เราเดินทางไปเยือนหมู่บ้านห่าเอิน ตำบลมายฝู่ จังหวัดห่าติ๊ง ในบ่ายวันหนึ่งในฤดูร้อน โดยได้เห็นหญ้าตองกงที่วางเรียงรายบริเวณถนน ซึ่งเติมแต่งความสวยงามให้แก่หมู่บ้าน โดยชาวบ้านที่นี่ใช้ไม้ไผ่และหญ้าตองกงสำหรับทำไม้กวาด
ผู้สูงอายุในหมู่บ้านห่าเอินเล่าให้ฟังว่า อาชีพทำไม้กวาดตองกงมีมาเมื่อกว่า 150ปีก่อน โดยจากวัตถุดิบจากธรรมชาติ เช่น หญ้าตองกง ชาวบ้านได้ทำไม้กวาดตองกงจนกลายเป็นการประกอบอาชีพของหลายครัวเรือนในหมู่บ้าน ซึ่งการทำไม้กวาดนั้น ต้องมีความขยันหมั่นเพียรและความคล่องแคล่ว นาง เลถิถ่วน อาศัยในหมู่บ้านห่าเอิน ตำบลมายฝู่ ได้เผยว่า
“คุณปู่และพ่อแม่ดิฉันได้ประกอบอาชีพทำไม้กวาดตองกง ถึงรุ่นดิฉันก็สืบทอดอาชีพนี้เพื่อรักษาและสืบทอดให้แก่คนรุ่นหลัง”
ในการทำไม้กวาดตองกงนั้น มีหลายขั้นตอน เช่น เตรียมหญ้าตองกง โดยต้องนำหญ้าตองกงที่แก่เต็มที่ไปตากแดดจนแห้งสนิท แล้วนำมารวมกันประมาณ 1 กำมือ มัดด้วยเชือกให้แน่นเป็นวงกลม ต่อจากนั้น นำด้ามไม้ไผ่เสียบเข้าไปตรงกลางช่อดอกหญ้าที่มัดไว้ เจาะรูตรงโคนแล้วใช้เชือกร้อยมัดให้แน่น ใช้มีดตัดโคนก้านดอกหญ้าส่วนเกินออกให้เสมอกันและสวยงาม นาง เหงวียนถิมาย ซึ่งประกอบอาชีพทำไม้กวาดตองกงในท้องถิ่นได้เผยว่า สิ่งที่สำคัญที่สุดคือการเตรียมหญ้าตองกง
นอกจากทำไม้กวาดตองกงแล้ว ชาวบ้านยังทำไม้กวาดชนิดอื่นๆ เช่น ไม้กวาดด้ามหวาย ไม้กวาดด้ามพลาสติก ไม้กวาดเชือกฟาง เพื่อตอบสนองความต้องการของตลาด โดยสินค้าของหมู่บ้านได้รับการจำหน่ายทั้งในและต่างจังหวัด นาย นิงวันถิ่ง อายุ 65ปี ซึ่งมีประสบการณ์ทำไม้กวาดตองกงมาเกือบ 50 ปีในหมู่บ้านห่าเอิน ตำบลมายฝู่ ได้เผยว่า
“ตอนแรก มีการผลิตแบบรายย่อยในช่วงว่างเว้นจากการทำเกษตรเพื่อเพิ่มรายได้ ต่อมา ความต้องการไม้กวาดเพิ่มขึ้นและการสร้างรายได้ที่มั่นคงทำให้ชาวบ้านหันมาทำไม้กวาดมากขึ้น โดยได้พัฒนาผลิตภัณฑ์ใหม่ที่มีคุณภาพดีและมีรูปแบบที่หลายหลาย”
ปัจจุบัน หมู่บ้านห่าเอินมี 100 ครัวเรือนที่ประกอบอาชีพทำไม้กวาดตองกง รวมผู้ใช้แรงงานหลายร้อยคน ซึ่งส่วนใหญ่มีอายุตั้งแต่ 50 – 70 ปี นาย เลเตี๊ยนเลือง นายกสมาคมเกษตรกรตำบลมายฝู่ จังหวัดห่าติ๊ง ได้เผยว่า
“อาชีพนี้สร้างรายได้ที่มั่นคงและค่อนข้างสูง โดยมีการสั่งซื้อวัตถุดิบจากประเทศลาว ซึ่งมากถึง 200 ตันเพื่อป้อนให้แก่ชาวบ้านและจังหวัดต่างๆในภาคใต้ โดยชาวบ้านที่นี่ทำไม้กวาดที่เป็นมิตรกับสิ่งแวดล้อมและใช้วัตถุดิบจากธรรมชาติ”
ในสภาวการณ์ที่อาชีพหัตถกรรมหลายอย่างกำลังสูญหายไปท่ามกลางการพัฒนาของอุตสาหกรรมการผลิต หมู่บ้านทำไม้กวาดตองกงห่าเอินยังคงรักษาและพัฒนาอาชีพได้อย่างมีเสถียรภาพ ซึ่งแสดงให้เห็นถึงพลังชีวิตของหมู่บ้านหัตถกรรมที่ผสานกับวิถีชีวิตชนบท.
