Xây dựng “Không gian Việt Nam – Hồ Chí Minh” là một mục tiêu quan trọng trong Chiến lược Ngoại giao Văn hóa đến năm 2030, trong đó có việc xây dựng “Không gian văn hóa Hồ Chí Minh” tại các Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài. Trong cuộc trao đổi với phóng viên Đài Tiếng nói Việt Nam thường trú tại Trung Quốc mới đây, Tổng Lãnh sự Việt Nam tại Quảng Châu Nguyễn Việt Dũng khẳng định, việc xây dựng “Không gian văn hóa Hồ Chí Minh” tại Quảng Châu có ý nghĩa hết sức quan trọng và sâu sắc.

Tổng Lãnh sự Nguyễn Việt Dũng phát biểu tại Lễ kỷ niệm 100 năm ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam tại Di tích trụ sở Hội Việt Nam cách mạng thanh niên. Ảnh: Tổng lãnh sự quán Việt Nam tại Quảng Châu.

PV: Xây dựng “Không gian văn hóa Hồ Chí Minh” là một chủ trương lớn, quan trọng của Đảng và Nhà nước ta. Vậy theo ông, với các Cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài, cụ thể là Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Quảng Châu không gian này có thể bao gồm những gì?

Tổng Lãnh sự (TLS) Nguyễn Việt Dũng: Như chúng ta đã biết cùng với sự ra đời của nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa năm 1945, Bộ Ngoại giao Việt Nam cũng được thành lập và rất vinh dự, tự hào được Chủ tịch Hồ Chí Minh trực tiếp dẫn dắt và chỉ đạo trên cương vị Bộ trưởng Ngoại giao đầu tiên. Bác đã để lại cho nền ngoại giao Việt Nam hiện đại một tư tưởng ngoại giao đặc sắc - Tư tưởng ngoại giao Hồ Chí Minh. Văn hóa ngoại giao của Người mang những giá trị đặc sắc được thể hiện qua tư tưởng, hoạt động, tri thức, ngôn ngữ, nghệ thuật và phong cách ứng xử. Những giá trị này cần được tiếp tục khẳng định, vận dụng và phát triển trong quá trình hoạt động ngoại giao hiện nay.

Việc “lan tỏa các giá trị, tư tưởng, quan điểm nhân sinh quan, thế giới quan tiến bộ và cao đẹp của dân tộc Việt Nam, đặc biệt là thông qua hình ảnh, giá trị tư tưởng của Chủ tịch Hồ Chí Minh” là một mục tiêu lớn được đề ra tại Chiến lược Ngoại giao văn hoá đến năm 2030 do Thủ tướng Chính phủ ban hành. Chiến lược này đã đặt mục tiêu cụ thể tới năm 2030, tất cả các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài xây dựng “Góc Việt Nam” hoặc “Không gian Việt Nam - Hồ Chí Minh”.

Do vậy, với ngành ngoại giao Việt Nam nói chung và các cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài nói riêng, trong đó có Tổng Lãnh sự quán Việt Nam ở Quảng Châu, theo tôi việc xây dựng “Không gian văn hóa Hồ Chí Minh” tại Quảng Châu – cái nôi của Cách mạng Việt Nam, có ý nghĩa hết sức quan trọng, vì đây sẽ là nơi tư tưởng, đạo đức, phong cách và sự nghiệp Cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh hiện hữu thường xuyên, trở thành tài sản tinh thần, giá trị văn hóa quý báu dẫn dắt và truyền cảm hứng cho suy nghĩ, hành động của cán bộ, đảng viên, học sinh, kiều bào đang sinh sống, học tập tại Trung Quốc nói chung và Quảng Châu nói riêng.

Tổng Lãnh sự Nguyễn Việt Dũng và các cán bộ, đảng viên tại Di tích trụ sở Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên. Ảnh: Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Quảng Châu.

