nhận được phản hồi của khách hàng.”
Bên cạnh hỗ trợ các tiểu thương tự tin bán hàng bằng hình thức phát trực tiếp, Trung tâm chuyển đổi số chợ Hạ Long 1 còn phối hợp các cơ quan, đơn vị tuyên truyền, hướng dẫn các hộ kinh doanh, tiểu thương thực hiện các quy định về nguồn gốc hàng hóa, niêm yết giá, bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng và kinh doanh trên nền tảng số. Đồng thời, tư vấn chính sách bảo hiểm y tế, bảo hiểm xã hội tự nguyện, hỗ trợ tiểu thương tiếp cận các dịch vụ công và giao dịch điện tử trong lĩnh vực bảo hiểm.
Ông Nguyễn Tuấn Thắng, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường Hồng Gai, kỳ vọng: “Chuyển đổi số không phải là câu chuyện của riêng chính quyền, mà là hành trình đồng hành cùng người dân, bắt đầu từ những điều gần gũi nhất. Mỗi một gian hàng có một mã QR, mỗi hộ kinh doanh tự tin livestream giới thiệu sản phẩm của mình. Đó chính là những viên gạch nhỏ nhưng vững chắc, góp phần để phường Hồng Gai tiến tới xã hội số toàn diện, để không ai, kể cả những tiểu thương buôn bán nhỏ tại chợ truyền thống, bị bỏ lại phía sau trong tiến trình chuyển đổi số của tỉnh Quảng Ninh.”
Những hộ kinh doanh trong chợ Hạ Long 1 có sản phẩm đáp ứng tiêu chuẩn hoặc hoàn thiện các điều kiện về chuyển đổi số được lựa chọn tham gia gian hàng chuyển đổi số để làm mô hình điểm, từ đó lan tỏa kinh nghiệm đến các hộ kinh doanh khác. Chợ Hạ Long 1 đang hướng tới sẽ trở thành mô hình chợ truyền thống chuyển đổi số tiêu biểu ở tỉnh Quảng Ninh.
