เมื่อก่อนนี้ กลุ่มชาติพันธุ์ จื๊ต (Chứt) เป็นกลุ่มชาติพันธุ์เดียวในบรรดากลุ่มชาติพันธุ์ 54 ชนเผ่าในเวียดนามที่ไม่มีเครื่องแต่งกายเฉพาะของตน ดังนั้น เมื่อปี 2024 สถาบันชาติพันธุ์วิทยาและศาสนศึกษา แห่งสถาบันสังคมศาสตร์เวียดนาม ได้จัดทำโครงการวิจัยทางวิทยาศาสตร์เกี่ยวกับเครื่องแต่งกายดั้งเดิมของชนเผ่า จื๊ต และในปี 2025 ได้ออกแบบเครื่องแต่งกายชุดใหม่สำหรับกลุ่มชาติพันธุ์นี้
ชนเผ่า จื๊ต จัดอยู่ในกลุ่มภาษาเวียดเหมื่อง (ตระกูลภาษาออสโตรเอเชียติก) เป็นหนึ่งในกลุ่มชาติพันธุ์ที่เล็กที่สุดในเวียดนาม ประกอบด้วย 5 กลุ่มย่อย ได้แก่ แซก (Sách) ไหม่ (Mày) หรุก (Rục) อาแรม (A Rem) และมาเหลี่ยง (Mã Liềng) ส่วนใหญ่อาศัยอยู่ในภาคกลางตอนบนโดยปัจจุบันมีชาวเผ่า จื๊ต อาศัยอยู่ในจังหวัดกว๋างตริเพียงกว่า 7,000 คนเท่านั้น
ก่อนหน้านี้ ชนเผ่า จื๊ต ใส่เสื้อและนุ่งผ้าเตี่ยวที่ทำจากเปลือกไม้ ใบไม้ หรือหนังสัตว์ ต่อมาก็แต่งกายตามแบบเสื้อผ้าของชาวกิงหรือของชนเผ่าอื่นๆ รองศาสตราจารย์ ดร. เลิม บ๊า นาม ประธานสมาคมชาติพันธุ์วิทยาและมานุษยวิทยาเวียดนาม กล่าวว่า“ผมพบชุมชนเผ่า จื๊ต เมื่อ 35 ปี ก่อน ซึ่งดูแปลกมากเพราะใส่เสื้อสูทกับกางเกงขาสั้นแบบมีอะไรก็ใส่ไป ดังนั้น เราจึงคิดว่าต้องศึกษาวิจัยออกแบบชุดให้พวกเขาใส่ให้เป็นเอกลักษณ์เฉพาะของตัวเอง"
โครงการวิจัยทางวิทยาศาสตร์เกี่ยวกับเครื่องแต่งกายของชนเผ่า จื๊ต ดำเนินการโดยผู้เชี่ยวชาญชั้นนำด้านชาติพันธุ์วิทยาและวัฒนธรรมศึกษาพร้อมด้วยตัวแทนชุมชนชนเผ่า จื๊ต เข้าร่วม ทีมวิจัยได้ทำการศึกษาหาข้อมูลในภาคสนามในอำเภอมินห์ฮว้า อำเภอเตวียนฮว้า และอำเภอโบ๊แจก จังหวัดกว๋างบิ่งห์เดิมซึ่งปัจจุบันคือจังหวัดกว๋างตริเพื่อวิจัยและออกแบบอย่างเป็นระบบ โดยเคารพองค์ประกอบแบบดั้งเดิมและสอดคล้องกับสภาพความเป็นอยู่สมัยใหม่ ทำให้ชุดแต่งกายสะท้อนการผสมผสานระหว่างประเพณีและความทันสมัยอย่างลงตัวผ่านสี ลวดลาย และวัสดุ ด้านการใช้โทนสีก็มีห้าสีหลักสีแดงของดวงอาทิตย์ สีส้ม สีน้ำตาลแห่งดินถ้ำ ที่อยู่อาศัยของมนุษย์ยุคดึกดำบรรพ์ และสีเขียวไล่ระดับจากเข้มไปอ่อนของป่าดงดิบ ภาพของใบไม้จากต้นร้าง ซึ่งเป็นต้นไม้ชนิดหนึ่งที่เกี่ยวข้องกับการใช้เปลือกไม้ทำเครื่องนุ่งห่มของคนยุคก่อนประวัติศาสตร์ ถูกนำมาออกแบบอย่างเรียบง่ายสร้างความเชื่อมโยงระหว่างอดีตกับปัจจุบัน คุณเหงวียน ถิ เฟือง ตู๊ อาจารย์ประจำมหาวิทยาลัยสถาปัตยกรรมฮานอยและผู้ออกแบบเครื่องแต่งกายของชนเผ่า จื๊ต กล่าวว่า