Những câu chuyện, hình ảnh của Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Cơ quan đại diện chắc chắn sẽ giúp nâng cao ý thức về lòng tự hào dân tộc, niềm tự hào về ngành Ngoại giao và ý thức trách nhiệm, tinh thần phụng sự của những cán bộ đang công tác tại Cơ quan đại diện. Bên cạnh đó, “Không gian văn hóa Hồ Chí Minh” tại Quảng Châu cũng sẽ giúp kể lại những câu chuyện cảm động về tình hữu nghị truyền thống giữa hai Đảng và nhân dân hai nước, đặc biệt là tình cảm gắn bó giữa Bác Hồ với Lãnh đạo và nhân dân tỉnh Quảng Đông.

Với ý nghĩa lớn lao và thiết thực như vậy, “Không gian văn hóa Hồ Chí Minh” tại Quảng Châu sẽ cần được xây dựng một cách toàn diện, bao gồm cả “không gian văn hoá vật thể” và “không gian văn hoá phi vật thể”. Không gian văn hoá vật thể có thể bao gồm khu trưng bày tranh, ảnh, sách, báo, tạp chí liên quan đến Chủ tịch Hồ Chí Minh và tình hữu nghị truyền thống giữa Bác với Lãnh đạo và nhân dân Trung Quốc, đặc biệt là những ấn phẩm về tình cảm giữa Bác với lãnh đạo và nhân dân tỉnh Quảng Đông. “Không gian văn hoá phi vật thể” có thể được hình thành qua các hoạt động như chiếu phim, sinh hoạt chuyên đề về tấm gương, tư tưởng của Bác để giúp các thế hệ người Việt Nam ở địa bàn, đặc biệt là thanh niên hiểu sử Việt, yêu sử Việt, đặc biệt là những giai đoạn lịch sử gắn với hoạt động của Chủ tịch Hồ Chí Minh ở Trung Quốc.

Ngoài ra, chúng ta có thể tính tới việc xây dựng “Không gian văn hoá Hồ Chí Minh online” trên website của Bộ, trong đó chia thành các khu vực như “Bác Hồ ở Pháp”, “Bác Hồ ở Trung Quốc”…, hoặc các Cơ quan đại diện có thể xây dựng không gian văn hoá trực tuyến trên chính website của mình, với kho tư liệu ảnh, bài viết, infographic, video clip, tủ sách điện tử…

Tổng Lãnh sự Việt Nam tại Quảng Châu Nguyễn Việt Dũng (thứ hai từ phải sang) trao tặng phẩm của Tổng Bí thư Tô Lâm cho Giám đốc Bảo tàng Lịch sử Cách mạng Quảng Đông nhân kỷ niệm 135 năm ngày sinh của Chủ tịch Hồ Chí Minh.

PV: Quảng Châu là nơi có nhiều di tích và ấn phẩm về Chủ tịch Hồ Chí Minh ở Trung Quốc. Các di tích và ấn phẩm này phát huy vai trò gì trong việc xây dựng “Không gian văn hóa Hồ Chí Minh”, thưa ông?

TLS Nguyễn Việt Dũng: Có thể nói, Quảng Châu là một địa danh gắn liền với hành trình hoạt động cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh. Các di tích và ấn phẩm về Bác Hồ ở Quảng Châu không chỉ là “Bảo tàng sống” về một giai đoạn lịch sử quan trọng mang nhiều ý nghĩa sâu sắc, mà còn hàm chứa những giá trị thời sự và là cầu nối văn hóa giữa Việt Nam và Trung Quốc.

Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Quảng Châu rất may mắn khi được đặt tại địa bàn có nhiều di tích lịch sử gắn liền với hoạt động của Bác và Cách mạng Việt Nam. Đây là những chứng tích lịch sử vô giá gắn liền với công cuộc đấu tranh cách mạng vẻ vang của các chiến sỹ cách mạng thời kỳ đầu. Hiện nay, các khu di tích đều được cơ quan chức năng của tỉnh Quảng Đông, thành phố Quảng Châu quan tâm tôn tạo và tạo nhiều điều kiện thuận lợi cho công chúng sở tại và các đoàn công tác, du khách của Việt Nam đến tham quan.

