สัตว์ศักดิ์สิทธิ์กับวัฒนธรรมและสถาปัตยกรรมเวียดนาม

มังกรถูกสลักบนหลังคาศาลเจ้า

ส่วนกิเลนให้ความหมายของอำนาจ บารมี ความสงบสุขและความโชคดี กิเลนเป็นสัตว์ที่แปลกประหลาด หัวเป็นหัวมังกรที่มีเขาส่วนตัวนั้นเป็นสัตว์ ในบางรูปจะมีเขาเดียว แต่ไม่เคยใช้เขาขวิดคน เขาจึงเป็นสัญลักษณ์แห่งความเมตตาอารี ชาวเวียดนามเชื่อว่า กิเลนเป็นสัตว์ที่แข็งแรงและซื่อสัตย์ ดังนั้นมักจะจัดให้มันอยู่ที่หน้าวัดวาอารามเพื่อการดูแล

แผ่นศิลาจารึกชื่อของจอหงวนที่วันเหมียวก๊วกตื่อย้าม

สัตว์ศักดิ์สิทธิ์ตัวที่ ๓ คือ เต่าให้ความหมายของอายุวัฒนะ ความหนักแน่นและความเป็นอมตะ เต่ามีอยู่ในนิยายปรัมปราเรื่อง เต่าวิเศษกิมกวิวช่วยกษัตริย์อานเยืองเวืองก่อสร้างกำแพงโก่ลวา ที่อำเภอดงแอง กรุงฮานอยซึ่งยังมีร่องรอยเหลือให้เห็นในปัจจุบัน และเรื่องเต่าวิเศษกิมกวิวโผล่จากผิวน้ำทะเลสาบหว่านเกี๊ยมหรือทะเลสาบคืนดาบเรียกคืนดาบวิเศษจากกษัตริย์เลเหล่ย ซึ่งในใจกลางกรุงฮานอยมีทะเลสาบหว่านเกี๊ยมที่มีเจดีย์หรั่วหรือเจดีย์เต่าอยู่ตรงกลาง และยังมีเต่าโบราณอายุนับร้อยปีที่ยังมีชีวิตอาศัยอยู่ในทะเลสาบแห่งนี้ เจดีย์หรั่วหรือเจดีย์เต่าและเต่าวิเศษทำให้บรรยากาศที่ทะเลสาบหว่านเกี๊ยมมีความศักดิ์สิทธิ์ยิ่งขึ้น เต่ายังปรากฎตามวิหาร ศาลเจ้าและวัดวาต่างๆ ในวันเหมียวก๊วกตื่อย้ามหรือมหาวิทยาลัยแห่งแรกของเวียดนามที่ได้รับการก่อสร้างตั้งแต่ปีค.ศ. ๑๐๗๐ มีศิลาจารึกชื่อของผู้ที่สอบจอหงวนได้ ๘๒ ท่านบนหลังเต่า อันเป็นสัญลักษณ์แห่งการให้ความสำคัญต่อการศึกษาและผู้ที่มีความสามารถและมีคุณธรรมของเวียดนามตั้งแต่ยุคศักดินา ดร.ดั่งกิมหงอก นักวิจัยวัฒนธรรมเปิดเผยว่า “ ชาวเวียดนามเชื่อว่า เต่าเป็นสัญลักษณ์ของความหนักแหน่น อายุวัฒนะและความเจริญยั่งยืน ดังนั้น เมื่อต้นศตวรรษที่ ๑๕ เมื่อลัทธิขงจื๊อถูกเผยแพร่เข้าประเทศและมีการพัฒนาการศึกษา ราชวงศ์เลได้สั่งให้ทำศิลาจารึกเพื่อเชิดชูผู้ที่มีความสามารถและสอบได้จอหงวน อีกทั้งเป็นการเก็บรักษาให้แก่ชนรุ่นหลังสืบทอดต่อไป ”

มังกรหินด้านหน้าศาลเจ้าเทพย้อง

หงส์เป็นนกสวย โดยชาวเวียดถือว่า หงส์นำมาซึ่งความเป็นมงคล ความเจริญรุ่งเรือง มังกรและหงส์เป็นสัญลักษณ์ของชีวิตคู่ที่มีความสุข ความโชคดี โชคลาภเงินทองและเกียรติยศ และมีความสำคัญในชีวิตของชาวเวียดนาม

ปัจจุบัน รูปสัตว์ศักดิ์สิทธิ์ทั้ง ๔ ยังถูกสลักบนบริเวณอาคารสถาปัตยกรรมและใช้ในภาพวาดหรือผลงานประติมากรรมต่างๆ อันเป็นส่วนหนึ่งในชีวิตและจิตใจของคนเวียดนาม อีกทั้งยังสะท้อนความปรารถนาของชาวเวียดนามทุกคนที่จะได้อยู่ในประเทศที่มีสันติภาพ ความเจริญรุ่งเรืองและชีวิตที่ผาสุก ./.

มังกรชมจันทร์สลักบนหลังคาศาลเจ้า

ตุ๊กตามังกรหรือต่อแฮตามภาษาเวียดนาม