Kỳ thi Olympic Thiên văn và Vật lý thiên văn quốc tế lần thứ XIX năm 2026 (IOAA 2026) diễn ra từ ngày 25/9 đến ngày 5/10/2026 tại Hà Nội, quy tụ 66 quốc gia và vùng lãnh thổ. Đây là lần đầu tiên Việt Nam đăng cai tổ chức kỳ thi này.
Kỳ thi IOAA 2026 do Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội chỉ đạo, phối hợp cùng Bộ Giáo dục và Đào tạo, Bộ Công an, Bộ Ngoại giao, Hội đồng IOAA quốc tế và các đơn vị liên quan. Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội là cơ quan chủ trì, phối hợp với các sở, ban, ngành. Đại học Phenikaa là địa điểm chính tổ chức các hoạt động chuyên môn và điều hành kỳ thi. Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Hiền, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo thành phố Hà Nội, Phó Trưởng ban Thường trực Ban tổ chức kỳ thi Olympic Thiên văn và Vật lý thiên văn quốc tế lần thứ XIX năm 2026 (IOAA 2026), cho biết: “Kỳ thi IOAA 2026 quy tụ 66 quốc gia và vùng lãnh thổ, gồm 65 đội tuyển quốc tế và riêng đội tuyển Việt Nam có 2 đội, với 320 thí sinh tranh tài, tăng 100 thí sinh so với kỳ thi năm ngoái. So với năm trước, điểm khác biệt của kỳ thi IOAA 2026 không chỉ nằm ở quy mô mà còn việc sử dụng trang thiết bị, hạ tầng chuyên môn, như: kính thiên văn Sky-Watcher; nhà chiếu hình vũ trụ có mái vòm đường kính 16m, hệ thống máy chiếu Sony GTZ380, phần mềm SkyExplorer và phần mềm chấm thi Olympify. Đây là những thiết bị hiện đại lần đầu tiên vận hành tại kỳ thi IOAA. Kết quả, huy chương, giải thưởng và giấy chứng nhận được Hội đồng quốc tế và Ban Giám khảo xem xét, phê duyệt theo Điều lệ IOAA.”
Các thí sinh tham dự kỳ thi với 4 phần thi, gồm: Lý thuyết, Phân tích dữ liệu, Quan sát và Đồng đội. Giáo sư, Tiến sĩ Phạm Thành Huy, Phó Tổng Giám đốc Đại học Phenikaa (Hà Nội), cho biết:“Đây là kỳ thi Olympic về mặt chuyên môn rất đặc biệt và chưa có tiền lệ ở trong nước. Kỳ thi kéo dài 10 ngày, thông thường các kỳ thi Olympic khác chỉ kéo dài 5 ngày. Thông qua cuộc thi này, khuyến khích học sinh, sinh viên, các nhà nghiên cứu khoa học nghiên cứu về thiên văn học và vật lý thiên văn, khoa học vũ trụ, không gian.”
Bên cạnh các phần thi, các đoàn tham dự IOAA 2026 giao lưu văn hóa, tham quan một số di sản, danh thắng của Hà Nội, như: Hoàng thành Thăng Long, Văn Miếu - Quốc Tử Giám và làng gốm Bát Tràng. Qua những điểm đến này, các bạn trẻ và thành viên các đoàn có thêm cơ hội tìm hiểu về lịch sử, văn hóa và đời sống của Thủ đô Hà Nội.
Kỳ thi IOAA được tổ chức lần đầu vào năm 2007 tại Thái Lan. Từ lần đầu tham dự kỳ thi IOAA năm 2016 tại Ấn Độ, đội tuyển Việt Nam, liên tục giành thành tích cao tại các kỳ thi IOAA.
