Ở tuổi 28, nữ đạo diễn Canada gốc Việt Carol Nguyễn đưa bộ phim tài liệu dài đầu tay Still Night, Burning House (tạm dịch “Đêm tĩnh lặng, ngôi nhà đang cháy”), đến Liên hoan phim quốc tế Toronto 2026 (diễn ra từ ngày 10-20/09 vừa qua). Carol Nguyễn hiện sống và làm việc tại Montreal, Canada. Phim của cô thường khai thác các chủ đề gia đình, bản sắc văn hóa và sự im lặng giữa những người thân.
Năm 2019, khi mới 21 tuổi, Carol Nguyễn lần đầu tham dự Liên hoan phim quốc tế Toronto (TIFF) với bộ phim tài liệu ngắn thời sinh viên “Không khóc bên bàn ăn”. Bảy năm sau, ngày 12/9/2026, cô trở lại liên hoan này với “Đêm tĩnh lặng, ngôi nhà đang cháy”, bộ phim tài liệu dài đầu tiên trong sự nghiệp.
Với thời lượng 76 phút, “Đêm tĩnh lặng, ngôi nhà đang cháy” ghi lại chuyến trở về Việt Nam của gia đình Carol Nguyễn, lần theo những câu hỏi về sự qua đời của người chú và những chuyện đã bị giữ kín suốt nhiều năm. Bộ phim do Metafilms, Portage Films và NFB đồng sản xuất.
Bộ phim trước đó của Carol“Không khóc bên bàn ăn” từng được lựa chọn trình chiếu tại Liên hoan phim quốc tế Toronto, Liên hoan phim tài liệu quốc tế Amsterdam (IDFA) và giành Giải thưởng Ban giám khảo dành cho Phim tài liệu ngắn tại Chuỗi sự kiện South by Southwest (SXSW). Trong bộ phim ấy, Carol ghi lại những cuộc trò chuyện với người thân về tình cảm và những điều họ ít khi nói với nhau. Một trong những cuộc trò chuyện đã dẫn cô đến dự án tiếp theo. Người chú của Carol, qua đời hơn mười năm trước trong những hoàn cảnh để lại nhiều câu hỏi cho gia đình. Sau cái chết ấy, các thành viên trong đại gia đình bên nội ngừng liên lạc. Năm 2019, khi thực hiện “Không khóc bên bàn ăn”, lần đầu Carol nghe cha mình nói cởi mở và chi tiết về người em trai đã mất, cùng cảm giác day dứt mà ông mang theo.
Trong cuộc phỏng vấn do Ellen Orme Adams thực hiện trên trang Hội đồng Phim Quốc gia Canada (NFB) công bố, Carol cho biết chính lời tâm sự của cha đã thôi thúc cô tìm hiểu sâu hơn câu chuyện này. Cô quyết định làm một bộ phim mới, mời các thành viên gia đình cùng tham gia và trở về Việt Nam. Chuyến đi trở thành dịp để hai thế hệ gặp gỡ, chia sẻ những câu chuyện chưa từng được kể.
Carol Nguyễn chia sẻ, bộ phim đã được cô thực hiện trong thời gian rất dài. Tác phẩm ghi lại hành trình có thật của gia đình Carol trong lần đoàn tụ đầu tiên kể từ khi người chú qua đời. Những người xuất hiện trên màn ảnh đều là người thân của nữ đạo diễn. Các cuộc trò chuyện, lần tìm lại hồ sơ bệnh án và chuyến trở về Việt Nam không diễn ra theo một kịch bản phim truyện định sẵn. Trong phim, các thành viên gia đình cùng xem xét những hồ sơ y tế trước đây chưa được mở ra, tìm hiểu hoàn cảnh của người đã mất và đối diện với những câu hỏi tồn tại suốt nhiều năm. Cấu trúc phim dần thay đổi theo những gì thực sự diễn ra trước ống kính. Nữ đạo diễn cho biết một trong những khoảnh khắc đẹp nhất, lời giãi bày của người chị em họ Jennifer ở cuối phim, hoàn toàn không nằm trong kế hoạch ban đầu.
Carol kết hợp những cảnh quay tài liệu với hình ảnh giàu tính biểu tượng, đôi khi mang màu sắc siêu thực, để thể hiện ký ức và cảm nhận của các nhân vật về người đã khuất. Có cảnh quay những con bò kéo xe xuất hiện trên một bãi biển vào lúc trời còn chưa sáng. Carol và nhà quay phim Juliette tình cờ bắt gặp chúng trong một buổi ghi hình sáng sớm. Về sau, những hình ảnh ấy trở thành chất liệu để cô xây dựng thế giới của những bóng ma trong phim. Những nghi lễ thắp hương, đốt vàng mã cũng xuất hiện trong tác phẩm.
Nữ đạo diễn cũng chủ ý tránh lặp lại những câu chuyện quen thuộc về người Việt hải ngoại trở về quê hương hoặc những sang chấn từ chiến tranh. Theo cô, còn nhiều trải nghiệm khác đã tạo nên đời sống của các cộng đồng người Việt ở nước ngoài, trong đó có những mất mát và khó khăn ngay trong chính gia đình họ.
“Đêm tĩnh lặng, ngôi nhà đang cháy” được lựa chọn vào chương trình TIFF Docs. Sau buổi công chiếu thế giới tại Toronto, phim tiếp tục có mặt tại các liên hoan điện ảnh quốc tế ở Atlantic, Vancouver và Liên hoan phim Tân điện ảnh Montreal. Bộ phim cũng nhận được 1 đề cử cho Giải thưởng Khám phá DGC (Jean-Marc Vallée DGC Discovery Award) từ Hiệp hội Đạo diễn Canada.
