Nhân dịp kỷ niệm 109 năm Cách mạng Tháng Mười Nga (07/11/1917 – 07/11/2026, Nhà xuất bản Phụ nữ Việt Nam giới thiệu trọn bộ tiểu thuyết kinh điển Anna Karenina của đại văn hào Lev Tolstoy, qua bản dịch trực tiếp từ nguyên tác tiếng Nga của dịch giả Lê Đức Mẫn. Đây là dấu mốc đáng chú ý trong hành trình tiếp nhận và giới thiệu văn học Nga tại Việt Nam.
Lần đầu tiên có bản dịch trực tiếp từ nguyên tác tiếng Nga
Sự kiện “Khát vọng tình yêu – Ra mắt tiểu thuyết Anna Karenina dịch từ nguyên bản tiếng Nga” sẽ diễn ra từ 15h đến 17h ngày 6/11/2026 tại Phòng đọc cộng đồng, Phố sách Hà Nội, phường Cửa Nam, TP. Hà Nội. Chương trình có sự tham gia của dịch giả Lê Đức Mẫn, cùng đại diện Nhà xuất bản Phụ nữ Việt Nam.
Ra đời trong giai đoạn 1873–1877, Anna Karenina là một trong những kiệt tác nổi tiếng nhất của Lev Tolstoy, được đánh giá là một trong 100 tiểu thuyết hay nhất mọi thời đại. Tác phẩm xoay quanh cuộc đời Anna Karenina – người phụ nữ xinh đẹp, thông minh, khao khát tình yêu và tự do cá nhân nhưng phải đối diện với bi kịch trong hôn nhân, những định kiến xã hội và sự giằng xé nội tâm.
Vượt ra ngoài câu chuyện tình yêu đầy bi kịch, tác phẩm còn phản ánh sâu sắc xã hội quý tộc Nga thế kỷ XIX, những xung đột giữa tự do cá nhân với các chuẩn mực đạo đức, danh dự, cũng như sự va chạm giữa giá trị truyền thống và những đổi thay của thời đại. Với nghệ thuật phân tích tâm lý nhân vật tinh tế, Tolstoy đã xây dựng nên những con người phức tạp, mang đầy đủ khát vọng, mâu thuẫn và yếu đuối như trong đời sống thực.
Nỗ lực tiếp nối hành trình giới thiệu văn học Nga
Tại Việt Nam, Anna Karenina từng được chuyển ngữ qua nhiều thế hệ dịch giả. Năm 1937, nhà văn Vũ Ngọc Phan bắt đầu dịch tác phẩm; đến năm 1944, bản dịch được xuất bản với tên Anna Kha Lệ Ninh. Tiếp đó là bản dịch của Mạc Thái Phong năm 1973 và bản dịch của Nhị Ca – Dương Tường năm 1978. Tuy nhiên, các bản dịch trước đây đều không được thực hiện trực tiếp từ nguyên tác tiếng Nga.
Xuất phát từ mong muốn có một bản dịch chuyển tải tác phẩm từ chính ngôn ngữ gốc, năm 2019, dịch giả Lê Đức Mẫn bắt tay vào công việc chuyển ngữ Anna Karenina. Công việc kéo dài khoảng ba năm, tạo nên bộ sách gồm hai tập, dày hơn 1.000 trang.
Trong phần Lời người dịch, ông chia sẻ về lý do ban đầu còn nhiều ngần ngại khi nhận công việc này: “Sự ngại ngần lớn nhất của tôi, đó là người đi sau phải cố tránh những cái bóng của những người đi trước”.
Dịch giả cũng cho biết việc chuyển ngữ không chỉ là một lựa chọn cá nhân mà còn xuất phát từ yêu cầu trong quá trình hợp tác quảng bá văn học Việt Nam – Liên bang Nga. Năm 2019, khi phía Nga không đồng ý tái bản tác phẩm qua bản dịch trung gian tiếng Anh và tiếng Pháp, ông đã nhận nhiệm vụ dịch trực tiếp từ tiếng Nga.
Dịch giả Lê Đức Mẫn cho biết: “Tôi không dám nói là mình vượt qua được những người đi trước. Tôi chỉ xin nói rằng tôi đã làm hết sức để có được bản dịch tốt nhất theo khả năng của mình”.
Ông cũng bày tỏ mong muốn nhận được những góp ý từ giới nghiên cứu, đồng nghiệp và độc giả để tiếp tục hoàn thiện bản dịch trong các lần tái bản sau.
Với việc giới thiệu trọn bộ Anna Karenina qua bản dịch trực tiếp từ tiếng Nga, Nhà xuất bản Phụ nữ Việt Nam không chỉ bổ sung một ấn bản mới cho tủ sách văn học kinh điển mà còn góp phần mở rộng cơ hội tiếp cận nguyên tác văn học Nga đối với độc giả Việt Nam.
Sự kiện “Khát vọng tình yêu là dịp để bạn đọc gặp gỡ dịch giả, tìm hiểu hành trình chuyển ngữ một kiệt tác văn chương và cùng trao đổi về sức sống vượt thời gian của Anna Karenina – tác phẩm đã đi qua hơn 150 năm nhưng vẫn đặt ra những câu hỏi sâu sắc về tình yêu, hạnh phúc, tự do và thân phận con người.
Sinh năm 1941, dịch giả Lê Đức Mẫn từng giảng dạy tại Trường Đại học Ngoại ngữ Hà Nội (nay là Trường Đại học Hà Nội), có hơn 20 năm làm Trưởng bộ môn Dịch thuật Khoa Tiếng Nga. Ông đã biên dịch hơn 40 tác phẩm văn học Nga sang tiếng Việt và được Hội Nhà văn Việt Nam trao giải thưởng dịch thuật năm 2017 với tác phẩm Khổ vì trí tuệ của Aleksandr Griboedov.
