Carbon xanh dương: “Lá chắn” tự nhiên ứng phó với Biến đổi Khí hậu 

Biến đổi khí hậu (BĐKH) không còn là lời cảnh báo cho tương lai, mà đang tác động trực tiếp tới mọi mặt kinh tế - xã hội của Việt Nam. Sức ép từ thiên tai đang đe dọa sinh kế, an ninh lương thực và nguồn nước của hàng triệu người dân, đặc biệt là khu vực ven biển.

Trong bối cảnh đó, các hệ sinh thái carbon xanh dương như rừng ngập mặn, thảm cỏ biển và đất ngập nước đang được cộng đồng quốc tế nhìn nhận là giải pháp dựa vào thiên nhiên hiệu quả nhất. Mới đây, Việt Nam cùng các đối tác quốc tế đã khởi động Chương trình Đối tác hành động carbon xanh dương tại Việt Nam (NBCAP) nhằm hiện thực hóa các cam kết khí hậu toàn cầu. TH của phóng viên Hà Linh: Carbon xanh lá chắn tự nhiên ứng phó với BĐKH

Nghe âm thanh tại đây:

Là một quốc gia sở hữu hơn 3.200 km bờ biển, Việt Nam có khoảng 200.000 ha rừng ngập mặn cùng hệ thống thảm cỏ biển phong phú cùng tiềm năng hấp thụ và lưu giữ carbon rất lớn. Thời gian qua, chúng ta đã ban hành nhiều chính sách bảo tồn biển, phục hồi rừng và thúc đẩy tăng trưởng carbon thấp. Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy các nỗ lực này vẫn cần một sợi dây kết nối chặt chẽ hơn giữa các bộ, ngành, địa phương, doanh nghiệp và các tổ chức quốc tế. Chính yêu cầu đó đã thúc đẩy sự ra đời của NBCAP - một nền tảng hợp tác đa bên nhằm tăng cường các hành động cụ thể về carbon xanh dương.

Đánh giá về tầm quan trọng của cơ chế này đối với mục tiêu giảm phát thải ròng bằng 0 (Net Zero) vào năm 2050, Thứ trưởng Bộ Tài nguyên và Môi trường Lê Công Thành nhấn mạnh:"Đây là cơ chế hợp tác chung nhằm kết nối nguồn lực, sáng kiến và trách nhiệm của tất cả các bên. Thời gian tới, Nhóm công tác sẽ tập trung vào các vai trò trọng tâm: Thứ nhất, làm đầu mối điều phối các sáng kiến về carbon xanh dương; thứ hai, nghiên cứu đề xuất chính sách và thúc đẩy lồng ghép nội dung này vào các quy hoạch phát triển quốc gia; thứ ba, tăng cường huy động tài chính xanh, tiếp cận thị trường carbon; và cuối cùng là kết nối, chia sẻ dữ liệu nhằm bảo đảm lợi ích hài hòa giữa môi trường, kinh tế và cộng đồng địa phương."

Được triển khai trên phạm vi toàn quốc, NBCAP ưu tiên các vùng rừng ngập mặn, thảm cỏ biển và các khu bảo tồn biển trọng điểm. Đồng hành cùng Việt Nam trong hành trình này, Chương trình Phát triển Liên Hợp Quốc (UNDP) tiếp tục khẳng định vai trò đối tác tiên phong.

Bà Ramla Khalidi, Trưởng Đại diện Thường trú UNDP tại Việt Nam, chia sẻ về giải pháp tháo gỡ nút thắt hiện nay:“Carbon xanh dương mang lại tiềm năng to lớn, nhưng nhiều quốc gia, bao gồm cả Việt Nam, vẫn đang tìm hướng chuyển hóa tiềm năng đó thành một hệ thống quản trị hiệu quả để thu hút đầu tư thực chất. NBCAP không đơn thuần là một sáng kiến mới, mà là nền tảng điều phối giữa Nhà nước, nhà khoa học, doanh nghiệp và cộng đồng để cùng giải quyết bài toán đó. UNDP tự hào đảm nhiệm vai trò Ban Thư ký và cam kết đồng hành cùng các giải pháp dựa trên thực tiễn của Việt Nam."

