Giữa những dốc đèo mờ sương nơi biên cương Tùng Vài, đồn Biên phòng không chỉ là nơi gác giữ từng mốc giới Tổ quốc, mà từ lâu đã trở thành ngôi nhà thứ hai của nhiều đứa trẻ nghèo vùng cao. Nhờ những chương trình, như: "Nâng bước em tới trường - Con nuôi đồn biên phòng", Dự án “Cán bộ chiến sĩ Quân đội nâng bước em tới trường” nhiều trẻ em từng suýt phải bỏ học đã được các chiến sĩ mang quân hàm xanh tiếp sức, tự tin viết tiếp giấc mơ đời mình.
Buổi lễ sinh nhật chiến sỹ tháng 8 ở Đồn Biên phòng Tùng Vài rộn ràng hơn thường lệ. Ngoài hoa, bánh và những lời chúc dành cho người lính, hôm nay đồn còn chia tay một "nhân sự" đặc biệt: Vàng Văn Hoàng. Em chuẩn bị ra trường Phổ thông Dân tộc Nội trú huyện Quản Bạ để bắt đầu năm học mới. Mồ côi cha từ nhỏ, Hoàng sống cùng mẹ và ông bà ngoại trong căn nhà tuềnh toàng ở thôn Tả Ván.
Hết cấp 1 học gần nhà, đường đến trường cấp 2 của Hoàng kéo dài hơn 16km mỗi ngày qua những con dốc ngoằn ngoèo. Ngày Hoàng gõ cửa đồn biên phòng, em mới là đứa trẻ còn nhiều bỡ ngỡ."Năm nay con lên lớp 7 và con vào Đồn Biên phòng Tùng Vài ở được gần 2 năm. Lúc con mới vào đây thì rất bỡ ngỡ, không biết làm gì... Dần dần con được anh Páo, các anh, các chú chỉ dạy. Khi không phải học bài thì con giúp các anh, các chú dọn dẹp. Cấp 1 thì con được học sinh giỏi. Lớp 6 thì con được học sinh khá. Ra trường Nội trú học thì con thấy khó hơn chút...
Cùng chung mái nhà Biên phòng với Hoàng là Giàng Thành Páo (thôn Tùng Vài Phìn). Bố mẹ chia tay từ khi Páo vừa lọt lòng, em lớn lên nhờ bàn tay chăm sóc của ông bà ngoại. Cái nghèo từng có lúc buộc Páo phải xếp lại sách vở. Hơn 4 năm trước, các chiến sĩ Đồn Biên phòng Tùng Vài tìm đến tận nhà đón em về đồn, sắm cho em chiếc xe đạp để đến trường. "Con về đây ở được 4 năm. Hồi mới vào con rất hồi hộp và chưa quen. Dần dần, đồn trở thành ngôi nhà của con. Vào đây, con cùng các chú đi tăng gia sản xuất, ăn uống đầy đủ, đảm bảo. Các chú giúp con học hành. Những môn không học được thì con sẽ hỏi các chú để các chú giảng dạy thêm."
Từ năm 2018, Đồn Biên phòng Tùng Vài chủ động rà soát những trường hợp trẻ em mồ côi, gia cảnh đặc biệt khó khăn trên địa bàn để đón về chăm sóc. Qua các chương trình "Nâng bước em tới trường - Con nuôi đồn Biên phòng", Dự án “Cán bộ chiến sĩ Quân đội nâng bước em tới trường” đồn đang đỡ đầu, hỗ trợ 22 học sinh (Trong đó trực tiếp nuôi dưỡng tại đơn vị 02 cháu).
