“สมาชิกทุกคนในทีมได้รับมอบหมายหน้าที่อย่างชัดเจนเพื่อส่งเสริมความรับผิดชอบอย่างเต็มที่ เพราะเราต้องทำหน้าที่นี้ด้วยหัวใจและความสำนึกในบุญคุณ จึงจะถือว่าภารกิจนี้สมบูรณ์ สำหรับตัวผมเอง ในการปฏิบัติภารกิจครั้งนี้ ก็หวังเป็นอย่างยิ่งว่าจะได้ค้นพบอัฐิของคุณตา”
ท่ามกลางแสงแดดร้อนระอุในเดือนกรกฎาคมที่ด่งซวน พันโท เล นาม นิงห์ ผู้ช่วยฝ่ายนโยบาย แผนกการเมือง กองบัญชาการทหารจังหวัดดั๊กลัก และเพื่อนร่วมทีม ทหารบ้านและแพทย์นิติเวช ยังคงปฏิบัติภารกิจที่สุสานทหารพลีชีพเพื่อชาติซวนกวาง 2
ในหลุมศพแต่ละหลุมที่ยังไม่สามารถระบุตัวตนได้ พวกเขาค่อย ๆ ปัดดินออกทีละชั้นด้วยความระมัดระวัง ค้นหาร่องรอยที่ยังหลงเหลืออยู่ในหลุมศพที่ผ่านกาลเวลามานานกว่าครึ่งศตวรรษ
สำหรับพันโท นิงห์ ภารกิจนี้ไม่เพียงแต่เป็นหน้าที่ของทหารที่รับผิดชอบงานด้านนโยบายเท่านั้น หากยังแบกรับความปรารถนาของครอบครัวที่รอคอยมานานหลายปี นั่นคือการค้นหาหลุมศพของคุณตาซึ่งเสียชีวิตในสงคราม และยังเป็นความปรารถนาสุดท้ายในช่วงบั้นปลายชีวิตของมารดาอีกด้วย ดังนั้น ในทุกวันที่ปฏิบัติงาน เขาจึงยังคงเก็บความหวังเล็ก ๆ ไว้ในใจว่า ในหลุมศพนับร้อยที่ยังไร้ชื่อ อาจมีสักวันหนึ่งที่ครอบครัวของเขา รวมถึงอีกนับร้อยครอบครัวจะได้พบญาติมิตรที่พวกเขารัก หลังจากต้องเฝ้ารอคอยมานานหลายทศวรรษ
เรื่องราวของพันโทนิงห์เป็นเพียงหนึ่งในเรื่องราวอีกมากมายในภารกิจการระบุตัวตนของหลุมศพทหารชีพเพื่อชาติ ปัจจุบัน ทั่วทั้งจังหวัดดั๊กลักยังมีหลุมศพทหารพลีชีพเพื่อชาติอีกกว่า 4,100 หลุมที่ยังไม่สามารถระบุตัวตนได้ และนี่คือเหตุผลสำคัญที่ทำให้มีการดำเนิน “ยุทธนาการณ์ 500 วันคืน เร่งค้นหา รวบรวมและระบุตัวตนอัฐิทหารพลีชีพเพื่อชาติ”
หลังผ่านพ้นมานานกว่าครึ่งศตวรรษ กาลเวลาได้ทำให้ร่องรอยของสงครามเลือนหายไปไม่น้อย หลุมศพบางแห่งเหลือเพียงฟันไม่กี่ซี่หรือชิ้นส่วนกระดูกขนาดเล็กมาก ขณะที่ในหลายกรณี โครงกระดูกได้เสื่อมสลายจนไม่เหลือสภาพเพียงพอที่จะเก็บตัวอย่างเพื่อนำไปตรวจพิสูจน์ DNA ดังนั้น ตัวอย่างทุกชิ้นที่เก็บรวบรวมได้จึงต้องผ่านกระบวนการจัดการและตรวจวิเคราะห์อย่างเคร่งครัด นายแพทย์ โห่กิมธี จากศูนย์นิติเวชศาสตร์จังหวัดดั๊กลัก กล่าวว่า
“ในขั้นตอนการจัดการตัวอย่าง เราต้องทำอย่างละเอียดและรอบคอบอย่างยิ่ง เพื่อป้องกันการปนเปื้อนจากผู้ปฏิบัติงานและปนเปื้อนอย่างตัวอย่างอื่น เพราะการเก็บตัวอย่างเหล่านี้ทำได้ยากอยู่แล้ว เราจึงต้องระมัดระวังในทุกขั้นตอน เราแค่หวังว่าจะสามารถค้นหาและระบุชื่อของทหารพลีชีพเพื่อชาติให้ได้”
