Nghe âm thanh tại đây:
Nhân vật Lý Chiêu Hoàng – vị nữ hoàng duy nhất trong lịch sử Việt Nam với cuộc đời đầy biến động và bi kịch – là một hình tượng sân khấu kinh điển, được nhiều nghệ sĩ tài năng hóa thân biểu diễn. Đặc biệt, ngay trên sân khấu cuộc thi Tài năng diễn viên cải lương, hình tượng nàng Lý Chiêu Hoàng cũng được nhiều nghệ sỹ lựa chọn để thể hiện. Mỗi nghệ sỹ đều đem đến những màu sắc khác nhau về một nàng Lý Chiêu Hoàng với nội tâm đầy giằng xé.
Tại cuộc thi “Tài năng diễn viên sân khấu cải lương Trần Hữu Trang năm 2020”, nghệ sỹ Hải Yến đã khiến khán phòng như bùng nổ khi cô thể hiện xuất sắc vai Lý Chiêu Hoàng trong Tiểu phẩm “Đêm cuối Lý Chiêu Hoàng”. Trên sân khấu, Hải Yến vừa sang trọng, uy nghi đúng phẩm chất nữ đế Lý Chiêu Hoàng, vừa u uất đau buồn vì nổi trôi giữa vòng vây phong tỏa của Trần Thủ Độ. Lý Chiêu Hoàng bị ép chia tay với Trần Thái Tông (Trần Cảnh) nhường chồng cho chị. Mất ngai vàng, mất cả tình yêu, và có thể nói mất luôn tình cảm gia đình, bởi người cha yêu dấu là Lý Huệ Tông bị bức tử, còn mẹ là Trần Thị Dung thì trở thành vợ của Thái sư Trần Thủ Độ.
Hải Yến bám khá sát không khí bức bối, âm u vốn có của tác phẩm. Cô không đi vào cách thể hiện cũ mà liên tục thay đổi cung bậc cảm xúc trên nét mặt khi đối diện với mẹ mình – Hoàng hậu Trần Thị Dung. Sự đau khổ của nhân vật được Hải Yến thể hiện bằng cách tô điểm cho lời thoại, giọng ca chất chứa nỗi niềm. Nói như NSUT Thu Trang, vai Trần Thị Dung, Lý Chiêu Hoàng của Hải Yến vừa sống động, vừa tinh tế khi nhìn rõ những mưu đồ của những người dùng quyền uy chà đạp tình cảm mà bà nâng niu: “Bản thân Hải Yến có giọng hát rất tuyệt vời, sắc vóc đẹp vô cùng, lên sân khấu rất sáng. Tôi nghĩ Hải Yến vào vai Lý Chiêu Hoàng khá hợp. Vai Lý Chiêu Hoàng trên sân khấu vào thời điểm chọn biểu diễn có tính cách vô cùng phức tạp về tâm tư, tình cảm. Hải Yến đã cố gắng học hỏi và thể hiện rất tốt. Kết quả đạt được là các giải thưởng trong cuộc thi đó.”
Nhân vật Lý Chiêu Hoàng– vị nữ hoàng duy nhất trong lịch sử Việt Nam với cuộc đời đầy biến động và bi kịch, luôn là một hình tượng kinh điển, được nhiều nghệ sĩ khát khao thể hiện. Nhưng đây cũng là vai diễn ẩn chứa nhiều thách thức khi đòi hỏi người nghệ sỹ phải đào sâu nghiên cứu cũng như sáng tạo, bồi đắp để vai diễn mang những màu sắc riêng. Do đó, trong Cuộc thi Tài năng diễn viên cải lương toàn quốc năm 2026, khi 2 nghệ sỹ trẻ Minh Nguyệt của Nhà hát Nghệ thuật Truyền thống Quốc gia và Ngân Hiền của Nhà hát Cải lương Hà Nội cùng lựa chọn khắc họa hình tượng nhân vật Lý Chiêu Hoàng trong Tiểu phẩm “Đêm cuối Lý Chiêu Hoàng”, khiến giới hâm mộ háo hức đón chờ. Nghệ sĩ Minh Nguyệt chia sẻ: “Tôi thích vai đấy vì một lần tôi có xem trên Youtube thấy cuộc đời và số phận của bà rất đặc biệt. Vai này cũng có nhiều người thể hiện. Tôi cũng nhận thấy áp lực. Đầu tiên là thích, nhưng càng đi sâu càng thấy khó. Đây là một vai diễn nặng về tâm lý, làm sao phải diễn tả được đầy đủ sự u uất mà nhân vật đã trải qua trong cuộc đời. Do vậy, tôi phải cố gắng để diễn tốt nhất có thể”.
Thành công của các nghệ sỹ từng thể hiện vai diễn Lý Chiêu Hoàng như: NSND Bạch Tuyết, NSUT Hồng Nhung, NS Hải Yến… đã đặt nhiều áp lực cho các nghệ sỹ trẻ sau này. Như nghệ sỹ Ngân Hiền, người sở hữu thanh sắc rạng ngời, hứa hẹn mang đến một hình tượng Lý Chiêu Hoàng hồng nhan bạc phận, với nhiều nỗi đau trong tâm can. Theo Ngân Hiền, những u uất của nàng khiến người ta đau đớn dõi theo, thương cảm tận cùng: “Một người phụ nữ lên 7 tuổi đã phải lên ngôi vua, lên 8 tuổi đã phải nhường ngôi cho chồng. Sau đó bị tất cả mọi người quay lưng lại, chỉ còn lại một mình. Cuộc đời của nhân vật rất khác biệt. Khi xem Hải Yến đóng thì cảm thấy rất thương và thông cảm. Vì vậy em muốn hoá thân vào nhân vật đó.”
Trong lịch sử, có những nhân vật phụ nữ mà sự hiện diện của họ trên trang sách chỉ qua mấy dòng chữ nhưng phẩm hạnh, công lao và sự hy sinh của họ lại làm nên giá trị muôn đời. Nhân vật Lý Chiêu Hoàng là thế. Trên sân khấu cải lương, hình tượng Lý Chiêu Hoàng được khắc họa với những đức tính, phẩm chất cao đẹp. Nhất là những ca từ mang chuẩn mực của nghệ thuật cải lương trong tác phẩm “Đêm cuối Lý Chiêu Hoàng” càng khiến khán giả trông mong được gặp lại nàng Lý Chiêu Hoàng bằng xương bằng thịt qua sự thể hiện của các lớp nghệ sỹ tài năng.
