Chùa Soài So, xã Tri Tôn, tỉnh An Giang, là ngôi chùa mang kiến trúc Phật giáo Nam tông Khmer đặc trưng. Đây là nơi sinh hoạt tôn giáo của đồng bào Khmer và cũng là nơi tổ chức sinh hoạt cộng đồng, các lễ hội dân tộc Khmer ở địa phương.

Nghe âm thanh tại đây

Trước năm 1975, Chùa Soài So nằm ở chân núi Cô Tô (còn gọi là Phụng Hoàng Sơn). Do chiến tranh, ngôi chùa này sau đó được di dời ra giữa ruộng thuộc xã Núi Tô, huyện Tri Tôn, tỉnh An Giang cũ. Hòa thượng Chau Ty, trụ trì chùa Soài So, Phó Pháp chủ Hội đồng Chứng minh Giáo hội Phật giáo Việt Nam, cho biết: “Chùa Soài So xây dựng lại vào năm 1980 vì lý do chùa cũ nằm ở khu du lịch Suối Giàng, thời đó chiến tranh bom đạn, nên chùa cũ đó di dời xuống chùa Prey Veng ở huyện Tri Tôn cũ và năm 1980 mới xây dựng lại chùa. Chùa cũ và chùa hiện tại đã qua 9 thời trụ trì của 9 vị hòa thượng. Đối với Giáo hội phật giáo Nam tông Khmer thì ngôi chính điện rất quan trọng, đây là nơi tất cả vị sư thọ giới và tu tập, làm lễ. Hạng mục gồm: nhà tăng, nhà trai, chính điện, ngôi sala, hàng rào, 2 ngôi tháp để hài cốt những người đã mất".

Tương tự như các ngôi chùa của dân tộc Khmer khác, chùa Soài So có bố cục và kiến trúc thống nhất: cổng chùa, chánh điện, nhà tăng, nhà hội, giảng đường, tháp đựng cốt… Riêng chính điện là nơi tiêu biểu của nghệ thuật kiến trúc, chạm khắc trang trí của người Khmer. Vì vậy, chính điện có chiều dài bằng hai lần chiều rộng, chiều cao bằng chiều dài, mái và thân là hai phần bằng nhau và có hành lang bao quanh điện.

Chùa Soài So có mái cong nhiều tầng, trang trí rực rỡ, nhiều tượng Phật và hoa văn chạm khắc tinh xảo. Đặc biệt, chùa Soài So lưu giữ bộ kinh lá buông (Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, loại thư tịch cổ quý hiếm của Phật giáo Nam tông Khmer).

Chùa Soài So là nơi tiêu biểu của nghệ thuật kiến trúc, chạm khắc trang trí của người Khmer. Ảnh: Ngọc Anh/VOV5

Anh Kim Som Ry Thi, người phiên dịch, giúp việc cho Hòa thượng Chau Ty, cho biết: “Chùa Soài So mang đậm kiến trúc, văn hóa dân tộc Khmer cùng với kiến trúc liên quan tới Phật giáo, Phật Giáo Nam Tông. Đây là chùa có tiếng trong cộng đồng dân tộc Khmer, một phần là do Hòa thượng trụ trì chùa có chức sắc cao. Ngoài ra, kiến trúc đẹp hơn kiến trúc những chùa khác, bảo tồn được nét văn hóa dân tộc Khmer.”

Trong chùa có trồng cây sala, hay còn được biết đến với nhiều tên gọi thân thuộc khác, như: cây tha la, cây ưu đam, cây ngọc kỳ lân, cây đầu lân, hoặc cây vô ưu, có tên khoa học là Couroupita guianensis. Cây sala trong Phật giáo mang ý nghĩa sâu sắc về sự giác ngộ, vô thường và giải thoát. Cạnh cây sala có tượng Đức phật Đản sinh.

Người dân khi đi lễ ở các chùa Phật giáo Nam tông Khmer mang theo lễ vật đơn giản, thanh tịnh, không sát sinh. Lễ vật thường là hương, hoa, trái cây, hoặc bánh kẹo, xôi, chè… Đi lễ chùa Soài So, ông Chau Rinh, người dân tỉnh An Giang, cho biết: “Đi chùa mình mong có sức khỏe tốt, cuộc sống ấm no hạnh phúc, mùa màng tươi tốt bội thu. Tin vào Phật, sống tốt đời đẹp đạo. Người dân địa phương tự hào có Chùa Soài So, một ngôi chùa đẹp, có Hòa thượng trụ trì chùa tài giỏi, là nghệ nhân khắc kinh lá buông.”

Quang cảnh làm lễ ở chùa Soài So

Hằng năm, chùa tổ chức nhiều lễ hội truyền thống, như: Chôl Chnăm Thmây (Tết cổ truyền dân tộc Khmer), Ok Om Bok (Lễ cúng Trăng) và Sen Dolta (lễ cúng ông bà tổ tiên). Cũng giống như các chùa của người Khmer khác, chùa Soài So tổ chức dậy học miễn phí cho học sinh vào dịp nghỉ hè. Năm nào, các sư ở chùa Soài So cũng mở lớp dậy tiếng Khmer miễn phí cho con em đồng bào dân tộc Khmer trong khoảng thời gian từ 2 đến 2,5 tháng dịp hè.

Chùa Soài so là một trong những ngôi chùa Khmer đầu tiên của vùng Bảy Núi, tỉnh An Giang được công nhận di tích văn hóa. Ngôi chùa này cũng là điểm tham quan tâm linh nổi tiếng ở địa phương.