Đây là điều kiện hết sức thuận lợi cho việc xây dựng “Không gian văn hoá Hồ Chí Minh”, vì trụ sở Khu di tích trụ sở Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên hoặc Triển lãm “Đường Cách mạng - Đồng chí Hồ Chí Minh tại Trung Quốc” được khai mạc tại Bảo tàng Lịch sử Cách mạng Quảng Đông vào tháng 5/2025 vừa qua chính là những Không gian văn hoá liên quan đến Chủ tịch Hồ Chí Minh hữu hình và sẵn có tại địa bàn, là tiền đề quan trọng để chúng ta có thể khai thác, phát huy giá trị.

Trong thời gian qua, 100% các đoàn đến công tác, làm việc tại Quảng Châu đều đã được Tổng Lãnh sự quán hỗ trợ thu xếp để có thể đến tham quan, học tập tại những khu di tích và triển lãm này. Những hình ảnh và câu chuyện trực quan, sinh động đã khiến đông đảo cán bộ, đại biểu xúc động sâu sắc, trở thành những trải nghiệm quý giá, lời nhắc thường trực về việc sống xứng đáng với những giá trị mà các thế hệ đi trước đã dày công vun đắp, từ đó đưa “không gian văn hoá Hồ Chí Minh” chuyển hoá từ không gian vật thể sang không gian phi vật thể - là những giá trị tinh thần định hướng cho tư duy và hành động của chúng ta.

Ngoài ra, ở Quảng Châu còn có nhiều “địa chỉ đỏ” khác liên quan đến những hoạt động cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh trong giai đoạn từ 11/1924 – 5/1927 như: Trường quân sự Hoàng Phố, Trường huấn luyện phong trào nông dân do đồng chí Mao Trạch Đông làm chủ nhiệm, di tích Hội Nông dân tỉnh Quảng Đông, di tích Trụ sở của Tổng Công hội (Liên đoàn Công đoàn) toàn Trung Quốc, di tích Trụ sở Nghị viện Quảng Đông….Vì vậy, nhiệm vụ của Tổng Lãnh sự quán là cần tìm cách khai thác tối đa các không gian văn hoá - lịch sử sẵn có trên địa bàn, để hình thành “Không gian văn hoá Hồ Chí Minh” đủ rộng lớn, toàn diện, mang tính kết nối sâu sắc giữa quá khứ và hiện tại, để việc học tập và làm theo Bác trở thành “nếp sống, nếp làm việc” của cán bộ, đảng viên, kiều bào, học sinh ở sở tại.

PV: Xin ông cho biết trong quá trình xây dựng “Không gian văn hóa Hồ Chí Minh”, Tổng Lãnh sự quán Việt Nam tại Quảng Châu có những thuận lợi và khó khăn gì?

TLS Nguyễn Việt Dũng: Thuận lợi thì rất rõ rồi. Quảng Châu là nơi có nhiều hình ảnh, hiện vật, tư liệu và địa chỉ đỏ liên quan đến quá trình hoạt động cách mạng của Bác Hồ. Hơn nữa, việc xây dựng “Không gian văn hóa Hồ Chí Minh” được Lãnh đạo Bộ Ngoại giao xác định là định hướng và chủ trương nhất quán để lan tỏa các giá trị của tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh. Đây sẽ không chỉ là nhiệm vụ chính trị - lịch sử, mà còn là nền tảng để thúc đẩy sáng tạo và quảng bá hình ảnh Việt Nam ra thế giới.

Những di tích lịch sử liên quan đến hoạt động cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh và các thế hệ lãnh đạo tiền bối của Việt Nam ở thành phố Quảng Châu và tỉnh Quảng Đông chính là tài nguyên sẵn có, là những “nền móng lịch sử vững chắc” để xây dựng nên không gian văn hóa, giúp mọi người hiểu biết sâu sắc về thân thế, sự nghiệp cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh tại Quảng Châu, hoặc nói cách khác chúng ta đang có “điểm tựa” quý giá của lịch sử.