“ความท้าทายในการออกแบบคือไม่มีตัวอย่างเครื่องแต่งกายพื้นเมืองดั้งเดิมของชนเผ่า จื๊ต ให้ใช้อ้างอิงแม้แต่ภาพถ่าย ดังนั้น ดิฉันจึงเลือกปัจจัยสำคัญสำหรับเครื่องแต่งกายเพื่อให้ตรงกับความต้องการของผู้ใส่ เช่น สวมใส่ง่าย เย็บง่าย และทำให้พวกเขารู้สึกมั่นใจเมื่อสวมใส่ ในขณะเดียวกันก็ถ่ายทอดวัฒนธรรมและค่านิยมหลักของชนเผ่าผ่านเครื่องแต่งกายนั้นด้วย เครื่องแต่งกายที่ออกแบบขึ้นมานั้นจึงมีความเชื่อมโยงระหว่างอดีตกับปัจจุบัน ด้วยการใช้ภาพต้นร้างและภูเขาในรูปแบบที่เรียบง่ายพร้อมกับห้าโทนสี ซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของชุมชนเผ่า จื๊ต ที่มี 5 สาย สร้างความเชื่อมโยงและความสามัคคีภายในชุมชน"
ในเดือนมกราคม 2025 โครงการวิจัยทางวิทยาศาสตร์เกี่ยวกับเครื่องแต่งกายของกลุ่มชาติพันธุ์ จื๊ต ได้ประสบความสำเร็จด้วยผลลัพธ์ที่ยอดเยี่ยมเมื่อได้รับการประกาศอย่างเป็นทางการในเดือนธันวาคม ปี 2025 ในพิธีประกาศที่จัดขึ้นที่จังหวัดกว๋างตริ สำนักงานวัฒนธรรม กีฬา และการท่องเที่ยวของจังหวัดได้มอบเครื่องแต่งกายจำนวน 624 ชุด ซึ่งประกอบด้วยเสื้อผ้าชายและหญิง รวมถึงผ้าคลุมศีรษะ ให้แก่ชุมชนชาว จื๊ต ในตำบลต่างๆ ดร. บุย ถิ บิ๊ก ลาน รองผู้อำนวยการสถาบันชาติพันธุ์วิทยาและศาสนศึกษา ซึ่งเป็นหัวหน้าโครงการวิจัยฯกล่าวว่า “ชุมชนเผ่า จื๊ต ได้ร่วมมือกับเราตลอดทุกขั้นตอน ตั้งแต่การรวบรวมความคิดเห็น การปรึกษาหารือ การร่างแบบ การสเก็ตช์ภาพ และการจัดแสดงเครื่องแต่งกายในเวิร์กช็อปเพื่อรับฟังความคิดเห็นจากหลายภาคส่วนทั้ง นักวิชาการ นักวิทยาศาสตร์ และชุมชนชาว จื๊ต เราได้ทำการสำรวจ สนทนาและการสัมภาษณ์หลายสิบรอบเพื่อสรุปข้อมูลจากนั้นเราได้ปรับปรุงและสรุปการออกแบบขั้นสุดท้าย เพื่อให้ตรงกับความต้องการและความปรารถนาของพวกเขา"
ทั้งนี้ความสำเร็จของโครงการวิจัยทางวิทยาศาสตร์เกี่ยวกับเครื่องแต่งกายของกลุ่มชาติพันธุ์จื๊ต ได้รับการตอบรับเป็นอย่างดีจากชุมชนเผ่า จื๊ต ช่วยให้การออกแบบเครื่องแต่งกายสำหรับชนเผ่า จื๊ต มีความหมายสำคัญอย่างยิ่ง ถือเป็นจุดเปลี่ยนสำคัญในการสร้างเอกลักษณ์เฉพาะตัวให้กับกลุ่มชาติพันธุ์นี้และเพิ่มความหลากหลายในคลังวัฒนธรรมเวียดนาม./.
