Chưa bao giờ con người được kết nối dễ dàng như hôm nay. Chỉ với một chiếc điện thoại thông minh, chúng ta có thể trò chuyện với người thân ở cách xa hàng nghìn cây số, làm việc, học tập hay giải trí ở bất cứ đâu. Thế nhưng, cũng chính những thiết bị công nghệ ấy đang âm thầm làm thay đổi cách các thành viên trong gia đình giao tiếp với nhau. Trong bối cảnh đó, nhiều gia đình Việt Nam đang chủ động tạo ra những "vùng không công nghệ" - những khoảng thời gian không điện thoại, không mạng xã hội để giữ lại điều tưởng chừng đơn giản nhưng vô cùng quý giá: sự kết nối giữa người với người.
Trong không gian sinh hoạt chung của gia đình, những âm thanh của công nghệ dường như đã trở nên quen thuộc với mỗi thành viên. Giữa thời đại số, con người đang được kết nối nhiều hơn, rộng hơn bao giờ hết, nhưng cũng chính lúc này, không ít gia đình bắt đầu đối diện một nghịch lý: mọi người đang ngồi rất gần nhau, nhưng lại ở trong những thế giới khác nhau.
Ông Nguyễn Văn Hòa, ở phường Hai Bà Trưng, Hà Nội, từng nhiều lần chứng kiến khung cảnh ấy trong chính gia đình mình. Con cháu vẫn quây quần đông đủ, nhưng thay vì những câu chuyện rôm rả như trước đây, mỗi người lại chăm chú vào màn hình điện thoại, máy tính bảng, laptop hoặc các thiết bị công nghệ khác. Ông Hòa nhớ lại: “Tôi nhớ thời xưa, khi mà chưa có điện thoại, thì tất cả mọi người đều cùng ngồi bên nhau ăn uống vui vẻ trò chuyện. Mà đến bây giờ, thời kỳ công nghệ thông tin này, các con cuốn vào màn hình nhiều quá nên tôi phải nghĩ mình phải làm một điều gì đó”.
Điều ông Hòa lựa chọn không phải là cấm đoán, mà là tạo ra một "vùng không công nghệ" nhỏ trong bữa cơm gia đình. Khi không còn ai bị cuốn vào các thiết bị điện tử, những câu chuyện, những mối quan tâm chung của các thành viên trong gia đình được gợi mở. Anh Nguyễn Văn Trung, con trai ông Hòa, chia sẻ: “Ban đầu, mình nghĩ bố cũng làm nghiêm quá, nhưng mà sau một vài bữa thì mình chú tâm vào câu chuyện ở trên mâm cơm thì mình mới nhận ra một vài điều đơn giản, như là: mẹ mình hôm nay đi chợ mua gì, bố mình hôm nay mệt hay vui hoặc là vợ mình có những câu chuyện gì ở cơ quan”.
Có những điều tưởng như rất nhỏ, nhưng chỉ khi ngồi xuống và lắng nghe nhau, mỗi người mới nhận ra mình đã bỏ lỡ bao nhiêu câu chuyện của những người thân yêu.
Chiều cuối tuần, gác lại những bộn bề công việc, anh Trần Đặng Lưu ngồi bên cạnh, cùng con gái thư giãn với những giai điệu mà con vừa luyện tập được. Anh Lưu chia sẻ: “Cả nhà thì sẽ không có nhiều thời gian tương tác mà sẽ mỗi người một cái điện thoại sẽ cầm và người thì lướt web, người thì chơi điện tử, người thì sẽ có việc riêng cá nhân hoặc là gọi điện. Nhưng, trong mùa hè này thì các con được nghỉ hè, mình cũng muốn dành thêm nhiều thời gian cho các con hơn”.
Còn với em Trần Diệu Anh, con gái anh Lưu, đây là khoảng thời gian đầy ý nghĩa: “Ở nhà thì bố con cũng có đôi cuộc trò chuyện, nhưng chủ yếu là trò chuyện nghiêm túc hoặc là học bài các thứ. Thì đây mới là thời gian có thể là cười, đùa vui với nhau, lắng nghe nhau”.
Những khoảng thời gian gần gũi giữa các thành viên trong gia đình tưởng như rất bình thường ấy lại đang trở nên quý giá hơn bao giờ hết.
Một số ý kiến của người dân về giá trị của sự gắn kết, cũng như vai trò cốt lõi của gia đình đối với sự phát triển của cá nhân và xã hội:
- Bố mẹ và con cái trong gia đình cần cố gắng dành nhiều thời gian cho nhau nhất, từ trong bữa cơm, khi tập thể thao, lúc xem TV, tránh trường hợp mỗi người một điện thoại, không giao tiếp với nhau. Như vậy rất khó có sự gắn kết, gia đình sẽ không bền vững.
- Ăn xong bữa cơm, cả gia đình ngồi lại với nhau, kể lại câu chuyện hay trao đổi tình cảm gia đình. Tôi cảm thấy cuộc sống gia đình được nâng lên hơn, có tình cảm của bố mẹ với con cái, của ông bà với cháu chắt.
Theo các chuyên gia, gia đình là môi trường đầu tiên hình thành nhân cách mỗi con người. Từ gia đình, trẻ em học cách yêu thương, tôn trọng và ứng xử với cộng đồng.
Chia sẻ về ý nghĩa của mái ấm, các ý kiến đều khẳng định nền tảng giáo dục gia đình chính là "chìa khóa" cho một xã hội bền vững:
- Gia đình là tế bào là thiết chế xã hội đặc biệt, vì vậy, sự ổn định của gia đình sẽ mang đến sự ổn định của xã hội và ngược lại. Xây dựng gia đình và xây dựng xã hội hạnh phúc không chỉ là mong muốn mà còn là trách nhiệm của mỗi người với tư cách là công dân và thành viên của gia đình.
- Gia đình có ảnh hưởng rất nhiều đến sự phát triển đạo đức, nhân cách của một cá nhân. Mỗi một gia đình tốt sẽ tạo ra một môi trường lành mạnh để từ đó hỗ trợ cho việc phát triển đạo đức, phát triển văn hóa của mỗi cá nhân và từ đó hình thành nên những con người đáp ứng được yêu cầu phát triển bền vững đất nước.
Trong thời đại số, công nghệ có thể đưa con người đến gần nhau hơn. Nhưng để giữ được sự gắn kết thật sự, mỗi gia đình vẫn cần những khoảng thời gian thuộc về nhau. Từ những bữa cơm không điện thoại, những cuộc trò chuyện chân thành hay những phút giây cùng sẻ chia, các giá trị yêu thương và trách nhiệm đang được vun đắp mỗi ngày.
