Di sản Hoàng tộc Chăm ở thôn Tịnh Mỹ, xã Hồng Thái, tỉnh Lâm Đồng, với những hiện vật gốc, độc bản gắn với vua Pô Klong Mơ Nai (tước hiệu Hồi giáo là Maha Taha, trị vì Panduranga từ năm 1622 đến 1627). Đây là bộ sưu tập duy nhất còn lại khá đầy đủ đã được lưu giữ hơn 400 năm qua bởi gia tộc hậu duệ ở đây. Hiện nay, tỉnh Lâm Đồng đang nỗ lực đầu tư, hoàn thiện các gian trưng bày, giữ gìn các hiện vật được để phát huy những giá trị văn hóa của di sản này.

Nghe âm thanh tại đây:
Toạ lạc ở vùng hữu ngạn sông Luỹ, cách Quốc lộ I khoảng 300m, điểm tham quan Kho mở bộ sưu tập di sản văn hóa Hoàng tộc Chăm ở thôn Tịnh Mỹ, xã Hồng Thái, tỉnh Lâm Đồng, được nhiều đoàn du khách tìm đến. Nơi đây trưng bày hơn 100 hiện vật nguyên gốc, đậm giá trị lịch sử văn hóa dân tộc Chăm.
Vương miện của Vua Pô Klong Mơ Nai. Ảnh: Đoàn Sĩ/VOV-TP. Hồ Chí Minh

Ông Lư Quốc Thiện, Hậu duệ Hoàng tộc Chăm, cho biết: "Bộ sưu tập di sản văn hoá Hoàng tộc Chăm được xác định có từ thế kỷ 17. Chúng tôi phân thành 8 chuyến đề trưng bày, trong đó đặc biệt nhất là Chuyên đề 1 là vương miện bằng vàng của vua Pô Klong Mơ Nai và hoàng hậu hay dùng trong các nghi lễ."

Ngoài ra, bộ sưu tập di sản văn hoá Hoàng tộc Chăm còn có các gian trưng bày về vũ khí; nhạc khí; đồ thờ tự; vải thổ cẩm và vải có nguồn gốc từ nước ngoài; gốm sứ; giấy và gỗ. Mỗi bộ sưu tập có liệu riêng, nghệ thuật chế tác, chức năng sử dụng… tạo nên những tuyệt tác nghệ thuật, mang tính thẩm mỹ của hoàng tộc Chăm ngày xưa. Hiện Bộ sưu tập do gia đình hậu duệ Hoàng tộc Chăm Nguyễn Thị Thềm lưu giữ. Ông Lư Quốc Thiện cho biết thêm: "Trang phục của vua, hoàng tử, hoàng hậu, công chúa và các ái nữ của vị vua Pô Klong Mơ Nai có sự giao thoa văn hóa giữa người Chăm và các dân tộc khác. Ngoài ra, các sắc phong của vua Minh Mạng (1791-1841) và vua Thiệu Trị (1807-1847) và các vị vua khác công nhận những công lao của vua Pô Klong Mơ Nai trong phát triển đời sống người dân."

Búi tóc của Hoàng hậu. Ảnh: Đoàn Sĩ/VOV-TP. Hồ Chí Minh

Trong 2 năm (2023-2024), Bảo tàng tỉnh Lâm Đồng (trước đây là Bảo tàng Bình Thuận) phối hợp cùng gia đình tổ chức khảo sát, điều tra, thu thập thông tin, kiểm kê các danh mục hiện vật, cổ vật để triển khai xây dựng mô hình “Kho mở bộ sưu tập di sản văn hoá Hoàng tộc Chăm”; lắp đặt tủ trưng bày, bảo quản hiện vật.

Ông Võ Ngọc Hiệp, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lâm Đồng (thứ ba, từ trái) thăm và chúc mừng Katê năm 2025 tại gia đình Hoàng tộc Chăm. Ảnh: Đoàn Sĩ/VOV-TP. Hồ Chí Minh

Tháng 7/2024, Bảo tàng đã đưa vào hoạt động mô hình “Kho mở bộ sưu tập di sản văn hoá Hoàng tộc Chăm” kết nối với các hành trình du lịch di sản văn hóa Chăm tại địa phương. Thăm quan các gian trưng bày, bà Nguyễn Thị Thắm, nguyên Giám đốc Bảo tàng phụ nữ Nam bộ, Thành phố Hồ Chí Minh, chia sẻ: "Trong một không gian gia đình, trải qua thời gian… mà vẫn đã giữ gìn được bộ sưu tập. Tôi cho rằng đây là một kỳ công rất đang trân trọng."

Để người dân và du khách hiểu hơn về “Kho mở bộ sưu tập di sản văn hoá Hoàng tộc Chăm”, tỉnh Lâm Đồng đã lắp đặt bảng quét mã QR giới thiệu về Bộ sưu tập. Bà Lư Thái Tuyên, Phó Giám đốc Bảo tàng Lâm Đồng, cho biết: "Đối với hiện vật tại “Kho mở bộ sưu tập Hoàng tộc Chăm”, sau khi xây dựng mô hình đưa hiện vật ra trưng bày và kết nối phục vụ khách tham quan, gia đình thống nhất để đơn vị phối hợp với Trường Đại học Phan Thiết triển khai thực hiện số hóa dự kiến 20 hiện vật tiêu biểu trong năm 2026."

Thời gian qua, các ngành chức năng tỉnh Lâm Đồng đã triển khai các hoạt động nhằm bảo tồn, phát huy giá trị bộ sưu tập nói trên. Ông Võ Thành Huy, Phó Giám đốc Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch tỉnh Lâm Đồng, cho biết tỉnh sẽ nghiên cứu, đầu tư nơi trưng bày bảo đảm các điều kiện để bảo tồn, phát huy các giá trị di sản nhằm đáp ứng nhu cầu thăm quan, tìm hiểu của du khách: "Sở Văn hoá, Thể thao và Du lịch mong muốn cùng gia đình đưa bộ sưu tập đến đền thờ Pô Klong Mơ Nai để giới thiệu, trưng bày. Sở sẽ trùng tu cơ sở vật chất và xây dựng nhà trưng bày bảo đảm an ninh, an toàn. Trước mắt, chúng tôi sẽ đợi sự đồng thuận của gia đình để triển khai việc này. Nếu đưa ra đền thờ Pô Klong Mơ Nai, chúng ta bảo quản và phát huy các giá trị hơn nữa."

Việc xây dựng mô hình văn hóa Hoàng tộc Chăm kết nối với hành trình du lịch di sản văn hóa đã góp phần khôi phục, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của dân tộc Chăm, góp phần nâng cao đời sống kinh tế cho bà con.