Tính đến nay, NBCAP Việt Nam đã kết nối được hơn 350 tổ chức, chuyên gia và đối tác phát triển trong và ngoài nước. Khẳng định cam kết đồng hành lâu dài với đối tác Việt Nam, ông Alfredo Giron, Giám đốc Chương trình Đại dương thuộc Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF) nhấn mạnh NBCAP cung cấp một nền tảng quan trọng để kết nối Chính phủ với khu vực tư nhân, giúp biến các mục tiêu trên giấy thành hành động thiết thực, mang lại tác động lâu dài cho cả cộng đồng và hệ sinh thái ven biển.

“Việt Nam là quê hương của một số hệ sinh thái rừng ngập mặt quan trọng nhất của Đông Nam Á, và có vị tri độc đáo để đóng vai trò hàng đầu trong hành động giảm phát thải carbon và tăng cường khả năng phục hồi ven biển trong toàn khu vực. Có nhiều kinh nghiệm trong lĩnh vực carbon xanh và hành động hệ sinh thái ven biểu, chúng tôi sẽ tiếp tục đồng hành với các quốc gia đối tác trong các lĩnh vực để tăng cường khả năng phục hồi của đại dương và dựa vào tự nhiên. WWF sẵn sàng hỗ trợ Việt Nam thông qua mạng lưới quan hệ đối tác và hợp tác khu vực để giúp đẩy nhanh tiến độ thực hiện và các cơ hội đầu tư cho đại dương, bao gồm cả nỗ lực đạt được mục tiêu toàn cầu bảo vệ 30% đại dương vào năm 2030”. Ông Alfredo Giron nói.

Đánh giá cao vai trò dẫn dắt của Việt Nam trong hành động khí hậu, Đại sứ Vương quốc Anh tại Việt Nam, ông Iain Frew tin rằng, chương trình NBCAP là một bước tiến tích cực cho việc thúc đẩy hợp tác giữa Việt Nam và Vương Quốc Anh đặc biệt kể từ khi hai nước nâng tầm quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện, với Môi trường, Năng lượng và Chuyển đổi xanh là trụ cột hợp tác chính.

“Cột mốc này thể hiện vai trò dẫn dắt của Việt Nam trong hành động khí hậu, ghi nhận các hệ sinh thái ven biển như một hạ tầng tự nhiên cốt lõi để duy trì sinh kế và tăng trưởng bền vững. Diễn đàn mong muốn tiếp tục thúc đẩy hợp tác công - tư và tăng cường liên kết quốc tế để nhân rộng các mô hình carbon xanh dương tại Việt Nam. Kể từ khi 2 nước nâng tầm quan hệ lên mức đối tác chiến lược toàn diện, Vương Quốc Anh đang mở rộng hợp tác với Việt Nam, trong đó ưu tiên về lĩnh vực khí hậu, thiên nhiên và môi trường. Cả hai đang tạo nên một nền tảng vững chắc theo cách chúng ta làm việc trên thực tế, trong đó bao gồm sáng kiến NBCAP...Sự hỗ trợ của chung tôi đã trải rộng trên nhiều hệ sinh thái khác nhau, như phục hồi rừng, tăng cường khả năng phục hồi ven biển, các dự án về tín chỉ carbon Xanh. Sự đồng hành cùng NBCAP cho thấy chúng tôi đang mở rộng sự hỗ trợ của mình,phản ánh mong muốn cảu Vương Quốc Anh trong hỗ trợ, hợp tác với Việt Nam để áp dụng cách tiếp cận toàn diện và tích hợp hơn trên các lĩnh vực khí hậu thiên nhiên và phát triển bền vững.” Đại sứ

Việc chuyển từ “tiềm năng” sang “hành động thực tế thông qua NBCAP không chỉ giúp Việt Nam bảo vệ đa dạng sinh học, mà còn mở ra sinh kế, tạo giá trị kinh tế bền vững cho người dân. Sự ra đời của chương trình NBCAP đã chính thức mở đầu cho một cơ chế hợp tác dài hạn, đưa Việt Nam vững bước trên con đường thực hiện các cam kết khí hậu toàn cầu.