Trung tá Văn Xuân Mến, Chính trị viên Phó Đồn Biên phòng Tùng Vài, chia sẻ: "Thời gian đầu các cháu rất bỡ ngỡ, sau đó qua hướng dẫn của các chú bộ đội, các cháu từng bước đi vào nề nếp. Chúng tôi cũng dạy các cháu kỹ năng sống. Việc học thì chúng tôi chỉ dạy thêm và phối hợp với nhà trường để giúp các cháu học tốt. Kỹ năng sống kết hợp với văn hóa để các cháu có môi trường sống để khi trưởng thành các cháu hiểu phải sống có ích. Chúng tôi phân công cán bộ kèm cặp, giúp đỡ các cháu trong học tập cũng như sinh hoạt thường ngày, cùng nhà trường thường xuyên nắm bắt việc học hành, kỷ luật... Nếu có sai phạm để chấn chỉnh kịp thời để các cháu tốt lên. Chúng tôi thay mặt gia đình đi họp phụ huynh, đưa đón và thông báo cho gia đình."
Sáng dậy tập thể dục, đạp xe đến trường, chiều tham gia trồng rau, chăn nuôi và tối bước vào bàn học, nhịp sống của những "Con nuôi Biên phòng" diễn ra nhịp nhàng như một chiến sỹ nhí.
Trung tá Lê Đình Trọng, Chính trị viên Đồn Biên phòng Tùng Vài, Bộ đội Biên phòng Tuyên Quang, cho biết: "Hằng ngày, ngoài giờ học trên lớp có thầy cô chỉ dạy, về đồn thì sinh hoạt học tập như bộ đội. Sáng dậy tập thể dục, đi học; chiều tham gia thể thao, tăng gia sản xuất; tối được các chú, các anh hướng dẫn, kèm cặp việc học."
Sự thay đổi của những đứa trẻ vùng cao không đến trong ngày một ngày hai, mà là chặng đường kiên nhẫn của toàn đơn vị, trong đó Đội Vận động quần chúng trực tiếp phụ trách từng bữa ăn, giấc ngủ.
Thiếu tá Vàng Văn Sáng, Đội trưởng Đội vận động quần chúng, Đồn Biên phòng Tùng Vài, cho biết: "Thời điểm mới về đồn, các cháu còn e dè, chưa năng động, chưa biết làm gì... Vào ở với cán bộ, chiến sỹ khoảng 1 tháng thì bắt đầu hòa nhập cùng cuộc sống của đồn. Lúc đầu các cháu còn ít nói, chưa biết chào hỏi người lớn... các thành viên của Đội vận động quần chúng chia nhau kèm cặp, chỉ bảo cho các cháu cách ăn ở, sinh hoạt. Thời gian các cháu ở đây rất ngoan, nghe lời, tham gia cùng các chú bộ đội tăng gia sản xuất. Chúng tôi lên lịch trong tuần học tập. Thứ 2,3,5 sẽ có 2 người trong Đội vận động quần chúng kèm cặp các cháu học hành. Hoặc phân thành viên trong đội kèm cặp các cháu học hành, duy trì nếp học tập của các cháu."
Nhờ kỷ luật kết hợp cùng tình yêu thương của các chiến sỹ bộ đội, kết quả học tập của Hoàng và Páo cải thiện rõ rệt. Nhưng điều quan trọng hơn cả là những ước mơ lớn dần trong các em.
Sau đây là chia sẻ của các em: "Nhờ các chú mà con học tốt hơn. Con mong học tốt, thực hiện được mong ước của các chú, trở thành 1 chiến sỹ biên phòng."
"Con mong muốn sau này được làm bộ đội như các chú nên con sẽ cố gắng học thật tốt để đáp lại tình cảm và sự nuôi nấng của các chú."
Ở Tùng Vài, sương mù có thể làm mờ những con dốc ngoằn ngoèo dẫn về bản, nhưng không còn làm mờ lối đi của Hoàng hay Páo và những đứa trẻ khác. Giữa ngàn xanh biên giới, những đứa trẻ mồ côi, từng suýt phải rời ghế nhà trường, đang lớn lên trong tình thương của những người lính. Rồi mai này khi trưởng thành, những năm tháng ở Đồn Biên phòng Tùng Vài sẽ luôn là điểm tựa vững vàng để các em tự tin trên hành trình lập nghiệp.