Bên cạnh đó, quan hệ hợp tác tốt đẹp, thực chất trên nhiều phương diện giữa Việt Nam và Trung Quốc cũng như với tỉnh Quảng Đông hiện nay cũng là điều kiện hết sức thuận lợi để triển khai công tác này. Quan hệ hợp tác giữa các sở, ngành, cơ quan trong lĩnh vực văn hoá, thông tin, bảo tàng của hai bên đã tạo nên những chương trình, dự án hợp tác hết sức thành công, có hiệu quả tuyên truyền và sức lan toả rộng rãi ở Việt Nam và sở tại.

Trong thời gian qua, các cơ quan hữu quan hai bên đã tích cực phối hợp trùng tu, tôn tạo Khu di tích Trụ sở Hội Việt Nam Cách mạng Thanh niên trong suốt hơn 2 năm để có thể mở cửa đón khách tham quan vào đầu năm 2024 - nhân dịp kỷ niệm 100 năm Chủ tịch Hồ Chí Minh hoạt động cách mạng tại Quảng Châu. Gần đây nhất, Bảo tàng Lịch sử Cách mạng Quảng Đông và Bảo tàng Hồ Chí Minh (Việt Nam) đã chủ trì, phối hợp với rất nhiều bảo tàng, nhà tưởng niệm cách mạng các địa phương, như Quảng Tây, Vân Nam, Trùng Khánh, tổ chức triển lãm chuyên đề “Đường Cách mạng - Đồng chí Hồ Chí Minh tại Trung Quốc” từ ngày 10/5/2025 đến 10/8/2025, đúng dịp kỷ niệm 135 năm ngày sinh Chủ tịch Hồ Chí Minh. Đây là những không gian văn hóa giúp mọi người hiểu biết sâu sắc về thân thế, sự nghiệp cách mạng của Chủ tịch Hồ Chí Minh và truyền thống hữu nghị giữa Việt Nam và Trung Quốc.

Một thuận lợi nữa là chúng ta hiện có nhiều phương thức truyền thông đa phương tiện, sự hỗ trợ của khoa học công nghệ và các cơ quan, ban ngành để có thể triển khai “Không gian văn hoá Hồ Chí Minh online”. Đây sẽ là một hướng đi phù hợp với xu thế truyền thông hiện đại, sáng tạo, gần gũi và dễ tiếp cận, thu hút sự quan tâm của các giới, đặc biệt là giới trẻ trong và ngoài nước.

Về những khó khăn, chúng ta sẽ cần nhiều nguồn lực, đặc biệt cần xây dựng và chia sẻ kho tài nguyên số liên quan đến Bác Hồ, như tranh, ảnh tư liệu, sách điện tử, infographic để các Cơ quan đại diện có thể tiếp cận và khai thác. Bên cạnh đó, cơ sở hạ tầng thông tin cũng cần nhanh chóng nâng cấp để có thể thích ứng kịp thời với cách thức truyền thông số đang thay đổi từng ngày, từng giờ hiện nay.

Một vấn đề nữa là cần bồi dưỡng, xây dựng đội ngũ cán bộ làm công tác ngoại giao văn hoá có kiến thức, kỹ năng đáp ứng được yêu cầu công việc. Để hiện thực hoá những ý tưởng, dự án tốt đẹp đều cần đội ngũ cán bộ có đủ năng lực, sáng tạo, năng động để triển khai. Đặc biệt là cần những cán bộ ngoại giao có thể kết hợp nhuần nhuyễn ngoại giao văn hóa và thông tin đối ngoại, biết tận dụng những lợi thế, xu thế của truyền thông số, truyền thông đa phương tiện hiện nay.

Xin cảm ơn Tổng Lãnh sự.