Sáng ngày 11/05/2026, tại Hà Nội, Tạp chí Kinh tế Việt Nam (VnEconomy) phối hợp cùng Viện Năng lượng Nguyên tử Việt Nam (Vinatom) tổ chức Hội thảo Quốc tế với chủ đề “Điện hạt nhân quy mô nhỏ: Giải pháp chiến lược cho an ninh năng lượng Việt Nam”. Sự kiện thu hút sự tham dự trực tiếp của phái đoàn ngoại giao cấp cao từ Nga, Ấn Độ cùng các chuyên gia và lãnh đạo các doanh nghiệp hàng đầu trong lĩnh vực.
Tại hội thảo, nhiều ý kiến cho rằng trong bối cảnh nhu cầu điện tăng nhanh, áp lực chuyển dịch xanh ngày càng lớn và thị trường năng lượng thế giới biến động mạnh mẽ, Việt Nam cần nghiên cứu các giải pháp năng lượng nền ổn định, bảo đảm an ninh năng lượng và giảm dần phụ thuộc và nhiên liệu nhập khẩu. Theo các chuyên gia, những biến động địa chính trị toàn cầu và nguy cơ đứt gãy chuỗi cung ứng thời gian qua cũng cho thấy yêu cầu cấp thiết phải nâng cao khả năn tự chủ năng lượng. Điều này đang đặt ra bài toán an ninh năng lượng tại Việt Nam với yêu cầu bảo đảm sạch, ổn định và tự chủ. Việc nghiên cứu lò phản ứng mô-đun nhỏ (SMR) đang gắn với quá trình triển khai Quy hoạch điện VIII Điều chỉnh và xây dựng lộ trình năng lượng quốc gia bền vững.
Ông Dmitry Aleksandrovich Raspopin, Trưởng đại diện Tập đoàn Năng lượng Nguyên tử Nhà nước Nga (Rosatom) tại Việt Nam, cho biết Nga hiện đã đưa vào vận hành 4 tàu phá băng sử dụng lò RITM-200 và đang tiếp tục xây dựng thêm các tàu mới cùng tổ máy điện hạt nhân nổi hiện đại hóa. Tiêu biểu là tổ máy nổi Akademik Lomonosov tại Pevek.
Ông Dmitry Aleksandrovich Raspopin nói: “Tập đoàn Rosatom đã chính thức đưa vào vận hành thương mại dự án nhà máy điện hạt nhân nổi sử dụng lò phản ứng mô-đun nhỏ (SMR). Tổ máy điện nổi mang tên Akademik Lomonosov bắt đầu hoạt động từ tháng 5/2020. Nhà máy này cung cấp điện và sưởi ấm ổn định cho khu vực Chukotka – một trong những vùng xa xôi và có khí hậu khắc nghiệt nhất của Nga. Việc vận hành nhà máy không chỉ giúp người dân địa phương có nguồn năng lượng an toàn, tin cậy với chi phí hợp lý, mà còn hỗ trợ phát triển bền vững các ngành công nghiệp quan trọng tại khu vực này”.
TS. Trần Chí Thành, Viện trưởng Vinatom, cho biết SMR đang thu hút sự quan tâm trên toàn cầu nhưng vẫn ở giai đoạn đầu thương mại hóa. Việt Nam hiện chưa có chương trình quốc gia riêng cho SMR, song định hướng phát triển điện hạt nhân quy mô linh hoạt đã được đề cập trong nhiều văn kiện chiến lược của Đảng và Nhà nước.
Theo TS. Trần Chí Thành, điều quan trọng nhất đối với ngành hạt nhân không nằm ở tốc độ phát triển công nghệ, mà ở văn hóa an toàn: “Phải đảm bảo những người làm hạt nhân thực sự hiểu và cảm nhận được văn hóa an toàn từ trong tim. Những người chỉ tiếp cận qua tài liệu, thông tin thì chưa cảm nhận được điều đó. Những người thực sự làm việc trong môi trường hạt nhân mới hiểu rằng an toàn là số một, không có ngoại lệ”.
Viện trưởng Vinatom cũng cho rằng, Việt Nam cần hợp tác với các đối tác nước ngoài như Nga, Nhật Bản hay Canada để tiếp cận công nghệ, từng bước xây dựng năng lực nội tại, tiếp tục hoàn thiện hành lang pháp lý, chuẩn bị nguồn nhân lực chất lượng cao, tăng cường năng lực quản lý Nhà nước và đẩy mạnh hợp tác quốc tế trước khi tính tới khả năng làm chủ hoàn toàn các công nghệ hạt nhân tiên tiến.