นอกจากการเก็บตัวอย่าง DNA แล้ว จุดเด่นใหม่ของการดำเนินงานในครั้งนี้คือ ข้อมูลทั้งหมดเกี่ยวกับหลุมศพแต่ละแห่งจะถูกบันทึกและจัดเก็บในรูปแบบดิจิทัลตั้งแต่ในพื้นที่ปฏิบัติงาน ทั้งตำแหน่งที่ตั้ง สภาพของหลุมศพ ตลอดจนข้อมูลตัวอย่าง DNA จะถูกบันทึกเข้าสู่ระบบฐานข้อมูลเพื่ออำนวยความสะดวกในการจัดเก็บและนำไปตรวจสอบเปรียบเทียบกับฐานข้อมูลญาติของทหารชีพเพื่อชาติในภายหลัง การผสานการตรวจพิสูจน์ DNA เข้ากับการจัดทำฐานข้อมูลดิจิทัล คาดว่า จะช่วยลดระยะเวลาในการระบุตัวตนของทหารพลีชีพเพื่อชาติ อีกทั้งยังช่วยลดความเสี่ยงที่ข้อมูลจะสูญหายหรือตกหล่นในระหว่างกระบวนการจัดเก็บข้อมูล
หลังจากดำเนินการที่สุสานทหารพลีชีพเพื่อชาติซวนกวาง 2 แล้ว คณะปฏิบัติงานจะเดินหน้าลงพื้นที่เก็บตัวอย่างจากสุสานแห่งอื่น ๆ ที่เหลือในจังหวัด พร้อมกับดำเนินภารกิจค้นหาและรวบรวมอัฐิทหารพลีชีพเพื่อชาติอย่างต่อเนื่อง ทั้งในประเทศและในกัมพูชา นายด่าวหมี รองประธานคณะกรรมการประชาชนจังหวัดดั๊กลัก กล่าวว่า
“เรากำลังเร่งปฏิบัติยุทธนาการณ์ 500 วันคืนเพื่อระบุข้อมูลของทหารพลีชีพเพื่อชาติ โดยกำลังทบทวนแผนงานเพื่อกำหนดกรอบเวลาและมอบหมายภารกิจให้แต่ละหน่วยงานอย่างชัดเจน เพื่อให้มั่นใจว่าจะสามารถเก็บตัวอย่างได้แล้วเสร็จภายในวันที่ 31 ตุลาคม ตามเป้าหมายที่กำหนดไว้ ขณะเดียวกัน เราจะเร่งดำเนินการค้นหาอัฐิทหารพลีชีพเพื่อชาติภายในประเทศและจัดทำแผนเพื่อทำการค้นหาในกัมพูชาต่อไป”
ตัวอย่างทางชีวภาพที่เก็บรวบรวมได้ยังต้องผ่านกระบวนการตรวจพิสูจน์และนำไปเปรียบเทียบกับฐานข้อมูล DNA ของญาติทหารพลีชีพเพื่อชาติ ก่อนที่จะสามารถยืนยันตัวตนได้ ดังนั้น เส้นทางในการค้นหาและระบุชื่อให้แก่พวกเขายังคงมีงานอีกมากที่ต้องดำเนินการ
ที่สุสานทหารพลีชีพเพื่อชาติซวนกวาง 2 หลุมศพแต่ละหลุมได้ถูกเปิดออกด้วยความระมัดระวังสูงสุด และร่องรอยเล็ก ๆ ทุกชิ้นได้รับการเก็บรักษาอย่างทะนุถนอม ด้วยความหวังว่าจะไม่พลาดเบาะแสแม้เพียงเล็กน้อยที่ยังหลงเหลืออยู่หลังกาลเวลาได้ผ่านพ้นมากว่าครึ่งศตวรรษ
ตัวอย่าง DNA ทุกตัวอย่างและข้อมูลทุกชิ้นที่ถูกจัดเก็บในรูปแบบดิจิทัลในวันนี้ ล้วนเพิ่มโอกาสให้ผู้ที่ได้สละชีวิตเพื่อชาติได้รับการยืนยันตัวตน นี่คืออีกหนึ่งภารกิจที่จะช่วยให้ครอบครัวของทหารพลีชีพเพื่อชาติต่าง ๆ ได้สมหวัง เมื่อคนที่พวกเขารักได้กลับคืนสู่ครอบครัวหลังต้องรอคอยมาอย่างยาวนานหลายทศวรรษ./.
